Uzasadnienie
Syg.akt 7/1V S.A. 1129/02
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją Nr [...] z dnia [...].02.2002r. działając w oparciu o art 138 par. ł pkt 1 kpa oraz art.83 ust2 ustawy z dnia 7.07.1994r. prawo budowlane (DZ.U z 2000r.Nr 98, poz. 1071 z póź.zm) po rozpatrzeniu odwołania E. K.- utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] Nr [...] z dnia [...].10.200łr. umarzającą postępowanie administracyjne w ramach nadzoru budowlanego w sprawie wykonanych robót remontowych.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił,iż na skutek interwencji E. K., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dokonał czynności kontrolnych na nieruchomości przy ul. [...] w W., które wykazały, iż w okresie od maja do lipca 200lr. inwestor spółka z o.o "S." samowolnie wykonała w budynku mieszkalnym jednorodzinnym w zabudowie szeregowej, prace remontowo-budowlane polegające na: -zamurowaniu w poziomie piwnic wjazdu do garażu i osadzeniu okna; -zabudowaniu istniejącego tarasu w poziomie parteru o wymiarach 593 cm i 220 cm do wysokości stropu nad parterem;
- - wykonaniu nowego podziału funkcjonalnego poprzez przebudowę wewnątrz całego obiektu;
- - wykonania nowej konstrukcji schodów zabiegowych prowadzących od poziomu piwnicy do poddasza,
- — czym naruszył art.28 prawa budowlanego. W ocenie organu odwoławczego część wykonanych robót miała charakter prac remontowych do których organ nadzoru budowlanego prowadził postępowanie w oparciu o art. 50 i 51 prawa budowlanego, w ramach którego ocenia czy istnieje możliwość doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem i wówczas w decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust.l pkt 2 określa czynności, które inwestor winien wykonać. W przypadku zaś robót budowlanych wykonanych samowolnie, które są budową w rozumieniu art.3 pkt 6 prawa budowlanego, do których należy zaliczyć wykonaną zabudowę istniejącego tarasu, organ orzeka nakaz bezwzględnej rozbiórki w oparciu o art. 48 prawa budowlanego.
Zdaniem organu II instancji, w odniesieniu do robót remontowych wykonanych wewnątrz budynku organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie w oparciu o art. 51 ust.4 prawa budowlanego- inwestor przedłożył inwentaryzację powykonawczo-budowlaną wykonanych robót remontowych, zawierająca oświadczenie osoby uprawnionej, iż prace zostały wykonane zgodnie ze sztuka budowlaną i obowiązującymi Polskimi Normami, a obiekt nadaje się do użytkowania.
W tej sytuacji organ prawidłowo uznał, że wykonane roboty są zgodne z prawem, nie ma potrzeby nakazywania wykonania czynności w celu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, co w konsekwencji doprowadziło do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.
Organ odwoławczy wskazał nadto, iż jego decyzja ma ten skutek, że postępowanie administracyjne,prowadzone w oparciu o art. 51 prawa budowlanego w stosunku do samowolnie zabudowanego tarasu zostaje umorzone, zaś organ I instancji ma obowiązek w oparciu o art. 48 wszcząć i przeprowadzić w tym zakresie postępowanie.
Skargę na powyższa decyzję wniosła E. K., podnosząc,iż zapadła ona z naruszeniem przepisów prawa materialnego, gdyż wykonane przez inwestora roboty budowlane stanowiły przeróbki obiektu budowlanego, a nie jak to przyjęły organy, prace remontowe, zaś rozstrzygniecie organu sankcjonuje samowolę budowlaną. Zdaniem skarżącej naruszono także art. 5 ust.2 prawa budowlanego, bowiem wykonane roboty budowlane w efekcie końcowym są uciążliwe dla właścicieli sąsiednich posesji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Kwestia zasadniczą jest wyjaśnienie czy E. K. posiada legitymację do wystąpienia z niniejszą skargą.
O tym, czy określonemu podmiotowi służy prawo strony w konkretnym postępowaniu administracyjnym, decyduje norma prawna, z której dla tego podmiotu wynikają wprost określone prawa lub obowiązki. Pojęcie zaś interesu prawnego ma charakter materialnoprawny. Nie wystarczy wykazać jakiegokolwiek interesu, ale musi mieć on charakter prawny, a więc musi istnieć norma prawna przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwości wydania określonej decyzji lub podjęcia czynności.
