Uzasadnienie
P. D. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 1997 r., udzielającej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" pozwolenia na budowę budynku mieszkalno-usługowego wraz z instalacjami i przyłączami przy ul. B. we W., a także na przebudowę dwóch mieszkań przy ul. B.. W obszernej korespondencji wnioskodawca, członek tej spółdzielni zamieszkały przy ul. B., w budynku położonym po przeciwnej stronie ulicy wskazywał, iż pozwolenie na wybudowanie budynku przy ul. B.powinno zostać unieważnione ze względu na sprzeczność z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz sprzeczność z przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz.140 tekst jedn.). W szczególności podawał, że uchybiono przepisom regulującym odległości pomiędzy budynkami i zacienianie pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi. Na skutek budowy ww. budynku lokal skarżącego położony na I piętrze został całkowicie zacieniony.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] odmówił na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, uznając, iż P. D. nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę udzielonego Spółdzielni. Wojewoda [...] w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż organ przed podjęciem czynności w zakresie merytorycznej oceny zasadności wniosku musi wylegitymować żądającego wszczęcia postępowania. Ocena zaś legitymacji w postępowaniu administracyjnym związana jest z koniecznością wykazania przez wnioskodawcę interesu prawnego, P. D. zaś nie posiada interesu prawnego wynikającego z przepisów prawa materialnego, lecz interes faktyczny (zacienianie okien w budynku spółdzielni). Decyzja, której unieważnienia żądał była skierowana do Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", P. D. nie był zatem stroną postępowania zakończonego udzieleniem pozwolenia budowlanego.
Nie może wywodzić też praw strony z okoliczności, że posiada własnościowe prawo do lokalu, skoro to spółdzielnia jest podmiotem praw do nieruchomości, na której wzniesiono budynek. W uzasadnieniu decyzji odmawiającej wszczęcia organ ocenił jednak, że projekt budowlany pozostaje w zgodzie z przepisami, inwestor uzyskał dla przewidzianej inwestycji wszelkie potrzebne uzgodnienia i pozwolenia, a pozwolenie zgodne jest z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu przedłużającą ważność decyzji pierwotnej.
Od decyzji tej odwołał się P. D., podtrzymując zarzuty zgłoszone wobec pozwolenia budowlanego. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody, powołując się dodatkowo na linię orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż co do zasady członkom spółdzielni mieszkaniowych nie przysługują uprawnienia strony w sprawach dotyczących interesu prawnego spółdzielni.
P. D. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, polemizując z twierdzeniami opisanych decyzji, i podobnie jak w odwołaniu od decyzji I instancji, podnosząc, iż w sytuacji rozbieżności pomiędzy interesami członka i spółdzielni jako inwestora, a taka występuje w jego sprawie, uważa, iż członek spółdzielni powinien być stroną w sprawie administracyjnej. Ponadto nie zgadza się ze stwierdzeniami organów co do prawidłowości pozwolenia budowlanego, wskazując na okoliczność, że do chwili obecnej budynek nie został dopuszczony do użytkowania na skutek odmowy pozwolenia na użytkowanie, a z decyzji nr [...] Prezydenta W. wynika, iż przyczyny odmowy pozwolenia na użytkowanie związane są z przekroczeniem wysokości budynku w stosunku do określonej w planie zagospodarowania przestrzennego i w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W dniu 27 września 2004 r. wpłynął do akt wniosek pełnomocnika Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" o oddalenie wniosków P. D. zawartych w skardze.
Sprawa niniejsza na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, gdyż zgodnie z treścią tego przepisu sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Skargę należało oddalić, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Stosownie do treści art. 3 § 1 wymienionej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd, rozpoznając skargę, ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego.
Należy zaś zgodzić się z poglądem wyrażonym przez organy pierwszej i drugiej instancji, że własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, na które powołuje się skarżący, w okolicznościach tej sprawy, nie daje członkowi spółdzielni podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Podnoszone przez P. D. argumenty, tj. sprzeczność z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu czy naruszenia art. 5 Prawa budowlanego, nie tworzą jeszcze uprawnienia do podważania pozwolenia budowlanego przez skarżącego, gdyż nie posiada on tytułu prawnego do nieruchomości sąsiedniej. Art. 3 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze, nie daje takiego prawa członkom spółdzielni, których status opiera się na spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego. Zgodnie z poglądami przyjętymi w orzecznictwie i doktrynie, wspomniany przepis nie przyznaje członkom spółdzielni bezpośredniego prawa do korzystania z majątku spółdzielni.
