Uzasadnienie
Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy decyzją wydaną na podstawie art. 7 ust. 2 w związku z art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy odmówił następcom prawnym poprzednich właścicieli nieruchomości warszawskiej prawa użytkowania wieczystego do gruntu stwierdzając, że nieruchomość została objęta działaniem ww. dekretu a obecnie wraz z budynkiem jest własnością Gminy Warszawa-Centrum. W uzasadnieniu powyższej decyzji stwierdzono, że zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 powołanego dekretu dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni byli uprawnieni do złożenia w ciągu sześciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego. W Dzienniku Urzędowym Nr 7 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy z dnia 2 maja 1947 r. ukazało się ogłoszenie o przystąpieniu do obejmowania gruntów w posiadanie przez Gminę m.st.
Warszawy, w którym podano do wiadomości osób zainteresowanych, że zgodnie z dekretem z dnia 26 października 1945 r. oraz rozporządzeniem Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. wydanym w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez Gminę m.st. Warszawy /Dz.U.R.P. nr 16 poz. 112/ przystępuje się do objęcia w posiadanie na rzecz Gminy m.in. przedmiotowej nieruchomości, a termin oględzin wyznaczono na dzień 27 czerwca 1947 r. Objęcie natomiast gruntu przez Gminę nastąpiło w dniu 31 lipca 1947 r., to jest z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 13 z dnia 31 lipca 1947 r. Rady Narodowej i Zarządu Miasta st. Warszawy, że przedmiotowa nieruchomość została umieszczona w wykazie. Na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy organ orzekający stwierdził, że pełnomocnik poprzedniego właściciela nieruchomości złożył wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu w dniu 9 czerwca 1948 r. a więc w 5 miesięcy po upływie przewidzianego ustawowo terminu, przy czym termin ten ma charakter prekluzyjny, nie może być przedłużony, a jego upływ powoduje ujemne skutki dla strony.
Od ww. decyzji odwołanie wnieśli następcy prawni poprzedniego właściciela nieruchomości zarzucając, że organ przy wydaniu decyzji nie wyjaśnił dostatecznie, czy przy obejmowaniu gruntu przez Gminę spełnione zostały wszystkie wymagania określone w przepisach prawa materialnego. W szczególności nie zawiadomiono o przeprowadzanych czynnościach właściciela gruntu chociaż jego adres był znany organowi a właściciel nieruchomości posiadał decyzję Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego w Warszawie o przywróceniu mu posiadania nieruchomości z dnia 24 lipca 1947 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania strony utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję stwierdzając, że zostały spełnione wymagania określone w przepisach co do obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy, bowiem ukazały się stosowne ogłoszenia o przystąpieniu do obejmowania gruntów w posiadanie i objęciu przedmiotowego gruntu w posiadanie przez Gminę. Złożenie wniosku w omawianej sprawie w terminie było możliwe, skoro właściciel dysponował decyzją z dnia 24 lipca 1947 r. o przywróceniu mu posiadania nieruchomości. Złożenie wniosku w dniu 9 czerwca 1948 r. było spóźnione, gdyż objęcie gruntu przez Gminę nastąpiło w dniu 31 lipca 1997 r.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący ponowili zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 7 ust. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy - osoby uprawnione mogły w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy. W rozpoznawanej sprawie zasadniczą kwestią, mogącą mieć istotny wpływ na sposób jej rozstrzygnięcia, było wnikliwe ustalenie, czy objęcie w posiadanie przedmiotowego gruntu przez gminę odbyło się przy ścisłym spełnieniu przez Zarząd Miasta Warszawy rozporządzenia Ministra Odbudowy wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z dnia 4 kwietnia 1946 r., obowiązującego od dnia 21 maja 1946 r. do dnia 9 lutego 1948 r., które ma zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Rozporządzenie to w 3 ust. 1 przewidywało zawiadomienie o przystąpieniu do objęcia gruntu w posiadanie przez ogłoszenie Zarządu Miejskiego w organie urzędowym, które zgodnie z 4 powinno zawierać: dokładne oznaczenie gruntu, z podaniem w miarę możliwości imienia i nazwiska dotychczasowego właściciela, termin oględzin nieruchomości, wezwanie dotychczasowego właściciela do wzięcia udziału w oględzinach.
Stosownie do 5 ust. 1 - Zarząd Miejski, jeżeli posiadał dane o miejscu pobytu dotychczasowego właściciela, obowiązany był - niezależnie od ogłoszenia - zawiadomić go na piśmie o przystąpieniu do objęcia gruntu w posiadanie. W myśl 7 ust. 2 tego rozporządzenia - do sporządzenia protokołu oględzin, o którym mowa w 7 ust. 1 dotychczasowy właściciel nieruchomości miał możliwość zgłoszenia zarzutów, jeżeli uważał, że zawarte w nim ustalenia naruszają jego prawa. Zgodnie natomiast z 8 ust. 1 rozporządzenia - grunt uważa się za objęty przez gminę w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu z dniem dokonania przez Zarząd Miejski w organie tego zarządu ogłoszenia o sporządzonym protokole oględzin, co w niniejszej sprawie nastąpiło w dniu 31 lipca 1947 r.
Mając na uwadze powyższe uregulowania, oraz materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, Sąd przyszedł do przekonania, że podnoszone przez stronę zarzuty znajdują potwierdzenie. Zdaniem strony znane były organowi /Zarządowi Miejskiemu/ dane o miejscu pobytu właściciela. O zasadności tego twierdzenia świadczą znajdujące się w aktach dokumenty takie jak zatwierdzenie przez Zarząd Miejski projektu odbudowy czy orzeczenie o przywróceniu poprzedniemu właścicielowi posiadania nieruchomości, które to dokumenty zostały wystawione przed objęciem gruntu w posiadanie przez gminę. Pominięcie przy rozpoznaniu sprawy powyższych dokumentów potwierdzających możliwość zapewnienia dotychczasowemu właścicielowi udziału w oględzinach nieruchomości może świadczyć o objęciu w posiadanie gruntu przez gminę z istotnym naruszeniem przepisu 5 cyt. rozporządzenia, co mogło mieć wpływ na sposób rozstrzygnięcia wniosku.
Nie wyjaśnienie tej kwestii w dotychczasowym postępowaniu uniemożliwiło zdaniem Sądu ocenę, czy złożenie w dniu 9 czerwca 1948 r. wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu istotnie nastąpiło po upływie 6 miesięcznego terminu od dnia objęcia w powiadanie gruntu przez gminę.
Sąd zauważył przy tym, że oświadczenia składane przez stronę w postępowaniu odwoławczym oraz powoływane przez nią dokumenty i dowody powinny być oceniane zgodnie z wymaganiami art. 77 par. 1 Kpa. Wadliwe natomiast ustalenie stanu faktycznego wbrew oczywistym dowodom może prowadzić do naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów /art. 80 Kpa/.