Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 6 sierpnia 1999 r., IV SA 138/98

Sprawa

sprawy ze skargi Anny R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 30 października 1997 r. (...) w przedmiocie uznania, czy nieruchomość podlegała przepisom o przeprowadzeniu reformy rolnej - uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojewody W. (...) z dnia 30 czerwca 1997 r.; (...).

Teza

Ponieważ dekret z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa /Dz.U. nr 15 poz. 82/ został uchylony na podstawie art. 6 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny /Dz.U. nr 55 poz. 321/ i nie ma przepisu, któryby przewidywał właściwość organów administracji do rozstrzygania sporów dotyczących nabycia przez Skarb Państwa własności lasów i gruntów leśnych na podstawie tego uchylonego już obecnie dekretu - spory takie mogą być rozstrzygane wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 30 października 1997 r. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej utrzymał w mocy zakwestionowaną w odwołaniu Anny R. decyzję Wojewody W. wydaną na podstawie par. 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. o wykonaniu dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej /Dz.U. RP nr 10 poz. 51/ stwierdzającą, że część nieruchomości ziemskiej, stanowiąca uprzednio własność Piotra D. w skład której wchodzą:

• nieruchomość pn. hip. Dobra Ziemskie L. o powierzchni 193 morgi 129 prętów co odpowiada powierzchni 109,6261 ha uwidoczniona na planach rozparcelowanych gruntów Dóbr Ziemskich L. Działy I, II i III oraz
• nieruchomość pn. hip. Dobra Ziemskie Folwark K. vel M. o powierzchni 130,6726 ha uwidoczniona na planach parcelacyjnych gruntów K. vel M., Działy V, VII i VIII - są przeznaczone na cele reformy rolnej w myśl przepisów art. 2 ust. 1 lit. "e" dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie zawiera dowodów potwierdzających fakt rozparcelowania gruntów przed 1939 r. na działki budowlane, bowiem opracowane plany nie zostały zatwierdzone przez właściwy wydział powiatowy na zasadzie art. 57 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli /Dz.U. nr 23 poz. 202 ze zm./.

Skargę na tę decyzję wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Anna R., która zarzuca, że:

• sporne nieruchomości podlegały parcelacji w trybie rozdziału C działu VI ustawy z dnia 28 grudnia 1925 r. o wykonaniu reformy rolnej /Dz.U. 1926 nr 1 poz. 1/,
• zgodnie z art. 65 pkt 3 pow. ustawy parcelację uważało się za skuteczną z chwilą zatwierdzenia planów parcelacyjnych,
• plan rozparcelowania gruntów został sporządzony na podstawie zatwierdzonego przez Wojewodę /tj. przez organ właściwy/ projektu zabudowy i podziału.

W tych okolicznościach, w ocenie skarżącej - na skutek parcelacji wykonanej przez Piotra D. w trybie ustawy z dnia 25 grudnia 1925 r. zakończonej zatwierdzeniem projektu parcelacji przez Wojewodę, w wyniku której właściciel wyodrębnił z nieruchomości ziemskiej działki po ok. 1.800 m2 w M. i po ok. 2.500 m2 w L. na cele budowlane oraz działki o większej powierzchni z przeznaczeniem na cele użyteczności publicznej - nieruchomość utraciła swoje dotychczasowe przeznaczenie tj. utraciła charakter nieruchomości ziemskiej.

Nie podlega więc przepisom dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W odpowiedzi na skargę organ naczelny wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Wywód zawarty w uzasadnieniu skargi jest prawidłowy, jednakże wyprowadzane z niego wnioski w odniesieniu do sprawy niniejszej są nietrafne.

Wbrew twierdzeniom skargi - sporządzenie przed dniem 1 września 1939 r. planu parcelacji na podstawie pomiarów na gruncie oraz zatwierdzonego przez Wojewodę planu zabudowania bez doprowadzenia do etapu zatwierdzenia planu parcelacyjnego przez właściwy organ nie rodziło skutków w postaci utraty przez te nieruchomości charakteru nieruchomości ziemskiej, a tym samym nie dawało podstaw do wyliczenia takich nieruchomości spod działania dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zatwierdzeniu podlegały plany parcelacji sporządzone zarówno w trybie przepisów ustawy z dnia 28 grudnia 1925 r. o wykonaniu reformy rolnej /Dz.U. RP nr 1 poz. 1 - art. 65 pkt 3/ jak i w trybie przepisów rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli /Dz.U. nr 23 poz. 202 - art. 57/.

Z akt sprawy wynika, że były właściciel nieruchomości ziemskich w piśmie skierowanym do Starostwa Powiatowego w dniu 10 grudnia 1934 r. podał, że projekt parcelacji ma już przyszykowany i w niedługim czasie będzie mógł go przedstawić. Z akt nie wynika jednak, aby projekty parcelacji nieruchomości, których dotyczy niniejsza sprawa zostały następnie przedstawione do zatwierdzenia /klauzula zatwierdzająca zamieszczona została wyłącznie na projekcie parcelacji gruntów działu VI K. vel M., których nie dotyczy niniejsza sprawa/.

Mimo niezasadności zarzutów skargi sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję z innych przyczyn, niż przytoczone w skardze, a które obowiązany był uwzględnić z urzędu działając w granicach wyznaczonych art. 51 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.

Jak wynika z wyjaśnień, złożonych na rozprawie w NSA przez pełnomocnika Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w W. w skład nieruchomości należących do Piotra D., których dotyczy zaskarżona decyzja wchodziły grunty leśne /lasy/. Anna R. następczyni prawna Piotra D. w sprawie (...) toczącej się przed Sądem Okręgowym w W. domaga się wydania tych lasów. Okoliczności tej nie zaprzeczył obecny na rozprawie w NSA pełnomocnik skarżącej.

Przejęcie na własność Państwa lasów i gruntów leśnych regulował odrębny od dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej akt prawny nacjonalizacyjny. Był nim dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa /Dz.U. nr 15 poz. 82/. Orzekanie o wyłączeniu lasów spod działania dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej - w oparciu o rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej /Dz.U. nr 10 poz. 51/ było więc niedopuszczalne. Zaskarżona decyzja, wydana w powołaniu na ww. przepisy powyższego rozporządzenia stwierdzająca, że nieruchomości ziemskie stanowiące uprzednio własność Piotra D., podlegają działaniu dekretu o reformie rolnej w sytuacji, gdy część tych nieruchomości stanowiły lasy - musi być oceniona jako naruszająca prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 22 kwietnia 1994 r. III CZP 50/94 /OSN 1994 nr 11 poz. 212/ oraz w uchwale z dnia 27 kwietnia 1994 r. III CZP 54/94 /OSN 1994 nr 11 poz. 215/ - ponieważ dekret z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na rzecz Skarbu Państwa został uchylony na podstawie art. 6 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny /Dz.U. nr 55 poz. 321/ i nie ma przepisu, któryby przewidywał właściwość organów administracji do rozstrzygania sporów dotyczących nabycia przez Skarb Państwa własności lasów i gruntów leśnych na podstawie tego uchylonego już obecnie dekretu - spory takie mogą być rozstrzygane wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym.

Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ orzekł jak w sentencji.