Uzasadnienie
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 15 maja 2000 r., po rozpoznaniu wniosku Jarosława M. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 lutego 2000 r., odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Z. z dnia 19 czerwca 1998 r., w przedmiocie wznowienia robót budowlanych i przedłożenia dokumentacji technicznej - utrzymał w mocy tę decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ nadzoru podniósł, że przeprowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest możliwe z uwagi na wydanie wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu w dniu 7 maja 1999 r. II SA/Po 1177/98, oddalającego skargę na decyzję, której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności.
W związku z tym, mając na uwadze treść art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, organ uznał, że nie może ponownie badać zgodności decyzji z prawem. Obowiązek podporządkowania się ocenie wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciąży na organie administracji publicznej, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.
Skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 maja 2000 r. wniósł Jarosław M., domagając się jej uchylenia jako sprzecznej z prawem. Zarzuty skargi dotyczyły przede wszystkim decyzji Wojewody B. z dnia 19 czerwca 1998 r. Skarżący podniósł także zarzuty przeciwko wyrokowi Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 7 maja 1999 r. i wywodził, iż orzeczenie Sądu nie stanowi przeszkody do stwierdzenia nieważności zakwestionowanej przez niego decyzji.
Strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może mieć miejsce, gdy wystąpi niedopuszczalność wszczęcia takiego postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych /por. wyrok NSA z dnia 8 listopada 1995 r., III SA 182/95 - ONSA 1996 Nr 4 poz. 167; wyrok NSA z dnia 19 marca 1997 r., III SA 1802/95 - nie publ./. Natomiast ustalenie przez organ, że w sprawie nie występują określone w art. 156 par. 1 Kpa podstawy stwierdzenia nieważności decyzji, stanowi przesłankę wydania decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności kontrolowanego aktu. Wystąpienie przesłanek podmiotowych lub przedmiotowych wyłączające wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji musi wynikać z przepisów prawa materialnego lub procesowego. Z powołanego przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ wynika zasada związania oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu administracyjnego organu, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia jak i związanie tą oceną sądu.
Z treści tego przepisu nie można wyprowadzić zakazu wszczynania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w tych przypadkach, kiedy decyzja, której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności, była przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego i skarga została oddalona.
Stosownie do art. 21 i art. 51 ustawy o NSA sąd dokonuje kontroli zaskarżonego aktu w zakresie jego zgodności z prawem, przy czym nie będąc związany granicami skargi może wydać orzeczenie na niekorzyść skarżącego wówczas, gdy ujawni naruszenie prawa skutkujące stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu. Przeprowadzenie przez sąd administracyjny merytorycznej oceny zaskarżonego aktu i oddalenie skargi najczęściej jest następstwem uznania, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, bądź, że stwierdzone naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy /art. 22 ust. 2 ustawy o NSA/.
W związku z tym nie można jednak wyprowadzać generalnej zasady o zakazie wszczynania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, która była kontrolowana przez sąd administracyjny, a wynikiem postępowania sądowego było oddalenie skargi. Z pewnością takie rozstrzygnięcie daje podstawę do uznania, iż kontrolowany akt jest zgodny z prawem, co z kolei prowadzić może do wydania decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności tego aktu, natomiast nie może stanowić podstawy odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności kwestionowanego aktu.
Należy także zauważyć, że oddalenie skargi przez sąd administracyjny nie zawsze musi wyłączać możliwość stwierdzenia nieważności decyzji kontrolowanej przez sąd. Wydaje się, że taka możliwość będzie istniała w wypadku, gdy skarga została oddalona z powodu braku legitymacji materialnoprawnej skarżącego, a wniosek o wszczęcie postępowania zgłosi inny podmiot posiadający przymiot strony i to niezależnie od przyczyn stwierdzenia nieważności badanego aktu. Dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji, kontrolowanej uprzednio przez sąd administracyjny, będzie istniała wtedy, gdy podstawa stwierdzenia nieważności ujawniona zostanie po wydaniu wyroku oddalającego skargę /np. przesłanka określona w art. 156 par. 1 pkt 3 Kpa/, a zatem gdy była ona nieznana w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
W związku z powyższym, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja z dnia 8 lutego 2000 r. zapadły z naruszeniem art. 157 par. 3 Kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tej przyczyny Sąd, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 oraz art. 29 ustawy o NSA, orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.