Nie ulega wątpliwości, iż skarżąca nie jest właścicielką nieruchomości zabudowanej położonej w W. przy ul. [...], a jedynie ją stale użytkuje na podstawie zawartej w dniu [...].03.1996r. z właścicielem (synem) umowy użytkowania. Analizując kwestię interesu prawnego skarżącej, o którym mowa w art. 28 kpa i jej przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym, należy podnieść, iż interes prawny w postępowaniu w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania budynku, ma niewątpliwie nie tylko właściciel nieruchomości sąsiedniej, ale także jej użytkownik wywodzący swój tytuł z cywilnoprawnej umowy użytkowania oraz ograniczonych praw rzeczowych do gruntu wynikających z realizacji posiadania. Tak rozumiany interes prawny znajduje ochronę w przepisach kodeksu cywilnego (np. art. 144 kc) tak Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 4.03.1975r., III CRN 42/68, Gips 1968r., Nr 15, s.). Skarżąca nadto realizuje uprawnienia syna wynikające z udzielonego przez niego upoważnienia do podjęcia wszelkich działań zmierzających do zachowania wartości nieruchomości, w tym uczestnictwa w postępowaniach administracyjnych.
Za trafny należy uznać zarzut skargi naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego - ustawy z dnia 7.07. 1994r. prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. Dz 2000r Nr 98,poz.l071 z póź.zm).
Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego oraz procesowego, co uzasadnia ich uchylenie.
Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż powoływane przez organ odwoławczy jako podstawa prawna rozstrzygnięcia przepisy art. 50 i 51 Prawa budowlanego z 1994 r. mają zastosowanie wyłącznie do wykonywanych samowolnie robót, które do chwili wydania rozstrzygnięć w powołaniu na te przepisy nie zostały zakończone. Przepis art. 50 uprawnia właściwy organ do wydania postanowienia o wstrzymaniu robót, zaś art. 51 do wydania decyzji nakazującej zaniechania dalszych robót, rozbiórkę obiektu lub jego części bądź nakładającej obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na ich wznowienie, przy czym możliwość zastosowania tych przepisów jest uzależniona od spełnienia dwóch warunków: musi to być przypadek inny niż określony w art. 48 Prawa budowlanego, wydanie zaś decyzji, o której mowa w art. 51, musi być poprzedzona postanowieniem, o którym mowa w art. 50 i musi nastąpić przed upływem 2 miesięcy od daty wydania tego postanowienia.
W sprawie niniejszej ustalono,iż samowolnie wykonane prace remontowo-budowlane zostały wykonane w okresie od maja do lipca 2001 r. Nie zachodziły więc przesłanki do stosowania art. 51 Prawa budowlanego, skoro:
- - w dacie orzekania roboty były już zakończone (decyzja z dnia [...].10.2001r), nie wydano uprzednio postanowienia w trybie art. 50 Prawa budowlanego, a przede wszystkim nie ustalono czy w sprawie nie ma zastosowania art. 48 prawa budowlanego, przyjmując bezkrytycznie i wbrew art.3 ust 6) i 7) prawa budowlanego, iż wykonane roboty budowlane mieszczą się w dyspozycji art.
- 50. Należy przy tym podkreślić, iż decyzje podejmowane w oparciu o art. 48 prawa budowlanego mają charakter związany, co oznacza, że jeżeli stwierdzona zostaje samowola budowlana (co w sprawie jest bezsporne), to organ jest nie tylko uprawniony lecz także obligowany do wydania nakazu rozbiórki.
Należy podnieść, że organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji zaakceptował oczywiste naruszenie przez ten organ art. 105 kpa. Umorzenie postępowania administracyjnego w oparciu o art. 105 § 1 kpa musi nastąpić wówczas, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty.
Celem postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji, rozstrzygającej ją co do istoty. W sprawach z zakresu prawa budowlanego rozstrzygnięciem merytorycznym (rozstrzygnięciem co do istoty) jest wydanie pozwolenia na budowę, nakazanie przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego lub wydanie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego.
W tej sytuacji nie można zasadnie przyjąć, że postępowanie w sprawie samowolnie wykonanych robót remontowo-budowlanych stało się bezprzedmiotowe.
Błędne rozstrzygnięcia organów obu instancji w istocie swej zmierzały do zalegalizowania samowoli budowlanej co stoi w sprzeczności z zasadą praworządności wyrażoną w art. 7 i 8 kpa.
Stwierdzone wady polegające na naruszeniu art. 7 kpa, 8 kpa oraz art. 105 par 1 kpa, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz art. 48, art. 50 i 51 ustawy z dnia 7.07.1994r. prawo budowlane, spowodowało uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej z dnia [...].10.2001r., na podstawie art.145 par.l pkt 1 c związku z art. 135 ustawy z dnia 30.08.2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30.08.2002r.- przepisy wprowadzające ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271).
Ponadto w oparciu o art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 par. 2 ustawy przepisy wprowadzające...orzeczono jak w pkt.II wyroku, rozstrzygnięcie o kosztach opierając na art. 200 ustawy -prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 par. 2 ustawy - przepisy wprowadzające powołaną ustawę.