Uzasadnienie
W dniu 30 października 2007 r. do Sądu wpłynął wniosek "A." spółka z o.o. w W. (dalej "skarżąca" lub "spółka") o przyznanie z urzędu adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego w celu sporządzenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. nr [...]. Skarżąca argumentowała, że ze względu na trudną sytuację finansową nie posiada środków na honorarium dla pełnomocnika. Spółka zawiesiła prowadzenie działalności z powodu pogarszającego się stanu zdrowia jej Prezesa. Skarżąca stwierdziła też, że odmowa ustanowienia pełnomocnika z urzędu, byłaby jednoznaczna z pozbawieniem konstytucyjnego prawa do sądu i obrony. Wyjaśniła też, że opłaca składki ZUS i składki chorobowe dzięki środkom pożyczonym od jej Prezesa. Do wniosku załączono kopie zwolnień lekarskich, wyciągi z konta bankowego z ostatnich dwunastu miesięcy oraz raporty kasowe za ostatnie trzy miesiące.
Ponieważ wniosek nie został złożony na właściwym urzędowym formularzu, Sąd wezwał skarżącą do nadesłania wypełnionego wniosku o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPPr oraz do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu majątkowego oraz dochodów strony.
W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżąca złożyła stosowny formularz, odpisy zeznań podatkowych za lata 2006 – 2007 (CIT-8), informację o posiadanym przez spółkę jedynym rachunku bankowym w B. oraz wyciągi z tego rachunku za ostatnie cztery miesiące, oświadczenie o nieposiadaniu lub zbyciu w ostatnich dwóch latach nieruchomości lub ruchomości o wartości ponad 5.000 złotych, oświadczenie o nieposiadaniu środków trwałych oraz nieposiadaniu udziałów w innych podmiotach, fotokopie zwolnień lekarskich potwierdzające ciągłość choroby oraz zwolnień lekarskich, oświadczenie o nieskładaniu zeznań podatkowych przez Prezesa Zarządu i jedynego członka Zarządu w latach 2006-2007, postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia [...]stycznia 2008 roku o ustanowieniu dla spółki pełnomocnika z urzędu. Poinformowała również, że z powodu choroby oraz toczących się procesów cywilnych działalność statutowa spółki została zawieszona i Urząd Skarbowy zwolnił ją ze sporządzenia bilansu.
W formularzu PPF wskazała natomiast, że prowadzi działalność związaną z organizacją targów i wystaw oraz sprzedażą detaliczną pojazdów mechanicznych. Uzasadniając wniosek skarżąca stwierdziła, że decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. jest niezgodna z prawem. Spółka nie posiada środków finansowych na opłatę kosztów sądowych oraz kosztów pełnomocnika. W ocenie skarżącej przyczyną trudnej sytuacji finansowej spółki oraz długotrwałej choroby Prezesa Zarządu było postępowanie podatkowe, postępowanie karne oraz postępowanie cywilne.
W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano wysokość kapitału zakładowego w wysokości 500.000 złotych oraz wysokość zysku lub straty za ostatni rok obrotowy – 8.934,50 złotych. Wskazano też, że spółka zawiesiła działalność i posiada rachunek w banku, na którym brak środków pieniężnych.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje.
Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a, Sąd może - na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi.
Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a może zostać przyznane, gdy osoba prawna wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Sąd może zwolnić osobę prawną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, ponieważ wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Zauważyć należy, iż w chwili obecnej jedynym kosztem sądowym w sprawie jest wpis od ewentualnej skargi, którą, jak wskazuje treść wniosku, skarżąca zamierza złożyć. Zgodnie z jej oświadczeniem złożonym we wniosku przedmiot sporu z organami podatkowymi stanowi kwota 44.246 złotych, a skarga zostanie złożona na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. wydaną w przedmiocie zwrotu podatku od towarów i usług. Stosownie do § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem i wynosi 3% wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 400 złotych w przypadku należności pieniężnej mieszczącej się przedziale od 10.000 złotych do 50.000 złotych. W konsekwencji w niniejszej sprawie ocenić należy, czy skarżąca byłaby w stanie uiścić wpis w kwocie 1.328 złotych oraz opłacić honorarium profesjonalnego pełnomocnika.
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek, jak i stan faktyczny sprawy, zasadne jest przyznanie skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku zapłaty wpisu sądowego od skargi oraz ustanowienie adwokata.
Dane zawarte w formularzu PPPr, jak również informacje przedstawione w odpowiedzi na wezwanie z dnia 11 stycznia 2008 roku wskazują, że spółka nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Z oświadczeń skarżącej wynika, że nie posiada żadnego majątku, dochodów, środków trwałych, udziałów w innych podmiotach i środków finansowych. Przedstawione wyciągi bankowe nie wykazują żadnych operacji w okresie ostatniego roku, a saldo wynosi "0" złotych. Z zeznania podatkowego CIT- 8 wynika, że w latach 2006 – 2007 spółka nie uzyskała żadnych dochodów, a poniosła niewielkie koszty podatkowe w kwocie odpowiednio: 8.226,40 złotych i 8.934,50 złotych. Straty wykazano też w rachunkach zysków i strat. Jedyny członek zarządu ma poważne problemy zdrowotne i od dłuższego czasu pozostaje na zwolnieniach lekarskich. Trudną sytuację finansową uwzględnił Sąd Okręgowy w W. Wydział [...], który postanowieniem z dnia [...] stycznia 2008 roku ustanowił skarżącej pełnomocnika z urzędu.
W związku powyższym wskazać należy, iż realizacja prawa do sądu wymaga przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od zapłaty wpisu od skargi oraz ustanowienia adwokata, ponieważ jej sytuacja finansowa uniemożliwia całkowity udział w pokryciu kosztów sądowych. Wskazać należy, iż skarżąca wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ustanowienie adwokata podyktowane było realizacją gwarantowanego przepisami Konstytucji RP prawa do kontroli przez niezawisły sąd wydanego aktu z zakresu administracji publicznej. Obecna sytuacja finansowa strony skarżącej uzasadnia twierdzenie, że natychmiastowe uiszczenie wynagrodzenia względem wybranego przez siebie profesjonalnego pełnomocnika mogłoby skutkować pogorszeniem sytuacji spółki.
Z drugiej strony dokonując oceny danych zawartych we wniosku uznać należy, iż spółka nie wykazała, aby jej sytuacja majątkowa dawała podstawy do przyznania jej prawa pomocy w całości.
W szczególności wskazać należy na fakt, iż na obecnym etapie jedynym elementem kosztów sądowych wymagającym rozważenia z uwagi na realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu jest wpis od skargi. Od zapłaty wpisu skarżąca została zwolniona. Jeżeli chodzi z kolei o koszty sądowe, które ewentualnie mogą pojawić się w toku postępowania, nie da się wykluczyć, iż sytuacja finansowa skarżącej ulegnie poprawie na tyle, że spółka będzie mogła pokryć te koszty samodzielnie.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.