Uzasadnienie
Decyzją z dnia 18 lipca 1997 r. Wojewoda W. po rozpatrzeniu odwołania Wiesława i Danuty M. od decyzji organu I instancji, którą orzeczono rozbiórkę obiektów budowlanych, zagrażających bezpieczeństwu użytkowników /ubikacji, śmietnika i komórek/ znajdujących się na nieruchomości przy ul. N. 20 w S. i którą jednocześnie zobowiązano małżonków M. do wzniesienia nowych komórek i ubikacji - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej rozbiórki, natomiast w pozostałej części uchylił zaskarżoną decyzję i zobowiązał małżonków M. do wystąpienia w terminie 1 miesiąca od daty zakończenia rozbiórki z wnioskiem o pozwolenie na budowę nowych komórek i ubikacji.
W skardze na tę decyzję wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Wiesław i Danuta M. zarzucają, że nie są właścicielami nieruchomości przy ul. N. 20 w S., lecz jedynie jej współwłaścicielami w części ułamkowej, nie mają żadnych pełnomocnictw do działania w imieniu pozostałych współwłaścicieli.
W ocenie skarżących stronami postępowania w omawianej sprawie powinny być też osoby, które wybudowały niektóre z tych obiektów, a więc Urząd Miasta S., który wybudował ubikację i śmietnik oraz lokatorzy którzy wybudowali trzy komórki.
Skarżący zarzucają ponadto, że zobowiązanie ich do wystąpienia z wnioskiem o pozwolenie na budowę ubikacji i komórek nie ma oparcia w przepisach prawa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja w sposób istotny narusza prawo i to nie tylko z przyczyn, podnoszonych w skardze.
Przede wszystkim wskazać należy, że przepisy rozdziału 6 Prawa budowlanego ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ zatytułowanego "Utrzymanie obiektów budowlanych", dotyczące utrzymania obiektów budowlanych w należytym stanie technicznym i estetycznym adresowane są do właścicieli i zarządców tych obiektów. Adresatem więc decyzji przewidzianych w tym rozdziale może być wyłącznie właściciel lub zarządca. Organy obu instancji skierowały decyzję do małżonków M., mimo iż z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy (...) wynikało, że nie są oni właścicielami, lecz jedynie współwłaścicielami nieruchomości. Organy orzekające w sprawie nie dokonały przy tym żadnych ustaleń, pozwalających na uznanie, że są oni zarządcami omawianych obiektów budowlanych.
Zaskarżona decyzja w części dotyczącej obiektów znajdujących się w złym stanie technicznym wydana została w powołaniu na art. 66 prawa budowlanego. W myśl tego przepisu oraz zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzenie przez organ państwowego nadzoru budowlanego istnienia w obiekcie budowlanym stanów o których mowa w art. 66 nie upoważnia go do uznania obiektu za nie nadający się do remontu i nakazania jego rozbiórki. Taką wykładnię przepisów próbowano stosować wobec art. 46 prawa budowlanego z 1974 r. o treści zbliżonej do treści art. 66 obecnie obowiązującego prawa budowlanego /por. wyrok NSA z dnia 6 września 1982 r. - I SA 298/82 - ONSA 1982 Nr 2 poz. 79/.
Naczelny Sąd Administracyjny uzna tę wykładnie za wadliwą. Wskazać należy także, że żaden przepis prawa budowlanego nie daje podstawy do wydania decyzji nakładającej na osobę fizyczną lub prawną obowiązku ubiegania się o pozwolenie na budowę w sytuacji, gdy osoba ta nie wyraża woli podejmowania działalności inwestycyjnej. Zastępowanie w tej kwestii woli inwestora i zmuszanie go do podejmowania takiej działalności nie jest zadaniem ani uprawnieniem organu państwowego nadzoru budowlanego.
Na marginesie jedynie należy wskazać, że nakazanie osobie fizycznej, nie posiadającej prawa samodzielnego dysponowania nieruchomością na cele budowlane i nie posiadającej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu - aby w wyznaczonym terminie wystąpiła o wydanie pozwolenia na budowę świadczyć może o braku znajomości obowiązujących w tym przedmiocie przepisów.
Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji jako wydane z istotnym naruszeniem art. 66 prawa budowlanego z 1994 r., jak również art. 6 Kpa, statuującego zasadę, w myśl której wszelkie ograniczenia obywateli w zachowaniach zgodnych z ich wolą mogą wynikać wyłącznie z przepisów prawa, co oznacza, że organ administracji nie może ani nałożyć na obywatela obowiązku, ani odmówić przyznania uprawnienia jeżeli nie wykaże, że uprawniają go do tego konkretne przepisy prawa.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.