Uzasadnienie
Pismem z 12 września 2019 r., M.S. (dalej: wnioskodawca, skarżąca) złożyła bezpośrednio do Sądu skargę, określoną jako skarga na działania Starosty Powiatu W. (dalej: Starosta, organ). Skarga została przekazana Staroście wraz z pismem tut. Sądu z 17 września 2019 r. ([...]) i wpłynęła do Kancelarii Starostwa 23 września 2019 r.
Pismem z 5 marca 2020 r., skarżąca wniosła o stwierdzenie zaniechania wykonania przez Starostę obowiązku określonego w art. 54 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) a polegającego na zaniechaniu przekazania skargi z 12 września 2019 r. Sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania, o wymierzenie organowi grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (dalej: Prezes GUS) na podstawie odrębnych przepisów i o przyznanie - zgodnie z art. 154 ust. 6 p.p.s.a. - od organu na rzecz wnioskodawcy sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa GUS na podstawie odrębnych przepisów, tj. kwoty 24.590,85 zł.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z 11 marca 2020 r., organ został wezwany do udzielenia odpowiedzi na wniosek w terminie 7 dni. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 13), wezwanie zostało skutecznie doręczone organowi 20 maja 2020 r. W odpowiedzi, organ wniósł o odstąpienie od ukarania go grzywną, zaś w przypadku uwzględnienia wniosku, o wymierzenie grzywny w możliwie najniższym wymiarze.
Z informacji znanych Sądowi z urzędu wynika, że w/w skarga wpłynęła do Sądu 25 maja 2020 r. i została zadekretowana pod sygn. akt III SA/Wr 231/20.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Wniosek o ukaranie organu grzywną jest zasadny.
W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jego kontrola ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy.
Podkreślić należy, że celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., jest nie tylko pełnienie funkcji dyscyplinującej (mającej na celu doprowadzenie do wykonania przez organ ciążącego na nim obowiązku procesowego, o czym organ winien pamiętać), ale także funkcji represyjnej. Służy ona bowiem również ochronie
- - wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP - prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Grzywna ta pełni ponadto funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie nią służy także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy. W wymiarze indywidualnym ukarany organ będzie wszak chciał uniknąć powtórzenia takiej sytuacji, choćby z uwagi na związane z tym uszczuplenie środków finansowych (por.: uchwała 7 sędziów NSA z 3 listopada 2009 r., II GPS 3/09, ONSAiWSA 2010/1/2; postanowienie NSA z 11 maja 2012 r., I OZ 328/12, LEX nr 1164456).
Powołany przepis nie obliguje Sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiona jest uznaniu sądu orzekającego. Sąd bowiem "może" orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Oznacza to, że - przy rozstrzygnięciu wniosku o wymierzenie organowi grzywny - należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas, jaki upłynął od wniesienia skargi oraz okoliczność, czy organ przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek wypełnił, wyjaśniając powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie organowi grzywny ma bowiem na celu nie tylko dyscyplinowanie organu, lecz również ma stanowić sankcję - co już zostało przez Sąd podkreślone - za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
W sprawie niewątpliwym jest, że wniesiona skarga wpłynęła do organu po przekazaniu jej przez tut. Sąd 23 września 2019 r. W konsekwencji - zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. - organ powinien przekazać skargę do Sądu w terminie 30 dni od jej wniesienia przez stronę skarżącą. Uczynił to jednak dopiero 25 maja 2020 r., czyli z niewątpliwym przekroczeniem ustawowego terminu o 7 miesięcy.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami wskazanymi w tym przepisie, obowiązek działania organu administracji publicznej, który wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie. Wprawdzie potencjalne przekroczenie terminu nie spowoduje bezskuteczności dokonanej czynności, ale ma ono kluczowe znaczenie z punktu widzenia art. 55 § 1 p.p.s.a. i określonego tam przedmiotu postępowania o wymierzenie grzywny (postanowienie NSA z 11 stycznia 2011 r., I OZ 996/10, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Uwzględniając powyższe, Sąd uznał wniosek skarżącej za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 700 zł, jak w pkt. I sentencji. Określając wysokość grzywny, Sąd miał na uwadze treść wniosku i charakter sprawy będący przedmiotem skargi. Wzięte zostały także pod uwagę zarówno okres uchybienia terminowi przekazania skargi (7 miesięcy), jak również brak obiektywnych okoliczności usprawiedliwiających taki stan rzeczy. Wbrew twierdzeniom organu, nie stanowiło takich obiektywnych okoliczności obowiązywanie przepisów zawartych w art. 15 ust. 1 pkt 1 zzs ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 568, 695).
W ocenie Sądu, nie były również takimi obiektywnymi okolicznościami przyjęcie przez organ złożenia skargi do sądu za błąd o charakterze formalno-prawnym, czy uznanie przez organ skargi złożonej do sądu za błędne działanie strony, co podnosił pełnomocnik organu w odpowiedzi na wniosek. Organ na przekazanie Sądowi skargi miał 30 dni od dnia jej otrzymania.
Z tych wszystkich względów oraz mając na uwadze dyscyplinująco - restrykcyjny charakter omawianej instytucji, Sąd stwierdził, że celowym i zasadnym jest nałożenie na Starostę grzywny za nieprzekazanie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Wymiar grzywny został określony na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. Sąd uznał przy tym, że kwota grzywny, której wysokości wymierzenia domagała się skarżąca, jest
- - wziąwszy pod uwagę okoliczności sprawy - zbyt wygórowana, co czyniło dalej idący wniosek w tym względzie nieuzasadnionym.
Sąd doszedł również do przekonania, że niezasadny - z uwagi na wskazane funkcje grzywny - był wniosek o przyznanie od organu na rzecz wnioskodawczyni sumy pieniężnej, której się ona domagała. Wobec powyższego, dalej idący wniosek został oddalony, jak w pkt II sentencji.