Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 10 maja 1990 r., IV SA 159/90

Teza

Minister Sprawiedliwości nie jest związany planem rozmieszczenia adwokatów w sprawach dotyczących wykonywania przez adwokata zawodu indywidualnie.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Okręgowej Rady Adwokackiej w O. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 czerwca 1989 r. w przedmiocie wyrażenia zgody na wykonywanie zawodu adwokata indywidualnie.

Uzasadnienie

Adwokat Wojciech S. zwrócił się z pismem z dnia 15 listopada 1988 r. do Okręgowej Rady Adwokackiej w O. o wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości w sprawie wyrażenia zgody na wykonywanie zawodu adwokata indywidualnie w B. W uzasadnieniu podał, że pomimo wpisania go na listę adwokatów i wyznaczenia siedziby w B. nie może wykonywać zawodu adwokata, albowiem jego wniosek z dnia 30 października 1987 r. o przyjęcie do Zespołu Adwokackiego w B. został załatwiony odmownie z powołaniem się na plan rozmieszczenia adwokatów i trudne warunki lokalowe zespołu. Podał także, iż specjalizuje się w sprawach dotyczących działalności gospodarczej regulowanej przepisami kodeksu handlowego, przepisami o tworzeniu i działalności spółek, przepisami dotyczącymi działalności rzemieślniczej, a także w zagadnieniach podatków w związku z taką działalnością. Zapotrzebowanie na obsługę prawną w powyższym zakresie ocenił jako znaczne.

Okręgowa Rada Adwokacka w O. uchwałą z dnia 29 listopada 1988 r. pozostawiła wniosek Wojciecha S. bez uwzględnienia, podając w uzasadnieniu, że liczba etatów ustalona dla tamtejszej Izby Adwokackiej w ramach planu rozmieszczenia adwokatów zapewnia zaspokojenie potrzeb społecznych na pomoc prawną we wszystkich dziedzinach.

Decyzją z dnia 22 czerwca 1989 nr BOP.II.A.810/1/98 Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze /Dz.U. nr 16 poz. 124/, uwzględnił wniosek adwokata Wojciecha S. i wyraził zgodę na wykonywanie przez niego zawodu adwokata indywidualnie do dnia 30 czerwca 2023 r. W uzasadnieniu decyzji podał, że w sprawie zachodzi uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 4 ust. 3 tej ustawy. Wojciech S. był prokuratorem i legitymował się tak zwanym wpisem obligatoryjnym na listę adwokatów, a w związku z tym uchwalony przez Naczelną Radę Adwokacką plan rozmieszczenia adwokatów go nie dotyczy.

Wymieniony bezskutecznie starał się o przyjęcie w poczet członków Zespołu Adwokackiego w B. Podkreślono, że wpisując Wojciecha S. na listę aplikantów adwokackich w 1982 r., a następnie w 1984 r. i 1987 na listę adwokatów, Okręgowa Rada Adwokacka w O. musiała zdawać sobie sprawę, że będzie on pragnął czynnie wykonywać zawód adwokata.

Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Okręgowa Rada Adwokacka w O. Zarzuciła ona Ministrowi naruszenie art. 4 ust. 3 i art. 40 pkt 4 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze oraz mające wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 61 par. 1, art. 77 par. 1 i art. 107 par. 3 Kpa. Skarżąca wywiodła, że jej uchwała w przedmiocie pozostawienia wniosku Wojciecha S. z dnia 15 listopada 1988 r. bez rozpoznania nie ma charakteru opinii, lecz charakter stanowczy, a ponadto wyraziła pogląd, że określenie "wniosek", użyte w art. 4 ust. 3 p.o.a., należy interpretować zgodnie z art. 61 par. 1 Kpa jako żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego, nie zaś jako opinię w sprawie wszczętej przez inny podmiot. Podkreśliła, że wpisanie na listę adwokatów w trybie tak zwanego wpisu obligatoryjnego nie uzasadnia pominięcia adwokata w planie rozmieszczenia, który ma charakter wiążący dla Okręgowej Rady Adwokackiej. Wskazała ponadto, że plan rozmieszczenia jest ustalany z uwzględnieniem rzeczywistych potrzeb w zakresie odpłatnej pomocy prawnej dla ludności.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarżąca wywodzi, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze /Dz.U. nr 16 poz. 124/ i art. 61 par. 1 Kpa, ponieważ pojęcie "wniosek", użyte w tym przepisie, oznacza w istocie żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego. Skoro zaś skarżąca żądania takiego nie zgłosiła, to postępowanie administracyjne, zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji, zostało wszczęte na skutek wniosku osoby nie uprawnionej. Skład orzekający w tej sprawie poglądu tego nie podziela.

W sprawach dotyczących wyrażenia zgody przez Ministra Sprawiedliwości na wykonywanie przez adwokata zawodu indywidualnie stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także art. 61 par. 1 Kpa /czego skarżąca nie neguje/. Z treści tego przepisu jednak Okręgowa Rada Adwokacka w O. wyprowadza wniosek, że ze względu na treść art. 4 ust. 3 p.o.a. stroną uprawnioną jest jedynie Okręgowa Rada Adwokacka. Tymczasem jest oczywiste, że postępowanie administracyjne w sprawie o wyrażenie zgody na podstawie art. 4 ust. 3 p.o.a. nie tylko nie może być prowadzone wbrew woli zainteresowanego adwokata, lecz wymaga jego wniosku. W myśl zatem art. 28 Kpa przysługuje w tym postępowaniu adwokatowi uprawnienia strony, i to strony najżywotniej zainteresowanej, zgoda Ministra bowiem stanowi przecież uprawnienie, które może być przyznane wyłącznie na wniosek zainteresowanego, choć przepis prawa materialnego wprost o tym nie mówi. Wniosek zainteresowanego adwokata zatem jest warunkiem koniecznym, lecz nie wystarczającym do rozpoznania sprawy przez Ministra Sprawiedliwości. W myśl bowiem art. 4 ust. 3 p.o.a. wymagany jest także wniosek /pozytywny bądź negatywny/ właściwej okręgowej rady adwokackiej. Przyjęcie, jak czyni to Okręgowa Rada Adwokacka, iż bez jej pozytywnego wniosku brak jest możliwości wydania decyzji przewidzianej w art. 4 ust. 3 p.o.a., prowadzi do sytuacji, w której zainteresowany, będąc wpisany na listę adwokatów i posiadając wyznaczoną siedzibę w B., nie może wykonywać tego zawodu, jak bowiem wynika z materiałów sprawy, uprzednie starania Wojciecha S. o wykonywanie zawodu adwokata w zespole adwokackim w B. zakończyły się niepowodzeniem.

Za nietrafne uznać należy stanowisko skarżącej, że wyczerpanie planu rozmieszczenia adwokatów stanowi w sprawie przesłankę negatywną.

Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, Minister Sprawiedliwości nie jest związany takim planem w sprawach dotyczących wykonywania przez adwokata zawodu indywidualnie, przy czym wyrok 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 1988 r. III. PAN. 1/88 o wiążącym charakterze tego planu dotyczy tylko spraw o wpisanie na listę adwokatów.

Biorąc powyższe pod uwagę, na mocy art. 207 par. 5 Kpa należało orzec jak w sentencji.