Teza
Do obiektów budowlanych lub ich części, których nakazano rozbiórkę, a które nie są budynkami w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./, przy nakładaniu grzywny w celu przymuszenia nie można stosować przepisu art. 121 par. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./. Ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia wskazania obowiązku przymusowej rozbiórki innego obiektu budowlanego niż budynek, należy stosować przepisy art. 121 par. 2, 3 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Reginy i Stanisława małżonków K. na postanowienie (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...) z dnia 8 grudnia 2000 r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia i na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 i 3 i art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylił zaskarżone postanowienie oraz utrzymane przez nie w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P., a także - zgodnie z art. 55 ust. 1 powyższej ustawy - zasądził od (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...) na rzecz skarżących dziesięć złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Regina i Stanisław małżonkowie K. wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 grudnia 2000 r. utrzymujące w mocy postanowienie z dnia 31 października 2000 r., którym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. nałożył na skarżących grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 19.980 zł.
Jak wynika z przedstawionych akt, Kierownik Urzędu Rejonowego w P. decyzją z dnia 2 września 1996 r. nakazał skarżącym rozbiórkę i usunięcie samowolnie postawionego domku letniskowego z tarasem, zlokalizowanego na działce nr geod. 1/37 w miejscowości K. gmina O. W wyniku złożonego odwołania powyższą decyzję utrzymał w mocy Wojewoda (...) decyzją z dnia 23 września 1996 r., a Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku wyrokiem z dnia 22 października 1997 r. (...) oddalił skargę na tę decyzję.
Pismem /upomnienie/ z dnia 20 czerwca 2000 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. wezwał zobowiązanych do wykonania w terminie 7 dni obowiązku, to jest rozbiórki samowolnie postawionego domku letniskowego wraz z tarasem.
W dniu 31 października 2000 r. organ wystawił tytuł wykonawczy i wydał postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, która została "naliczona w oparciu o kwotę podaną w Monitorze Polskim w Obwieszczeniu Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 8 maja 2000 r. przyjętej do obliczenia premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych, która to za IV kwartał 1999 r. wynosi 2.220 zł za 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego. Biorąc pod uwagę powyższe wysokość grzywny winna wynosić /2.220 zł x 20 procent/ x /9x5 m/ = 19.980 zł".
Regina i Stanisław małżonkowie K. pismem z dnia 13 listopada 2000 r. złożyli zażalenie /zarzuty/ na powyższe postanowienie, uzasadniając tym, że nałożona grzywna przewyższa wartość obiektu budowlanego i ich możliwości finansowe. Nie uchylają się od obowiązku rozbiórki samowolnie zbudowanego domku letniskowego, ale obecnie nie są w stanie ponieść kosztów rozbiórki i zapłacić grzywny.
(...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia 8 grudnia 2000 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia przeanalizował poszczególne etapy postępowania administracyjnego, sądowego i egzekucyjnego w niniejszej sprawie, dochodząc do wniosku, że organ nadzoru budowlanego ma obowiązek egzekwowania wykonania decyzji ostatecznej, a jednym ze środków egzekucyjnych jest grzywna w celu przymuszenia, którą w tym wypadku nalicza się zgodnie z art. 121 par. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto wyjaśnił, że w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Sytuacja finansowa zobowiązanych nie podlega ocenie w tym postępowaniu.
W skardze do Sądu na powyższe postanowienie odwołano się do tej samej argumentacji, co wcześniej w zażaleniu.
Organ drugiej instancji w odpowiedzi na skargę, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o oddalenie skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Grzywnę w celu przymuszenia w niniejszej sprawie nałożono na skarżących na podstawie art. 121 par. 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./. Przepisy te dotyczą tylko sytuacji, kiedy egzekucja ma na celu spełnienie przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, mają więc charakter lex specialis. Pod względem przedmiotowym jeszcze bardziej zawężone działanie ma przepis par. 5 tego artykułu, gdyż może on mieć zastosowanie tylko w razie "przymusowej rozbiórki budynku lub jego części"; przy obliczaniu wysokości grzywny w celu przymuszenia bierze się pod uwagę wielkość "powierzchni zabudowy budynku lub jego części objętego nakazem przymusowej rozbiórki".
Organ nakładający na zobowiązanego grzywnę w celu przymuszenia powinien w pierwszej kolejności rozważyć, czy nakaz rozbiórki dotyczy budynku w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./, a po drugie - przy określeniu wysokości grzywny uwzględnić powierzchnię zabudowy budynku, będącą powierzchnią gruntu ograniczoną ścianami zewnętrznymi budynku, na którym został posadowiony. Do tak rozumianej "powierzchni zabudowy budynku" nie może być wliczana powierzchnia tarasu (...).
Do obiektów budowlanych lub ich części, których nakazano rozbiórkę, a które nie są budynkami w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, przy nakładaniu grzywny w celu przymuszenia nie można stosować przepisu art. 121 par. 5 omawianej ustawy. Przepis ten ustanawia sposób obliczania wysokości grzywny, której wysokość nie jest przez ustawodawcę ograniczona górnymi granicami, jak to przewidziano w innych przypadkach /par. 2 i 3/, nie można więc tu dopuścić do stosowania wykładni rozszerzającej, gdyż mogło by to doprowadzić do sytuacji, że wysokość grzywny byłaby wyższa niż wartość obiektu budowlanego, którego rozbiórkę nakazano. Ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku przymusowej rozbiórki innego obiektu budowlanego niż budynek, należy stosować przepisy art. 121 par. 2, 3 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W ocenie Sądu, z przyczyn wyżej omówionych, zaskarżone postanowienie oraz utrzymane w nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 i 3, art. 29 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.