Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2003 r., działając w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazał S. S.:
- 1. opracowanie powykonawczej inwentaryzacji geodezyjnej oraz inwentaryzacji urbanistyczno-budowlanej budynku gospodarczego na działce nr ew. [...] przy ul. [...] w O. gmina [...] z opinią o stanie technicznym i projektem dokończenia robót;
- 2. przedłożenie kompletnego opracowania w 3 egz. z wnioskiem o wydanie pozwolenia na wznowienie robót – w terminie 60 dni od daty, gdy decyzja stanie się ostateczna.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż inwestor dokonał istotnych odstępstw od warunków pozwolenia na budowę w rozumieniu art. 36a Prawa budowlanego, a w związku z powyższym postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2003 r. nakazano wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych.
Zdaniem organu wykonanie nałożonych decyzją obowiązków umożliwi uzyskanie pozwolenia na wznowienie robót, a tym samym doprowadzenie budynku do stanu zgodnego z prawem. Inwentaryzacja urbanistyczno-budowlana rozstrzygnie, czy roboty prowadzone są zgodnie ze sztuką budowlaną, a obiekt nie narusza ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego, warunków technicznych, interesów osób trzecich bądź nie stwarza zagrożenia bezpieczeństwa ludzi, mienia lub środowiska. Projekt dokończenia robót określi sposób likwidacji ewentualnie zaistniałych nieprawidłowości.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2003 r., działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania Z. S., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości podzielając argumentację prawną i faktyczną przedstawioną w uzasadnieniu organu I instancji.
Skargę na powyższą decyzję wniósł Z. S. sprzeciwiając się "legalizacji" samowoli budowlanej domu piętrowego w O. przy ul. [...], podnosząc, iż inwestor w dniu [...].11.1987 r. otrzymał decyzję o odmowie pozwolenia na przedmiotową budowę, zaś decyzja z dnia [...].02.1988 r. została wydana przez osobę nieuprawnioną.
Nadto zdaniem skarżącego, podczas oględzin w dniu 17.06.2002 r. organ nadzoru budowlanego nie stwierdził innych istotnych odstępstw, polegających na powiększeniu budynku o 1,30m w kierunku północnym i jego przesunięciu o 15m w działkę skarżącego, a przede wszystkim, iż obydwa budynki usytuowane w ostrej granicy skierowane są oknami do siebie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna, choć nie z przyczyn w niej przytoczonych, które jednak Sąd ma obowiązek badać z urzędu w toku rozpoznania sprawy.
Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadły z naruszeniem art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
W tym miejscu należy przytoczyć pogląd wyrażony w licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż decyzja wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie może ograniczać się do nakazania inwestorowi przedstawienia określonej dokumentacji, lecz musi wskazywać konkretne czynności faktyczne, których wykonanie ma na celu doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Z uzasadnień decyzji obu organów wynika, że dopiero złożona dokumentacja w postaci powykonawczej inwentaryzacji geodezyjnej oraz urbanistyczno-budowlanej, a także opinii technicznej i protokołu dokończenia robót, pozwoli organowi nadzoru budowlanego ocenić, czy wykonane z odstępstwem od warunków pozwolenia na budowę roboty budowlane nie naruszają przepisów prawa budowlanego.
Należy przy tym podnieść, iż organy niewłaściwie stosując instytucję przewidzianą w art. 51 ust. 1 pkt 2, nadając jej charakter dowodowy (choć taki wynika z brzmienia art. 81 c Prawa budowlanego), nie zauważają, iż przepis art. 51 nie przewiduje możliwości wydania kolejnej decyzji w oparciu o przedłożone przez zobowiązanego dokumenty, określającej obowiązek wykonania czynności faktycznych, naprawiających zaistniałe odstępstwa w celu uzyskania pozwolenia na wznowienie robót budowlanych (art. 51 ust. 1a) lub w przypadku obiektu wybudowanego – pozwolenia na jego użytkowanie (art. 55 ust. 1 pkt 4).
Błędne zastosowanie przez organy art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego może w istocie doprowadzić do sytuacji, w której po przedłożeniu dokumentacji o której mowa w zaskarżonej decyzji w zakreślonym terminie, niezależnie od treści i wniosków jakie z niej wynikają, organ zmuszony będzie wydać pozytywną decyzję o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych w oparciu o art. 51 ust. 1a cytowanej ustawy, nawet w przypadku stwierdzenia sprzeczności wykonanych robót z przepisami prawa budowlanego.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy winny w ramach postępowania wyjaśniającego – dowodowego, poprzedzającego wydanie decyzji w oparciu o art. 51, ocenić przedłożoną przez inwestora dokumentacją, a następnie w oparciu o nią podjąć decyzję merytoryczną dotyczącą możliwości doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, a w przypadku braku takiej możliwości orzec rozbiórkę w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, iż podniesione kwestie dotyczące prawidłowości i legalności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...].11.1988 r., zezwalającej na budowę przedmiotowego budynku gospodarczego, nie należą do kompetencji organów nadzoru budowlanego i mogą być przedmiotem analizy w postępowaniu nadzwyczajnym (stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej lub postępowanie o wznowienie postępowania) prowadzonym przez właściwe organy architektoniczno-budowlane.
Wobec ujawnionej wady naruszenia prawa materialnego tj. art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, należało uchylić decyzję zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...].01.2003 r., w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 pkt a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). Rozstrzygnięcie w pkt II wyroku zostało oparte na treści art. 152 cytowanej ustawy.