Uzasadnienie
Urząd Miasta L. zwrócił się o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, wskazując, że wydatek ten nie został zaplanowany w z góry ustalonym budżecie gminy. Uchwalając ten budżet wnioskodawca nie mógł bowiem przewidzieć, że dojdzie do sporu sądowego. Podkreślił, że jego swoboda w dysponowaniu środkami pieniężnymi jest ograniczona i odmienna niż w przypadku przedsiębiorstw prywatnych działających w ramach swobody działalności gospodarczej. Gmina realizuje zadania określone ustawowo za pomocą środków pieniężnych uzyskiwanych m. in. z budżetu centralnego. Wnioskodawca wskazał, iż w budżecie na 2014 r. przewidziano trzy rezerwy, w tym ogólną i celowe. Podniósł, że nie jest możliwe wykorzystanie środków znajdujących się w tych rezerwach, jeżeli ich wykorzystanie nie jest przeznaczone na cel związany z realizacją zadań gminy lub rezerwa nie została zawiązana na ten ściśle określony cel.
Wnioskodawca powtórzył, że nie jest w stanie zgromadzić wymaganej kwoty wpisu sądowego. Powołał się przy tym na konieczność uwzględnienia po stronie zobowiązań kwoty jaka powinna zostać zabezpieczona na poczet gwarancji udzielonej spółce zależnej realizującej określone zadania o charakterze publicznym. Zwrócił też uwagę na spoczywający na nim ciężar finansowy związany z utrzymaniem placówek oświatowych. Wnioskodawca dysponuje 33 rachunkami bankowymi, z czego na 15 zgromadzone są środki finansowe wynoszące łącznie 1.501.389,91 zł. Na lokatach terminowych posiada zaś 20.500.000 zł. Wnioskodawca przedstawił wykaz rachunków bankowych, uchwałę w sprawie wieloletniej prognozy finansowej wraz z załącznikami, bilans, rachunek zysków i strat.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "P.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od powyższej zasady. Zważywszy, iż w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.
W świetle art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania.
Zdaniem referendarza sądowego w rozważanym przypadku przesłanka ta nie zachodzi.
Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 29 września 2014 r. (II FZ 1348/14) podstawę gospodarki finansowej jednostki samorządu terytorialnego w roku budżetowym stanowi jej budżet uchwalany w formie uchwały budżetowej, który jest rocznym planem dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów tej jednostki (art. 211 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych; Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.). Uchwała ta zawiera także plany przychodów i wydatków zakładów budżetowych, gospodarstw pomocniczych jednostek budżetowych i funduszy celowych oraz dochodów własnych jednostek budżetowych. W budżecie jednostki samorządu terytorialnego mogą być ponadto tworzone rezerwy budżetowe, które uelastyczniają proces wydatkowania środków publicznych. Jednostka samorządu terytorialnego jaką jest gmina nie została zatem pozbawiona możliwości kształtowania swojej polityki finansowej oraz wpływu na sposób wykorzystania posiadanych środków pieniężnych, aczkolwiek jej swoboda w dysponowaniu tymi środkami w porównaniu do przedsiębiorstw prywatnych działających w ramach swobody działalności gospodarczej jest znacznie ograniczona.
Niemniej uwzględniając nawet specyfikę funkcjonowania tego typu jednostek i nie negując konieczności wykorzystania środków pozyskanych m. in. z centralnego budżetu rządowego na ściśle określone cele, należy stwierdzić, że wnioskodawca ma możliwość zabezpieczenia właściwych środków na prowadzenie postępowania sądowego. Sam bowiem przyznał, że planując budżet na 2014 r. nie był w stanie przewidzieć, że będzie zobligowany do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości ¼ obecnie już przeznaczonego na koszty sądowe budżetu. Niewątpliwie jednak wydatek ten był w stanie przewidzieć przygotowując projekt budżetu na 2015 r. Wówczas to - posługując się argumentacją zawartą w formularzu PPPr - wnioskodawca miał już bowiem wiedzę na temat ewentualnego sporu sądowego.
Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim podmiotom pozbawionym źródeł stałego dochodu i majątku, a także możliwości uzyskania środków na prowadzenie procesu z jakichkolwiek źródeł, nie może być zaś traktowane jako forma zabezpieczenia innych wydatków, takich chociażby jak wydatki na poczet gwarancji czy na cele oświatowe.
O możliwościach płatniczych wnioskodawcy, nieuzasadniających obciążenia Skarbu Państwa kosztami postępowania w sprawie, której dotyczy wniosek o prawo pomocy, świadczy również i to, że ponosi on koszty sądowe w innych sprawach. W latach 2013-2014 wydatkował na ten cel odpowiednio 89.460,45 zł i 79.045,74 zł.
Nadto wnioskodawca posiada środki zgromadzone na rachunkach bankowych w wysokości ponad 1.500.000 zł.
W tych warunkach należało uznać, że akcentowanie przez wnioskodawcę, iż pozostające do jego dyspozycji środki przeznaczone są na realizację zadań innych, niż związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym, nie może przemawiać za uprzywilejowanym traktowaniem wnioskodawcy i przyznaniem mu prawa pomocy w żądanym zakresie.
Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.