Uzasadnienie
Pismem z 22 grudnia 2020 r. skarżący M. S., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył za pośrednictwem Wojewody Dolnośląskiego (dalej też: Wojewoda, organ) skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę oraz skargę na bezczynność Wojewody w sprawie z wniosku skarżącego. Skargi wpłynęły do organu 24 grudnia 2020 r.
Pismem z 18 lutego 2021 r. skarżący przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o wymierzenie Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi na przewlekłość postępowania oraz na bezczynność organu, o rozpoznanie sprawy na podstawie odpisu skargi i o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wniosku podał, że z informacji uzyskanych w tutejszym Sądzie wynika, że przedmiotowa sprawa nie została do dnia 18 lutego 2021 r. przez organ przekazana i zarejestrowana w tutejszym Sądzie.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z 23 lutego 2021 r. organ został wezwany do udzielenia odpowiedzi na wniosek oraz przesłania akt sprawy w terminie 7 dni. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 21 akt) wezwanie zostało skutecznie doręczone organowi 23 marca 2021 r. W odpowiedzi organ, wnosząc o oddalenie wniosku, podniósł wątpliwość co do twierdzenia pełnomocnika skarżącego, że w Sądzie uzyskał on informację, że wniesiona przez niego skarga nie wpłynęła do Sądu do dnia sporządzenia wniosku o wymierzenie grzywny 18 lutego 2021 r., bowiem przesyłkę zawierającą skargę wraz z odpowiedzią i aktami sprawy doręczono Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu 8 lutego 2021 r.
Z informacji znanych Sądowi z urzędu wynika, że ww. skarga na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania i skarga na bezczynność organu w sprawie z wniosku skarżącego wpłynęła do Sądu 8 lutego 2021 r. Sprawy zostały zadekretowane pod sygn. akt III SAB/Wr 317/21 i III SAB/Wr 318/21. Odpowiedź organu na skargi wpłynęła do Sądu 8 lutego 2021 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Wniosek o ukaranie organu grzywną jest zasadny.
W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jego kontrola ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 54 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej - p.p.s.a.) skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ ten przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 p.p.s.a.).
Zgodnie zaś z art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.
Podkreślić należy, że celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., jest nie tylko pełnienie funkcji dyscyplinującej (mającej na celu doprowadzenie do wykonania przez organ ciążącego na nim obowiązku procesowego, o czym organ winien pamiętać), ale również funkcji represyjnej. Ta druga funkcja służy bowiem ochronie wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Poza tym grzywna ta pełni również funkcję prewencyjną, albowiem ukaranie nią służy także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy. W wymiarze indywidualnym ukarany organ będzie wszak chciał uniknąć powtórzenia takiej sytuacji, choćby z uwagi na związane z tym uszczuplenie środków finansowych (por. uchwała 7 sędziów NSA z 3.11.2009 r. sygn. akt II GPS 3/09, ONSAiWSA 2010/1/2, post. NSA z 11.05.2012 r. sygn. akt I OZ 328/12, Lex nr 1164456).
Powołany przepis nie obliguje jednakże Sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiona jest uznaniu sądu orzekającego. Sąd bowiem ‘może’ orzec o wymierzeniu organowi grzywny. Oznacza to, że przy rozstrzygnięciu wniosku o wymierzenie organowi grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi oraz okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek wypełnił, wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie organowi grzywny ma bowiem na celu nie tylko dyscyplinowanie organu, lecz również ma stanowić sankcję - co już zostało przez Sąd podkreślone - za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
W sprawie niewątpliwym jest, że skargi wniesione za pośrednictwem Wojewody Dolnośląskiego wpłynęły do organu 24 grudnia 2020 r. Tym samym – zgodnie z treścią art. 54 § 2 p.p.s.a. – organ powinien przekazać ww. skargę do WSA we Wrocławiu w terminie 30 dni od jej wniesienia przez stronę skarżącą. Uczynił to jednak dopiero 5 lutego 2021 r. (data wpływu do Sądu 8 lutego 2021 r.). W konsekwencji przekazanie skargi do Sądu nastąpiło z przekroczeniem ustawowego trzydziestodniowego terminu o 13 dni.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami wskazanymi w tym przepisie, obowiązek działania organu administracji publicznej, który wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie. Wprawdzie potencjalne przekroczenie terminu nie spowoduje bezskuteczności dokonanej czynności, ale ma ono kluczowe znaczenie z punktu widzenia art. 55 § 1 p.p.s.a. i określonego tam przedmiotu postępowania o wymierzenie grzywny (postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 996/10, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W ocenie Sądu nie stanowią usprawiedliwienia dla nieprzekazania skargi skarżącego w terminie ustawowym podnoszone przez organ w odpowiedzi na wniosek okoliczności. Zaburzenie obiegu wewnętrznego dokumentów oraz komplikacja w obiegu dokumentów w sprawie, które podnosił organ, nie stanowią podstawy dla oddalenia wniosku.
Uwzględniając powyższe, Sąd uznał wniosek skarżącego za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 100 zł. Określając wysokość grzywny, Sąd miał na uwadze treść wniosku i charakter sprawy, będący przedmiotem skargi (przewlekłość postępowania i bezczynność organu) oraz okres uchybienia terminowi do przekazania skargi (13 dni), a także brak obiektywnych okoliczności usprawiedliwiających taki stan rzeczy.
Z tych wszystkich względów oraz mając na uwadze dyscyplinująco - restrykcyjny charakter omawianej instytucji, Sąd stwierdził, że celowym i zasadnym jest nałożenie na Wojewodę Dolnośląskiego grzywny za nieprzekazanie skargi, odpowiedzi na skargę i akt w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia. Wymiar grzywny został wyliczony na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a.
Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.