Uzasadnienie
Wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia 7 lutego 2012 r., złożonym na urzędowym formularzu, J. S. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wynika, że wnioskująca o prawo pomocy prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami, a w skład jej majątku wchodzi dom o pow. [...] m2, nieruchomość rolna o pow. [...] ha oraz budynki gospodarcze (stodoła, obora). Ponadto ojciec wnioskodawczyni posiada [...] akcji K. S. C. o wartości nominalnej [...] zł każda. W dalszej części urzędowego formularza wnioskodawczyni podała, iż na łączny dochód rodziny w kwocie [...] zł netto składa się jej wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości [...] zł brutto ([...] zł netto), renta ojca z ZUS w kwocie [...] zł brutto ([...] zł netto) i emerytura matki z KRUS w wysokości [...] zł netto. Wnioskodawczyni wykazała również stałe miesięczne wydatki zaliczając do nich: raty kredytów – [...] zł; koszty dojazdu do pracy – [...] zł; telefon stacjonarny – [...] zł; telefon komórkowy – [...] zł; woda – [...] zł za kwartał; gaz – ok. [...] zł za dwa miesiące; energia – ok. [...] zł za dwa miesiące; Internet – [...] zł; telewizja cyfrowa – [...] zł; leki – od [...] do [...] zł; podatek rolny – ok. [...] zł za kwartał. Wyjaśniła, iż resztę środków pieniężnych pochłaniają bieżące koszty utrzymania (zakup żywności, odzieży, obuwia, środków czystości, itd.).
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje
Zgodnie z art. 246 (1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.).
Podnieść należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 (1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów sądowych jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.
W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.).
Oświadczenie wnioskodawczyni zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania oceny jej możliwości poniesienia kosztów postępowania w tej sprawie. Dla prawidłowej oceny wniosku, konieczna była dokładna informacja o powierzchni nieruchomości rolnej w ha fizycznych i przeliczeniowych celem obliczenia dochodu z prowadzenia działalności rolniczej. Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu nie wynikało również, czy wnioskodawczyni w związku z posiadaniem nieruchomości rolnej otrzymała płatności bezpośrednie przyznawane przez Agencję Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa. Ustalenia wymagała również kwestia, kto i na jakie cele zaciągnął zobowiązania kredytowe, których spłata stanowi przeważającą część stałych miesięcznych wydatków i przez kogo są one spłacane.
W związku z powyższym, pismem z dnia 14 lutego 2012 r. wezwano pełnomocnika strony do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, w tym: zaświadczenia właściwego urzędu gminy o wielkości posiadanych przez wnioskodawczynię gruntów rolnych w hektarach fizycznych i przeliczeniowych, bądź decyzji wymiarowej podatku rolnego za ostatni rok; decyzji właściwej jednostki Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przyznaniu wnioskodawczyni płatności na 2011 r.; wyciągów z posiadanych przez wnioskodawczynię rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz umów kredytowych wraz z harmonogramem spłat.
Wezwanie powyższe zostało doręczone w sposób prawem przewidziany w dniu 23 lutego 2012 r., i pozostało bez odpowiedzi (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 marca 2012 r.).
Stwierdzić należy, że ze względu na niewykonanie wezwania do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności dotyczące sytuacji materialnej wnioskodawczyni (w szczególności odnośnie wysokości dochodów uzyskiwanych przez nią z tytułu prowadzenia działalności rolniczej oraz w zakresie wydatków na obsługę finansową kredytów). Uniemożliwiło to referendarzowi porównanie łącznych dochodów wnioskodawczyni oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym do wydatków związanych z utrzymaniem koniecznym, a tym samym ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe wnioskodawczyni poniesienia kosztów postępowania.
Nie można zatem ocenić, czy w sprawie zaistniały przesłanki przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym, bądź częściowym, co uzasadnia odmowę przyznania tego prawa (por. postanowienie NSA z 23 listopada 2010 r. I OZ 875/10 LEX nr 742132).
Z tych względów oraz na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec, jak na wstępie.