Uzasadnienie
W uzasadnieniu postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego podano, iż użytkownikiem wieczystym terenu sąsiadującego z terenem planowanej inwestycji jest Spółdzielnia Mieszkaniowa, której członkiem jest skarżący, uznający że ma własny interes prawny w występowaniu w sprawie jako strona postępowania, a więc tym samym do wniesienia odwołania.
Wydając postanowienie o niedopuszczalności odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze kierowało się orzeczeniem NSA zawartym w wyroku z dnia 22 lutego 1984 r. I SA 1748/83, w którym Sąd stwierdził, że pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 Kpa, a następnie pozostałe przepisy tego kodeksu, może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, to jest z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku obywateli. Od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. W takim wypadku obywatelowi nie przysługują atrybuty strony w postępowaniu administracyjnym.
Jednocześnie w powyższym postanowieniu przyznaje się, że jak wynika z wyjaśnień Spółdzielni Mieszkaniowej, jest ona w trakcie załatwiania wyjścia ze współwłasności, rozwiązania spółdzielni i przekazania terenu w wieczyste użytkowanie swoim członkom.
W tym stanie rzeczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż w dacie orzekania stroną postępowania była wyłącznie Spółdzielnia Mieszkaniowa jako użytkownik wieczysty terenu sąsiadującego z terenem planowanej inwestycji, zaś jej członkowie nie mogą być uznani za strony postępowania w sprawie dotyczącej ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla tejże inwestycji.
W skardze na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego strona skarżąca podniosła, iż narusza ono przepis art. 28 Kpa w związku z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego i art. 47 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym z 1994 r. oraz w związku z art. 213 Prawa spółdzielczego, wychodząc z założenia, że stroną w omawianym postępowaniu mogą być nie tylko podmioty posiadające prawo własności lub prawo użytkowania wieczystego do terenu sąsiadującego z terenem, na którym ma być realizowana inwestycja, lecz również inne osoby będące "osobami trzecimi" w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego i ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, których interesy są chronione tymi przepisami.
W odpowiedzi na skargę podtrzymano stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia powołując się ponadto na wyrok NSA z dnia 9 grudnia 1996 r. IV SA 807/95, w którym stwierdza się, iż osobami trzecimi w rozumieniu art. 42 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym /Dz.U. nr 89 poz. 415/ "są więc oczywiście i przede wszystkim właściciele nieruchomości sąsiadujących bezpośrednio z działką, na której projektowane jest wznoszenie określonego obiektu".
Naczelny Sąd Administracyjny uchylając zaskarżone postanowienie miał na względzie następujące okoliczności:
W pierwszym względzie Sąd ocenił, czy powołany w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia przepis art. 134 Kpa mógł stanowić podstawę do wydania postanowienia o niedopuszczalności wniesionego odwołania jako rozstrzygnięcia o odmowie uznania za stronę.
Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, iż przepis art. 134 Kpa nie stanowi podstawy rozstrzygnięcia o odmowie uznania za stronę /por. B.Adamiak i J.Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996, str. 575 oraz wyrok NSA z dnia 10 marca 1989 r. III SA 1377/85 - ONSA 1989 nr 1 poz. 1/.
Jeżeli zatem w wyniku rozpoznania odwołania organ stwierdzi, że podmiot je wnoszący nie ma w danej sprawie indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku, wydaje wówczas decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego stosując przepis art. 138 par. 1 pkt 3 Kpa.
Jak z powyższego wynika, błędnie stosując przepis art. 134 Kpa organ odwoławczy wydał postanowienie o niedopuszczalności odwołania z uzasadnieniem, z którego wynika, iż uznał, że skarżącej stronie nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji, która polega na budowie wielorodzinnego budynku mieszkalnego przewidzianego jako obiekt dobudowany do zajmowanego przez stronę skarżącą segmentu mieszkalnego /co jest niesporne w sprawie/, należącego w dacie orzekania przez organ pierwszej instancji do Spółdzielni Mieszkaniowej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło taką interpretację przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, Prawa spółdzielczego oraz art. 28 Kpa, która doprowadziła go do uznania, że stroną w sprawie może być wyłącznie Spółdzielnia Mieszkaniowa, zaś przymiot strony nie przysługuje jej członkom. Nie rozważono natomiast, jaki wpływ na prawa skarżącego mają występujące w sprawie okoliczności, a zwłaszcza niesporny fakt, iż przedmiotowy budynek mieszkalny wielorodzinny według koncepcji zaproponowanej przez inwestora ma być zbliźniaczony z budynkiem mieszkalnym Spółdzielni Mieszkaniowej zrealizowanym w zabudowie segmentowej, przewidzianej do przewłaszczenia na rzecz członków Spółdzielni, w tej części, która jest zajmowana przez stronę skarżącą.
Ta szczególna sytuacja w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego może mieć istotny wpływ na ocenę interesu skarżącego, to jest czy ma on rzeczywiście tylko interes faktyczny w rozstrzygnięciu sprawy, czy też ma on w tym rozstrzygnięciu interes prawny. Należałoby przy tym uwzględnić okoliczność, że Spółdzielnia jest w trakcie załatwiania wyjścia ze współwłasności i przekazania terenu swoim członkom. Sąd zauważył także, że orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest całkowicie jednolite co do tego, że jedynie spółdzielnie mieszkaniowe /a nie ich członkowie/ są stronami w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zabudowy terenu sąsiadującego z zabudową spółdzielczą.