Uzasadnienie
Spółka Q. sp. z o.o. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się dramatyczną sytuację finansową. Wskazała mianowicie, że w 2015 r. poniosła stratę w wysokości ponad 401.976 zł. Posiada nieuregulowane zobowiązania z tytułu pożyczek od wspólników w wysokości 590.220 zł. Dodała, iż w celu poniesienia kosztów sądowych musiałaby sprzedać składniki majątkowe, które przynoszą przychody i pozwalają prowadzić działalność gospodarczą. Podała, że kapitał zakładowy wynosi [...] zł, zaś wartość środków trwałych 3.299.000,44 zł. Ujawniła stan środków w kasie i na rachunkach bankowych. Wysokość przychodów miesięcznych określiła na 10.000 zł, zaś pensje pracowników i składki ZUS na 5.000 zł, miesięczne wydatki (czynsz, energia elektryczna, podatki lokalne, usługi telekomunikacyjne, obsługa księgowa, obsługa prawna, ubezpieczenia i inne) na 25.000 zł.
W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Spółka wyjaśniła, że obecnie nie ma możliwości pozyskania środków z dopłat wspólników czy innych źródeł. Osiągane przychody są niewystarczające na pokrycie bieżących kosztów działalności. Spółka przedłożyła m. in. zeznania podatkowe, zestawienie posiadanych udziałów i należności, rachunek zysków i strat, bilans, wyciągi bankowe, deklaracje VAT.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z nich stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia.
Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z niego uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13).
W niniejszej sprawie Spółka ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Oceniając wniosek Spółki z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie.
Z nadesłanych materiałów wynika bowiem, że pomimo akcentowanych przez Spółkę trudności finansowych kwota przychodu w I półroczu 2016 r. wyniosła 122.765,48 zł. Jakkolwiek finalnie w okresie tym odnotowała ona stratę na poziomie 159.503,98 zł, to jednak okoliczność ta nie może przesądzać o przyznaniu prawa pomocy.
W orzecznictwie podkreśla się, że o potencjale do gromadzenia środków finansowych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą. Ponoszenie kosztów działalności gospodarczej jest związane z istotą aktywności gospodarczej nastawionej na zysk, nie ma zatem podstaw do przerzucania kosztów sądowych na Skarb Państwa tylko z tego powodu, że koszty działalności są wysokie, generowane aktualną postawą przedsiębiorcy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 sierpnia 2016 r., I FZ 190/16).
Skalę prowadzonej przez Spółkę działalności obrazuje zeznanie podatkowe za 2015 r., gdzie przychody wyniosły ponad 7.899.462 zł, zaś koszty ich uzyskania ponad 8.304.419 zł. Dane te upoważniają do stwierdzenia, że jest ona w stanie dysponować środkami, które mogłaby również przeznaczyć na poniesienie kosztów sądowych w tej sprawie, w tym wpisu od skargi w kwocie 16.707 zł. Także z analizy przepływu środków pieniężnych na rachunku bankowym wynika, że w ostatnim czasie Spółka obracała kwotami umożliwiającymi jej wygospodarowanie środków potrzebnych do opłacenia tego wpisu. Przykładowo w okresie kwiecień-lipiec 2016 r. poniosła koszty związane z obsługą prawną w wysokości ponad 50.000 zł. Wydatki te nie mają pierwszeństwa przed opłatami sądowymi.
Wobec tego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.