Uzasadnienie
Decyzją z dnia 10 grudnia 1997 r. (...), działając na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414/ oraz art. 37 ust. 1 pkt 2 i art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. /Dz.U. nr 38 poz. 229/, z upoważnienia Kierownika Urzędu Rejonowego w O., nakazano Hannie i Mirosławowi R. dokonania, w terminie 1 marca 1998 r., rozbiórki domu letniskowego i zbiornika na ścieki wybudowanych bez pozwolenia na budowę na działce nr 4/22 w L. gmina O. W uzasadnieniu swej decyzji organ wskazał, iż podczas wizji lokalnej w dniu 12 kwietnia 1994 r. stwierdzono, iż na przedmiotowej działce wybudowany został bez pozwolenia na budowę dom letniskowy. Organ wskazał, że w czasie realizacji budowy obowiązywał ogólny plan zagospodarowania przestrzennego na terenie gminy O., zatwierdzony uchwałą (...) Rady Miejskiej w O. z dnia 19 grudnia 1992 r., ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Województwa O. nr 1 z dnia 15 stycznia 1993 r., zgodnie z którym teren, na którym znajduje się przedmiotowa działka miała przeznaczenie rolnicze z możliwością przeznaczenia pod zabudowę rekreacyjną pod warunkiem sporządzenia miejscowego szczegółowego planu zagospodarowania tego terenu.
Dnia 24 listopada 1995 r. w Dzienniku Urzędowym Województwa O. nr 27 został ogłoszony zatwierdzony uchwałą (...) Rady Miejskiej w O. z dnia 26 października 1995 r. miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego terenu zespołu działek rekreacyjnych w miejscowości L., gmina O. Warunkiem legalizacji istniejących już obiektów wzniesionych bez pozwolenia, jak wskazał organ, było wybudowanie oczyszczalni ścieków i stworzenie możliwości podłączenia obiektów do kanalizacji. Stowarzyszenie Właścicieli działek "L." przyjęło na siebie obowiązek wykonania dokumentacji technicznej oczyszczalni ścieków i kanalizacji w terminie do 1 listopada 1997 r., z obowiązku tego jednak nie wywiązało się. Okoliczność ta zdaniem organu uniemożliwia dokonanie legalizacji samowoli budowlanej w niniejszej sprawie.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył Mirosław R. Wskazał, iż przedłożył inwentaryzację domku i jest gotów partycypować w kosztach budowy oczyszczalni ścieków i przyłączenia do kanalizacji.
Po rozpatrzeniu tego odwołania, Wojewoda O., decyzją z 17 czerwca 1998 r. (...), działając na podstawie art. 138 par. 1 Kpa, art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414/, art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./, utrzymał w mocy ww. decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia 10 grudnia 1997 r. Organ odwoławczy potwierdził ustalenia organu I instancji i powołując się na zmiany Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu, zatwierdzonego wyżej cytowana uchwałą (...) z dnia 26 października 1995 r., wskazał, iż legalizację samowolnie wybudowanego domku letniskowego Mirosława R. uniemożliwia brak wybudowania oczyszczalni ścieków i podłączenia do kanalizacji.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody O. złożyli Hanna i Mirosław R. Skarżący wskazywali na stawianie przez organ nieuzasadnionych do legalizacji przedmiotowej samowoli budowlanej wymagań realizacji budowy kanalizacji.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Powołał się na podstawę prawną rozstrzygnięcia - art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, zgodnie z którym obiekty budowlane, wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy powodują niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wydział Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w O. nie wyraził zgody na indywidualne zbiorniki na ścieki, a zatwierdzony plan zagospodarowania przestrzennego terenu, na którym znajduje się działka skarżących zastrzega, iż decyzja o legalizacji obiektów istniejących może być wydana pod warunkiem wcześniejszej realizacji oczyszczalni ścieków i podłączenia obiektów do kanalizacji. Organ wniósł o oddalenie skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Bezsporne jest, że przedmiotowy obiekt wybudowany został przed 1 stycznia 1995 r., bez wymaganego par. 19 ust. 1 w związku z par. 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. /Dz.U. nr 8 poz. 48 ze zm., pozwolenia na budowę. Jednakże zgodnie z treścią art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./, obowiązującego z mocy art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./, budynki wykonane niezgodnie z obowiązującymi w czasie ich budowy, przepisami, podlegają przymusowej rozbiórce tylko wtedy, gdy obiekt ten znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę lub wybudowanie obiektu spowodowałoby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
W przypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jak miało to miejsce w sprawie niniejszej, jeżeli nie zachodziły określone w art. 37 cyt. Prawa budowlanego z 1974 r., organy orzekające w sprawie nakazu rozbiórki, na podstawie przepisów tego prawa, były zobowiązane, odmiennie niż pod rządami obowiązującej obecnie ustawy - Prawo budowlane z 1994 r., do wszczęcia procesu zmierzającego do ewentualnej legalizacji określonego obiektu.
W tej sytuacji nakaz rozbiórki obiektu skarżących mógł być orzeczony, w sytuacji stwierdzenia przypadków, o których stanowi przepis art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r.
Wprawdzie organu obu instancji orzekając w sprawie niniejszej, powołały się na przesłankę z wyżej cyt. art. 37 ust. 1 pkt 2 /niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia/, jednakże przesłanki tej nie dowiodły.
Trudno bowiem założyć, jak uczyniły to organy, że brak przyłączenia kanalizacji domu letniskowego skarżących i wybudowanie zbiornika na ścieki pogarsza lub pogorszy warunki zdrowotne i użytkowe dla otoczenia. Istnieją przecież techniczne możliwości wyeliminowania negatywnego wpływu urządzeń ściekowych na otoczenie.
Organ winien zresztą rozważyć potrzebę i możliwość ewentualnego nakazania zmian lub przeróbek w tym właśnie kierunku.
Dopiero brak możliwości dokonania takich zmian lub ich nie wykonanie skutkować mogłoby powołanie się na normy art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r.
Ponadto zwrócić należy uwagę, iż mimo, że organy powołały jako podstawę decyzji naruszenie art. 37 ust. 1 pkt 2 cytowanego Prawa budowlanego, w istocie orzekły o nakazie rozbiórki w związku z tym, iż przedmiotowe obiekty budowlane wzniesione zostały w sprzeczności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego z 1995 r. /art. 37 ust. 1 pkt 1 ww. Prawa/, a więc obowiązującego w dniu orzekania. Tymczasem, stosownie do utrwalonego w tej mierze orzecznictwa, ustaleń co do zaistnienia samowoli dokonuje się na podstawie przepisów obowiązujących w czasie budowy. W wymienionej sprawie bezspornym jest, że samowola budowlana popełniona została pod rządami planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego terenu Gminy O. z 1992 r. /Dz.Urz. Woj. O. nr 1 z 1993 r./. To zaś oznacza, że ten plan, a nie później uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego terenu zespołu działek rekreacyjnych z 1995 roku /Dz.Urz. Woj. O. nr 27 z 1995 r./, winny być podstawą do oceny zgodność inwestycji skarżących z ustaleniami planu.
Skoro organy instancji wydając zaskarżone decyzje oceniły sprzeczność wybudowanych obiektów z planem przyjętym po ich wybudowaniu, rozstrzygnięcie dotyczące nakazu ich rozbiórki nie mogą się ostać w obrocie prawnym.
Także zwrócić należy uwagę, że wadliwe zaskarżonym rozstrzygnięciem orzeczono też o terminie rozbiórki, gdyż terminy wykonania decyzji administracyjnych regulują przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku, na zasadzie art. 22 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.