Majątkiem spółdzielczym może rozporządzać tylko spółdzielnia jako osoba prawna poprzez swoje organy. Jeżeli więc postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego spółdzielni, wynikającego z jej własności lub prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, brak jest podstaw do udziału członka spółdzielni w tym postępowaniu w charakterze strony.
W przypadku podjęcia przez spółdzielnię procesów inwestycyjnych w sąsiedztwie lokalu członka, legitymującego się własnościowym prawem do lokalu, nie może on skutecznie legitymować się tym prawem celem wykazania swojego interesu prawnego w sprawie pozwolenia budowlanego udzielonego spółdzielni, gdyż treścią własnościowego prawa do lokalu jest oddanie tego lokalu do używania członkowi, sam lokal zaś pozostaje własnością spółdzielni. Prawem do nieruchomości związanej z lokalem dysponuje więc spółdzielnia a nie członek. Udzielenie spółdzielni pozwolenia na budowę powoduje, że interes prawny w kwestionowaniu takich decyzji mają te "osoby trzecie", które nie tylko wykażą naruszenie ich uzasadnionych interesów, o których mowa w art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego, ale i wykażą się tytułem prawnym do nieruchomości sąsiedniej. Ponadto musi być to tytuł istniejący, a nie hipotetyczny, którego uzyskanie może nastąpić w przyszłości, jak np. wniosek o przekształcenie własnościowego prawa do lokalu w prawo własności.
Brak przymiotu strony, zgodnie ze stanowiskiem zajętym przez organ w zaskarżonej decyzji, uniemożliwia wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia budowlanego. Racje merytoryczne skarżącego, uzasadniające jego wniosek, a także odwołanie od decyzji I instancji nie mogły być - wbrew oczekiwaniom skarżącego - merytorycznie rozpatrzone przez organy, wobec braku przymiotu strony w omawianym postępowaniu. W tym zakresie Sąd podzielił poglądy wyrażone w zaskarżonej decyzji i z tych przyczyn skargę należało oddalić.
Zasadnie odmawiając wszczęcia postępowania nadzorczego na żądanie P. D., organy nadzorcze przeoczyły jednak, iż decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nr [...] załączona do akt wygasła w dniu 31 grudnia 1996 r., a zatem przed złożeniem wniosku o wydanie pozwolenia budowlanego, w aktach sprawy nie ma zaś innej decyzji, która w dacie ważności decyzji [...] przedłużyłaby jej byt prawny, a tylko w takim przypadku można byłoby mówić o skutecznym przedłużeniu czasu ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W aktach sprawy znajduje się wprawdzie decyzja Prezydenta W. wydana w trybie art. 155 k.p.a. (nr [...]) przedłużająca termin ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu do 31 grudnia 1998 r., jednakże decyzja ta nie ma oznaczonej daty wydania a z jej treści wynika, że wniosek o zmianę wpłynął w dniu 9 stycznia 1997 r., a zatem po upływie terminu ważności decyzji nr [...].
Nadto z treści decyzji znajdującej się w aktach wynika uprawnienie do wydania pozwolenia budowlanego obejmującego posesję przy ul. B., tymczasem pozwolenie budowlane nr [...] obejmuje dodatkowo przebudowę dwóch mieszkań przy ul. B.. Rozbieżności pomiędzy treścią decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz pozwoleniem budowlanym, szczególnie w świetle okoliczności uzasadniających odmowę udzielenia pozwolenia na użytkowanie tego obiektu, powinny dla Wojewody [...] a także właściwego samorządowego kolegium odwoławczego stanowić istotny sygnał uzasadniający rozważenie zasadności wszczęcia z urzędu odrębnego postępowania o stwierdzenie nieważności wadliwych prawnie decyzji.
Niezależnie od tego, zarówno organy jak i skarżący nie posiadający własnej legitymacji procesowej w sprawie administracyjnej mogą zwrócić się do właściwego prokuratora o uruchomienie określonych w art. 182-189 k.p.a. środków procesowych wynikających z kompetencji prokuratury jak strażnika praworządności.(art. 2 ustawy o Prokuraturze).
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.