Uzasadnienie
Minister Budownictwa, Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej decyzją z dnia 5 sierpnia 1987 nr NB/053-K-103/87, wydaną po rozpatrzeniu odwołania Tadeusza M., uchylił decyzję Głównego Architekta Wojewódzkiego w P. z dnia 8 stycznia 1987 nr UAN-V-3/8380/9/86/87, odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej Wojewody P-kiego z dnia 18 maja 1982 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego modernizacji urządzeń elektroenergetycznych we wsi D. i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Zdaniem Ministra postępowanie w trybie art.. 145 Kpa w sprawie zakończonej decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego jest bezprzedmiotowe, gdyż decyzja ta utraciła ważność z mocy prawa - w myśl art.. 21 ust. 4 prawa budowlanego - po upływie roku od jej wydania, ponieważ inwestor nie uzyskał decyzji zezwalającej na wejście w teren i nie wystąpił o pozwolenie na budowę. Prowadzone roboty budowlane zatem powinny być traktowane jako samowola, z wszystkimi wynikającymi z tego faktu konsekwencjami prawnymi i materialnymi.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Przedsiębiorstwo Elektryfikacji i Technicznej Obsługi Rolnictwa "E". w Rz. wniosło o jej uchylenie, podając, że inwestycja prowadzona była w ramach powszechnej elektryfikacji rolnictwa na podstawie ustawy z dnia 28 czerwca 1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli /Dz.U. 1954 nr 32 poz. 135/ i zarządzenia Wojewody P-kiego z dnia 5 kwietnia 1983 r. w sprawie prowadzenia powszechnej elektryfikacji oraz modernizacji urządzeń elektrycznych w roku 1983, a zatem uzyskanie decyzji zezwalającej na wejście w teren i o pozwoleniu na budowę nie było potrzebne, gdyż uprawnienia takie dla wykonawcy wynikają z przepisów cytowanej ustawy i zarządzenia Wojewody.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o tej oddalenie, wywodząc, że przepisy prawa budowlanego nie wyłączają takich inwestycji spod obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że uzyskanie pozwolenia na budowę obiektu budowlanego oraz uzyskanie lub posiadanie uprawnienia do wejścia na cudzą nieruchomość w celu wykonania określonych robót budowlanych to odrębne kategorie prawne, regulowane odrębnymi aktami normatywnymi. Pozwolenie na budowę obiektu budowlanego to kategoria prawa budowlanego.
Istotą pozwolenia na budowę jest - według art.. 28 ust. 1 i art.. 29 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./ - udzielenie uprawnienia do rozpoczęcia i wykonywania robót budowlanych w celu realizacji danej inwestycji, określonej w decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego, przy czym - w myśl art.. 29 ust. 5 prawa budowlanego - warunkiem udzielenia tego pozwolenia jest wykazanie się prawem do dysponowania nieruchomością. Uzyskanie zaś prawa do dysponowania nieruchomością to - w zależności od sytuacji - zagadnienie albo prawa cywilnego, albo prawa wywłaszczeniowego. Stosownie do art.. 75 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 22 poz. 99 ze zm./ zakładanie i przeprowadzanie na nieruchomościach przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej wymaga zezwolenia terenowego organu administracji państwowej, a art.. 95 tej ustawy stanowi, że pozostają w mocy zasady i tryb wywłaszczania lub przejmowania nieruchomości, określone w przepisach szczególnych.
Przed wejściem w życie tej ustawy, to jest przed dniem 1 sierpnia 1985 r., zagadnienie to normował art.. 35 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. 1974 nr 10 poz. 64/, a art.. 38 pkt 2 tej ustawy stanowił, że pozostają w mocy szczególny tryb i zasady wywłaszczania lub zajęcia nieruchomości, określone przez przepisy ustawy z dnia 28 czerwca 1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli /Dz.U. 1954 nr 32 poz. 135/. Ta ostatnia ustawa natomiast w art.. 4 stanowi, że we wsiach lub osiedlach, objętych zarządzeniem o powszechnej elektryfikacji, osobom posiadającym odpowiednie upoważnienie właściwego przedsiębiorstwa elektryfikacji rolnictwa przysługuje prawo wstępu na nieruchomości i do budynków, dokonywania tam oględzin i pomiarów oraz wykonywania robót i zakładania urządzeń, jakich wymagać będzie powszechna elektryfikacja. Właściciel, użytkownik, dzierżawca, najemca, posiadacz lub zarządca budynku albo posesji obowiązany jest umożliwić wstęp i wykonanie powyższych czynności. Artykuł 1 ust. 1 tej ustawy stanowi, że przeprowadzenie powszechnej elektryfikacji na określonym obszarze zarządza terenowy organ administracji państwowej.
