Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 28 listopada 2000 r., IV SA 1899/98

Sprawa

sprawy ze skargi Janiny M. na postanowienie Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 30 lipca 1998 r. (...) w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości - uchyla zaskarżone postanowienie; (...).

Teza

Zasadę wyrażoną w art. 112 Kpa należy rozumieć w ten sposób, że strona podejmująca określone czynności procesowe, dla których określony został termin, nie musi składać wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, jeżeli działała zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast postanowieniem z dnia 30 lipca 1998 r., z powołaniem się na przepisy art. 134 w związku z art. 127 par. 3 Kpa, stwierdził uchybienie przez Janinę M. do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 23 maja 1996 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia 14 sierpnia 1965 r. w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości położonej w W.-L. W uzasadnieniu tego postanowienia zostało podniesione, że warunkiem dopuszczalności wniesienia odwołania przez stronę jest zachowanie terminu określonego w art. 129 par. 2 Kpa. Zgodnie z tym przepisem przewidziany w art. 127 par. 3 Kpa środek odwoławczy strona winna wnieść w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Bezspornym jest, że termin ten nie został dochowany. Ponadto złożony przez stronę wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zawiera prośby o przywrócenie jej terminu do jego złożenia.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na to postanowienie Janina M. zarzuciła, że uchybienie terminu do złożenia przez nią wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zostało przez nią zawinione. Działała bowiem zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 23 maja 1996 r., że na powyższą decyzję służy skarga wprost do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dopiero z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego, odrzucającego jej skargę dowiedziała się o konieczności wcześniejszego wyczerpania środka odwoławczego w postępowaniu administracyjnym, w postaci złożenia wniosku do organu orzekającego o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zdaniem skarżącej, zgodnie z art. 112 Kpa, błędne pouczenie w decyzji o prawie złożenia skargi do NSA nie może jej szkodzić skoro zastosowała się do tego pouczenia.

W odpowiedzi na skargę organ orzekający wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skardze nie sposób odmówić zasadności. W doktrynie konsekwentnie prezentowane jest stanowisko, iż w prawie administracyjnym nie można przyjmować fikcji powszechnej znajomości prawa. Dlatego na organach administracyjnych i sądowych został nałożony obowiązek udzielenia stronom informacji prawnej. W sprawach rozstrzyganych w postępowaniu administracyjnym na organie prowadzącym postępowanie spoczywają, zgodnie z art. 9 Kpa, obowiązki informacyjne wobec stron i uczestników postępowania. Postanowienia zawarte a art. 112 Kpa stanowią wyraz konsekwencji naruszenia tej zasady ogólnej ustanowionej w art. 9 Kpa, w tym do bardzo doniosłej sfery, dotyczącej wnoszenia środków zaskarżenia.

Zasada wyrażona w art. 112 Kpa, że błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania nie może szkodzić stronie, winna być rozumiana w ten sposób, że strona podejmująca określone czynności procesowe, limitowane terminem, nie musi składać wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, w którym obowiązana by była do uprawdopodobnienia braku swojego zawinienia, jeżeli działała zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji bądź innym akcie administracyjnym wydanym w toku postępowania administracyjnego. Pouczenie zawarte w decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 23 maja 1996 r. nie pozostawia zaś żadnej wątpliwości, że nieprawidłowe działanie skarżącej w zakresie wymogu wyczerpania właściwego środka odwoławczego przed wniesieniem skargi sądowej, było konsekwencją tego, oczywiście wadliwego, pouczenia.

Dlatego z mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji.