Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 18 października 1994 r., IV SA 1075/93

Teza

Reguły orzekania o karze łącznej za przekroczenie dopuszczalnej emisji zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego w danym roku, o których mowa w art. 104 i 110 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. nr 3 poz. 6 ze zm./ oraz w par. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1987 r. w sprawie wysokości, zasad i trybu nakładania i ściągania kar pieniężnych za nieprzestrzeganie wymagań ochrony środowiska /Dz.U. nr 41 poz. 240/, nie uległy zmianie w związku z wejściem w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 1992 r. zmieniającego pierwotne rozporządzenie w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian /Dz.U. nr 79 poz. 400/.

Uzasadnienie

Wojewódzki Inspektor Środowiska, na podstawie art. 104 i art. 110 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska oraz par. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1987 r. w sprawie wysokości, zasad i trybu nakładania i ściągania kar pieniężnych za nieprzestrzeganie wymagań ochrony środowiska, wymierzył Zespołowi Elektrociepłowni łączną karę pieniężną za przekroczenie dopuszczalnej do wprowadzenia do powietrza atmosferycznego ilości dwutlenku azotu i dwutlenku siarki w wysokości 141.521.126 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że decyzjami z dnia 30 marca 1992 r., z dnia 5 maja 1992 r. oraz z dnia 8 lutego 1993 r. ustalono kary godzinowe za przekroczenie dopuszczalnych do wprowadzenia do powietrza ilości dwutlenku azotu i dwutlenku siarki przez kotły ciepłowni, ponieważ decyzja o emisjach dopuszczalnych dla Ciepłowni była ważna do dnia 30 września 1992 r. - karę łączną dla kotłowni naliczono do dnia 30 września 1992 r. przyjmując czas pracy kotłów zgodnie z pismem Zespołu Elektrociepłowni.

Po rozpatrzeniu odwołania Zespołu Elektrociepłowni od powyższej decyzji - Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu, że w jego ocenie argument odwołującego się Zespołu Elektrociepłowni dotyczący obniżenia wysokości kary łącznej poprzez zastosowanie jednostkowych opłat za wprowadzanie zanieczyszczeń do powietrza, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 października 1992 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian /Dz.U. nr 79 poz. 400/ - nie może mieć wpływu na ocenę prawidłowości decyzji o karze łącznej. Wszystkie bowiem kary godzinowe, na podstawie których ustalono karę łączną, zostały wymierzone według obowiązujących w danym czasie przepisów. Ponadto zgodnie z par. 1 powołanego wyżej rozporządzenia, obniżone stawki opłat można stosować jedynie do podmiotów, dla których decyzje o wymierzeniu godzinowych kar pieniężnych wydane zostały po dniu jego wejścia w życie, tj. po dniu 11 listopada 1992 r.

W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję skarżący Zespół Elektrociepłowni podniósł, że zaskarżona decyzja w przedmiocie kary łącznej jest wynikiem wcześniej wydanych decyzji określających kary godzinowe. (...)

Strona skarżąca podała, że rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 października 1992 r. zmieniono wysokość jednostkowych opłat stałych za emisję zanieczyszczeń, zaś wysokość kary za przekroczenie wartości dopuszczalnych ustala rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 1990 r. jako dziesięciokrotną wartość opłaty stałej.

Powołując się na to rozporządzenie strona skarżąca odwołała się od decyzji organu I instancji, a także (...) wniosła skargę do sądu administracyjnego prosząc o "rozstrzygnięcie zaistniałej sytuacji i wyjaśnienie w jakiej wysokości karę powinien zapłacić zakład".

Odpowiadając na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację z uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Decyzja o ustaleniu kary łącznej za przekroczenie dopuszczalnej emisji zanieczyszczeń do powietrza atmosferycznego w danym roku sprowadza się do zsumowania kar dobowych lub godzinowych, orzeczonych ostatecznymi decyzjami za dany rok. W tej sytuacji, stosownie do zasady trwałości decyzji administracyjnej, wynikającej z przepisów art. 16 par. 1 i art. 110 Kpa, decyzja o ustaleniu kary łącznej nie może - bez uprzedniego wzruszenia decyzji ustalających kary dobowe lub godzinowe - określać w innej wielkości kary łącznej, niż wynika to z zsumowania kar jednostkowych. W ocenie sądu powyższe reguły nie uległy zmianie w związku z wejściem w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 1992 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian. Rozporządzenie to, mimo że odnosi się do całego 1992 r., a zatem ma moc wsteczną /weszło ono bowiem w życie w dniu 11 listopada 1992 r./ nie mogło /jako akt nie o randze ustawy/ zmienić zasad postępowania administracyjnego, wynikających z Kpa, a dotyczących skutków ostatecznych decyzji administracyjnych. Zawarte w nim regulacje mogą zatem dotyczyć wyłącznie decyzji administracyjnych. Zawarte w nim regulacje mogą zatem dotyczyć wyłącznie decyzji wydawanych po dacie jego wejścia w życie, na co wskazuje treść par. 146 rozporządzenia, określając że jedyną konsekwencją wprowadzenia nowych zasad ustalania opłat jest obowiązek zaliczenia nadpłaty za poszczególne kwartały 1992 r. na poczet przyszłych opłat bądź zwrot nadpłaty zakładom likwidowanym.

Przepisy omawianego rozporządzenia regulują zresztą wyłącznie sprawy opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i nie przewidują możliwości zaliczenia bądź zwrotu kar pieniężnych wymierzonych według stawek wynikających z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1991 r. w sprawie opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian /Dz.U. nr 125 poz. 588/.

Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 207 par. 5 Kpa, sąd oddalił skargę.