Z podanych wyżej przepisów wynika, że dotyczą one wyłącznie zagadnienia uprawnień do wstępu na nieruchomość w celu realizacji zadań objętych prowadzoną na danym terenie powszechną elektryfikacją, przy czym do nabycia tych uprawnień nie jest wymagane uzyskanie decyzji administracyjnych przewidzianych w art.. 75 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. /poprzednio art.. 35 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r./, gdyż uprawnienia te wynikają z ogólnego aktu administracyjnego, jakim jest zarządzenie terenowego organu administracji państwowej o właściwości ogólnej w sprawie prowadzenia na określonym terenie powszechnej elektryfikacji, wydane na podstawie art.. 1 ust. 1 omawianej ustawy z dnia 28 czerwca 1950 r. Oznacza to, że art.. 4 ustawy z dnia 28 czerwca 1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli /Dz.U. 1954 nr 32 poz. 135/ jest przepisem szczególnym w stosunku do art.. 75 ust. 1 w związku z art.. 95 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 22 poz. 99/. Przepis ten natomiast nie dotyczy pozwolenia na budowę i nie wyłącza w sprawach robót budowlanych, związanych z powszechną elektryfikacją, stosowania przepisów prawa budowlanego, w tym art.. 28 ust. 1, art.. 29 i art.. 21 ust. 4 tego prawa. Przepis ten, z chwilą wejścia w życie zarządzenia wydanego przez terenowy organ administracji państwowej na podstawie art.. 1ust. 1 omawianej ustawy z dnia 28 czerwca 1950 r., uprawnia - w zakresie w nim określonym - do dysponowania nieruchomościami do celów związanych z powszechną elektryfikacją, stanowiąc przesłankę przewidzianą w art.. 29 ust. 5 prawa budowlanego do wydania pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych dotyczących powszechnej elektryfikacji. Także żaden inny przepis cytowanej ustawy o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli nie zawiera unormowań odmiennych w stosunku do przepisów prawa budowlanego, gdyż ustawa ta w ogóle nie reguluje zagadnień normowanych przez prawo budowlane. Z kolei ustawa z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 39 poz. 229 ze zm./ nie wyłącza spod swego działania spraw objętych ustawą o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli. Podkreślić przy tym trzeba, że stosowanie do art.. 2 ust. 1 prawa budowlanego obiektami budowlanymi są także sieci energetyczne bez żadnych wyjątków, co oznacza, że są nimi również sieci energetyczne wykonane w ramach powszechnej elektryfikacji wsi.
Z powyższych unormowań zatem wynika, że rozpoczęcie i wykonywanie robót budowlanych, dotyczących prowadzenia powszechnej elektryfikacji lub modernizacji sieci elektroenergetycznych, zarządzonej w trybie ustawy z dnia 28 czerwca 1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli /Dz.U. 1954 nr 32 poz. 135/. Wymaga uzyskania pozwolenia na budowę /art.. 29 prawa budowlanego/ pod rygorem skutków wymienionych w art.. 21 ust. 4 prawa budowlanego.
Skoro więc w niniejszej sprawie jest bezsporne, że w ciągu roku od zatwierdzenia planu realizacyjnego modernizacji urządzeń elektroenergetycznych we wsi D. decyzją z dnia 18 maja 1982 nie wystąpiono o wydanie pozwolenia na budowę i nie uzyskano przedłużenia tego terminu, to prawidłowe jest stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, że zatwierdzenie powyższego planu realizacyjnego utraciło ważność z mocy art.. 21 ust. 4 prawa budowlanego.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art.. 207 par. 5 Kpa orzekł o oddaleniu skargi.