Uzasadnienie
Samorząd Mieszkańców Osiedla "C." w W. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Wojewody z dnia 10 czerwca 1997 r. wydanie na podstawie art. 134 w związku z art. 28 Kpa, stwierdzające niedopuszczalność odwołania wobec braku przymiotu strony oraz uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podano, iż zaskarżona odwołaniem decyzja Prezydenta m. W. z dnia 5 września 1996 r. zezwalająca Spółdzielni Mieszkaniowej "C." na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego na terenie posesji przy ul. P. w W. została doręczona inwestorowi w dniu 5 września 1996 r., która była jedyną stroną biorącą udział w postępowaniu. Po upływie 14 dni od tej daty decyzja stała się ostateczna. Do organu pierwszej instancji w dniu 30 października 1996 r., a więc w dacie, gdy decyzja była już ostateczna, wpłynęło odwołanie skarżącego Samorządu Mieszkańców, który nie brał udziału w postępowaniu.
Stosownie do art. 31 par. 1 pkt 2 i par. 2 Kpa uczestniczenie organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony jest uzależnione od zgłoszenia żądania dopuszczenia do udziału w postępowaniu i od wydania przez organ administracji postanowienia o dopuszczeniu tej organizacji. Takiego żądania Samorząd Mieszkańców nie złożył, nie było również wydane postanowienie o dopuszczeniu go do udziału na prawach strony w postępowaniu. Zgodnie ponadto z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, z zakresu pojęcia "organizacja samorządowa" w rozumieniu art. 5 par. 2 pkt 5 Kpa należy wyłączyć samorząd terytorialny /wyrok NSA z dnia 26 marca 1992 r. SA/Wr 300/92, postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 1996 r. IV SA 1724/95/.
Wobec tego, że organy samorządu terytorialnego nie mieszczą się w pojęciu organizacji społecznej, nie mają do nich zastosowanie przepisy art. 31 Kpa określające tryb dopuszczania organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie dotyczącej innej osoby.
W skardze zarzuca się, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu co do braku przymiotu strony jest niesłuszne, gdyż postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 1996 r. IV SA 1525/95 Sąd stwierdził, iż skarżącemu Samorządowi Mieszkańców służą prawa strony w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji, którego to postanowienia nie uznał Wojewoda. Według skarżącego nietrafne jest również twierdzenie, iż Samorząd powinien zgłosić żądanie dopuszczenia do udziału w postępowaniu, skoro posiada prawo udziału na mocy statutu jako organizacja społeczna zgodnie z orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, to nie musi ubiegać się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sposób szczególny. Nietrafne jest także stanowisko, iż zaskarżona decyzja stała się ostateczna, skoro Samorząd Mieszkańców, któremu decyzja ta nie została doręczona, wniósł odwołanie następnego dnia po dowiedzeniu się o jej istnieniu.
W odpowiedzi na skargę wnosi się o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Wprawdzie brak przymiotu strony nie stanowi przesłanki do stwierdzenia niedopuszczalności odwołania na podstawie art. 134 Kpa, lecz powinna być w tym wypadku wydana decyzja o umorzeniu postępowania, to jednak druga z okoliczności uzasadniających w ocenie organu orzekającego orzeczenie o niedopuszczalności odwołania, to jest wniesienie odwołania z uchybieniem ustawowego terminu, stanowi podstawę do wydania postanowienia przewidzianego w art. 134 Kpa.
Przyjmując, iż o tym, że skarżącemu Samorządowi Mieszkańców przysługuje prawo do korzystania z środków przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego dla organizacji społecznej, przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu powołanym w skardze, to jednak zasadne jest stanowisko organu orzekającego w niniejszej sprawie, że o dopuszczeniu do udziału organizacji społecznej w myśl art. 31 par. 2 Kpa orzeka organ administracji w formie postanowienia, zaś na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu służy zażalenie, a następnie skarga do sądu administracyjnego. Niesporne w niniejszej sprawie jest, że skarżący Samorząd Mieszkańców nie wnosił o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym, jak też nie brał udziału w tym postępowaniu w wyniku faktycznego udostępnienia mu takiej możliwości. Decyzja organu pierwszej instancji została wydana jako stronie jedynie inwestorowi.
Okolicznością nie budzącą zastrzeżeń jest, że skarżący Samorząd Mieszkańców dowiedział się o istnieniu kwestionowanej decyzji już po upływie terminu do wniesienia odwołania dla strony, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a zatem w czasie, gdy decyzja ta była już ostateczna.
W tym stanie rzeczy za nie naruszające prawa należy uznać orzeczenie, wydane na podstawie art. 134 Kpa stwierdzające niedopuszczalność odwołania wniesionego po terminie. Skarżący Samorząd Mieszkańców natomiast w wypadku podtrzymywania stanowiska, iż ma prawa strony, które zostały ograniczone wobec niedopuszczenia go do udziału w sprawie, może domagać się wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.