Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 22 maja 1998 r., IV SA 146/97

Teza

1. Ostateczna decyzja administracyjna nakazująca rozbiórkę zrealizowanej samowolnie części obiektu budowlanego czyni bezprzedmiotowym żądanie strony udzielenia pozwolenia na dokończenie budowy, zaś ostateczne orzeczenie o braku podstaw do wydania nakazu rozbiórki otwiera stronie drogę do skutecznego ubiegania się o wydania pozwolenia na dokończenie budowy.
2. Ostateczne orzeczenie o braku podstaw do nakazania rozbiórki obiektu powinno w zasadzie przesądzić o tym, że uzasadnione byłoby udzielenie pozwolenia na dokończenie budowy po spełnieniu przez inwestora wymagań koniecznych do takiego orzeczenia /w zakresie warunków technicznych, ochrony konserwatorskiej, ochrony środowiska itp./, gdyż nie do pogodzenia z porządkiem prawnym byłoby zaakceptowanie poglądu, że wprawdzie nie orzeka się o nakazie rozbiórki obiektu, jednakże nie można pozwolić na dokończenie jego budowy.

Sentencja

1. uchyla decyzje organów obu instancji w przedmiocie pozwolenia na dokończenie budowy pawilonu handlowego.

Uzasadnienie

Strona zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzję Wojewody (...) utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy (...) o odmowie udzielenia pozwolenia na dokończenie budowy pawilonu handlowego w (...). Jako uzasadnienie rozstrzygnięcia podano, że zgodnie z aktualnie obowiązującym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego działka, na której znajduje się obiekt stanowi obszar historycznego, zabytkowego układu miasteczka objętego ochroną konserwatorską, dla którego plan przyjmuje zakaz lokalizacji obiektów. Zlokalizowanie pawilonu handlowego negatywnie ocenił Wojewódzki Konserwator Zabytków oraz Wojewódzki Konserwator Przyrody. Strona skarżąca kwestionując powyższe rozstrzygnięcie powoływała się na to, że decyzja nakazująca rozbiórkę zrealizowanej już części obiektu została uchylona przez NSA a ponadto jest w posiadaniu pism Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody wskazujących na możliwość dokończenia budowy obiektu. Na tym samym terenie powstało już przy tym kilka innych pawilonów handlowo-usługowych.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną z następujących przyczyn:

Jak wynika z akt sprawy, skarżący budowę pawilonu rozpoczął bez wymaganego pozwolenia na budowę w 1993 r. Decyzja o nakazie rozbiórki tego obiektu utrzymana w mocy decyzją organu odwoławczego, została uchylona wyrokiem NSA z dnia 17 maja 1994 r. wobec nie wykazania zaistnienia przesłanek do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./.

Po wydaniu przez Sąd powyższego wyroku Wójt Gminy (...) ponownie wydał decyzję orzekającą o rozbiórce pawilonu po czym Wojewoda (...) jako organ odwoławczy uchylił ww. decyzję podając w uzasadnieniu, że po zatwierdzeniu planu miejscowego dla danego obszaru w sąsiedztwie przedmiotowego pawilonu zrealizowano nowy pawilon handlowy, a zatem w ocenie organu zaistniały nowe okoliczności, które "usankcjonowały faktyczną sytuację", powodując, że sprawę należy rozpatrzyć ponownie i podjąć decyzję uwzględniającą zasady równości obywateli wobec prawa.

Po otrzymaniu tej decyzji skarżący wystąpił o wydanie pozwolenia na dokończenie budowy pawilonu, który jak to wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, już w dacie wydania pierwszej decyzji nakazującej rozbiórkę był prawie na ukończeniu.

Mając na uwadze powyższe okoliczności sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny przyszedł do przekonania, że w pierwszym rzędzie organ nadzoru budowlanego obowiązany był zakończyć w sposób prawem przewidziany postępowanie w przedmiocie rozbiórki pawilonu. Aktualna w tej sprawie była bowiem decyzja Wojewody (...) uchylająca decyzję organu I instancji, którą jednak nie orzeczono wyraźnie o braku podstaw do wydania nakazu rozbiórki lub o umorzeniu postępowania administracyjnego w tej sprawie. Tym samym należy uznać, że sprawę ponownie powinien rozpoznać organ I instancji, który albo wyda kolejną decyzję w sprawie rozbiórki uznając, że istnieją podstawy do takiego orzeczenia lub też o braku do tego podstaw względnie umorzy postępowanie w przedmiocie rozbiórki obiektu jako bezprzedmiotowe. Oczywiście ostateczne orzeczenie o rozbiórce czyni bezprzedmiotowym żądanie skarżącego udzielenia pozwolenia na dokończenie budowy, zaś ostateczne rozstrzygnięcie o braku podstaw do orzeczenia o rozbiórce otwiera drogę do skutecznego ubiegania się przez stronę o udzielenie pozwolenia na dokończenie budowy.

Sąd podkreślił, że w sprawie istnieje decyzja Wojewody (...) w sposób wyraźny wskazująca na potrzebę kompleksowego rozpoznania ponownie sprawy w przedmiocie rozbiórki pawilonu, która nie wywołała jednak żadnej reakcji po stronie organu I instancji, tj. Wójta Gminy (...). Organ ten po otrzymaniu wniosku skarżącego o pozwolenie na dokończenie budowy pawilonu powinien postępowanie w tej sprawie zawiesić na podstawie art. 97 par. 1 Kpa do czasu rozstrzygnięcia pozostającej w toku sprawy w przedmiocie nakazu rozbiórki.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ostateczne orzeczenie o braku podstaw do nakazania rozbiórki przedmiotowego obiektu powinno ponadto przesądzić o tym, że uzasadnione byłoby udzielenie pozwolenia na dokończenie budowy po spełnieniu przez inwestora wymagań koniecznych do takiego orzeczenia /w zakresie warunków technicznych, ochrony konserwatorskiej, ochrony środowiska itp./, gdyż nie do pogodzenia z porządkiem prawnym byłoby zaakceptowanie poglądu, iż wprawdzie nie orzeka się o nakazie rozbiórki obiektu, jednakże nie można pozwolić na dokończenie jego budowy.