Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 21 listopada 1989 r., IV SA 184/89

Teza

Naczelna Rada Adwokacka, uchylając odmowną uchwałę okręgowej rady adwokackiej, może podjąć uchwałę o wystąpieniu do Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem o wyrażenie zgody na wykonywanie przez adwokata zawodu indywidualnie lub wspólnie z innym adwokatem, a taka uchwała Naczelnej Rady Adwokackiej stanowi wystarczającą podstawę wszczęcia przez Ministra Sprawiedliwości postępowania określonego w art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze /Dz.U. nr 16 poz. 124 ze zm./.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Okręgowej Rady Adwokackiej w K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 1988 r. w przedmiocie zezwolenia na wspólne wykonywania zawodu adwokata.

Uzasadnienie

Decyzją nr BOOP.II.A.810/410/88 z dnia 3 października 1988 r. Minister Sprawiedliwości uwzględnił wniosek Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 14 września 1988 r. i wyraził zgodę na wspólne wykonywanie przez adwokatów Stefanię P. i Michała P. zawodu w K. Z uzasadnienia decyzji wynika, że wymienieni wyżej adwokaci zwrócili się do Okręgowej Rady Adwokackiej w K. o wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem o wyrażenie zgody na wspólne wykonywanie zawodu. Uchwałą z dnia 17 czerwca 1988 r. Okręgowa Rada Adwokacka w K. odmówiła wystąpienia z powyższym wnioskiem, gdyż według jej oceny na terenie K. nie jest przewidziane utworzenie kancelarii indywidualnej, a ponadto brak jest zapotrzebowania na dodatkową pomoc prawną i został wyczerpany limit etatów.

Uchwałą z dnia 14 września 1988 r. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej postanowiło zmienić powyższą uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w K. i wystąpić do Ministra Sprawiedliwości o wyrażenie zgody na wspólne wykonywanie zawodu adwokata. Według tego Prezydium, na terenie K. występuje duże zapotrzebowanie na pomoc prawną i zgodnie z uchwałą Naczelnej Rady Adwokackiej powinien być w tym mieście utworzony trzeci zespół adwokacki.

Minister Sprawiedliwości uznał te motywy za uzasadnione.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Okręgowa Rada Adwokacka w K. stwierdza, że decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 1988 r. narusza art. 107 par. 3 Kpa, gdyż jej uzasadnienie nie odpowiada wymaganiom tego przepisu, ponieważ ustalenie co do zapotrzebowania na pomoc prawną nie zostało oparte na dowodach. Narusza także art. 4 ust. 3 prawa o adwokaturze, skoro do wystąpienia z wnioskiem uprawniona jest tylko okręgowa rada adwokacka. Ponadto nie wykazano, na czym ma polegać w sprawie uzasadniony wypadek w rozumieniu art. 4 ust. 3 prawa o adwokaturze.

W odpowiedzi na skargę zawarty jest wniosek o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zasadniczy zarzut naruszenia art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze /Dz.U. nr 16 poz. 124 ze zm./ nie jest uzasadniony. W uchwale z dnia 27 września 1989 r. /III PZP 34/89/ Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że wniosek okręgowej rady adwokackiej, przewidziany w tym przepisie, jest niezbędnym warunkiem wszczęcia postępowania w sprawie o wyrażenie zgody przez Ministra Sprawiedliwości na wykonywanie przez adwokata zawodu indywidualnie lub wspólnie z innym adwokatem. W uzasadnieniu tej uchwały stwierdzono, że wprawdzie Minister Sprawiedliwości nie jest związany tym wnioskiem, nie może jednak pomijać okręgowej rady adwokackiej i wszczynać bez jej wniosku postępowania.

W niniejszej sprawie, jak już wspomniano, Okręgowa Rada Adwokacka w K. odmówiła wystąpienia z wnioskiem do Ministra Sprawiedliwości. Okoliczność ta jednak, zdaniem Sądu, nie stanowi przeszkody do wydania przez organ decyzji zezwalającej na wspólne wykonywanie przez małżonków P. zawodu adwokata poza zespołem adwokackim, skoro Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej zmieniło odmowną uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w K. i wystąpiło do Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem określonym w art. 4 ust. 3 prawa o adwokaturze.

Do zakresu działania Naczelnej Rady Adwokackiej należy między innymi sprawowanie nadzoru nad działalnością okręgowych rad adwokackich, a także rozpoznawanie odwołań od uchwał podejmowanych przez te rady /art. 58 pkt 3 prawa o adwokaturze/. Artykuł 46 prawa o adwokaturze wprost stanowi, że od uchwały okręgowej rady adwokackiej podjętej w pierwszej instancji przysługuje zainteresowanemu odwołanie do Naczelnej Rady Adwokackiej. Podejmując uchwałę w zakresie wystąpienia z wnioskiem do Ministra Sprawiedliwości o wyrażenie zgody na wykonywanie przez adwokata zawodu indywidualnie lub wspólnie z innym adwokatem, okręgowa rada adwokacka działa jako organ pierwszej instancji. Regulacja art. 46 prawa o adwokaturze, co wynika z jego wykładni gramatycznej, jest szeroka w tym sensie, że możliwość złożenia odwołania do Naczelnej Rady Adwokackiej dotyczy wszelkich uchwał podejmowanych przez okręgowe rady adwokackie. Nie ma więc żadnych racji przemawiających za wyłączeniem tej możliwości co do uchwały podjętej przez okręgową radę adwokacką na podstawie art. 4 ust. 3 prawa o adwokaturze.

W postępowaniu odwoławczym organ drugiej instancji, a takim organem jest Naczelna Rada Adwokacka, może stosownie do art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa uchylić zaskarżoną decyzję w całości lub części i orzec w tym zakresie co do istoty sprawy. Naczelna Rada Adwokacka więc może, uchylając odmowną uchwałę okręgowej rady adwokackiej, podjąć uchwałę o wystąpieniu do Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem o wyrażenie zgody na wykonywanie przez adwokata zawodu indywidualnie lub wspólnie z innym adwokatem, a taka uchwała Naczelnej Rady Adwokackiej stanowi wystarczającą podstawę do wszczęcia przez Ministra Sprawiedliwości postępowania określonego w art. 4 ust. 3 prawa o adwokaturze.

Do wydania przez Ministra Sprawiedliwości decyzji na podstawie tego przepisu potrzebna jest jeszcze przesłanka w postaci "uzasadnionych wypadków". W niniejszej sprawie warunek ten został również spełniony. Zaskarżona decyzja nie precyzuje ściśle, na czym polegają owe "uzasadnione wypadki" i nie zawiera w tym zakresie samodzielnych ustaleń. Okoliczność ta jednak nie mogła stanowić podstawy wzruszenia tej decyzji. Minister Sprawiedliwości bowiem podzielił ustalenie Naczelnej Rady Adwokackiej o występowaniu na terenie K. zapotrzebowania na pomoc prawną. Tego rodzaju zapotrzebowanie zaś może być uznane za uzasadniony wypadek w rozumieniu art. 4 ust. 3 prawa o adwokaturze. Podnoszone zatem w skardze naruszenie art. 107 Kpa nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

Z tych względów skargę na podstawie art. 207 par. 5 Kpa należało oddalić.