Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Mariana B. do Naczelnego Sądu Administracyjnego jest decyzja Głównego Architekta Wojewódzkiego Miasta Łodzi z dnia 30 grudnia 1985 nr A-II/8385/20/9/5942/85, utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Dzielnicowego w Łodzi z dnia 29 października 1985 nr III UA.V-8381/145/25-27/85, nakazującą zamurowanie w ścianie wschodniej budynku magazynowo-warsztatowego otworów wypełnionych cegłą szklaną.
Ustalenia z postępowania administracyjnego wskazują na następujący stan faktyczny sprawy:
Zgodnie z zatwierdzonym projektem i pozwoleniem na budowę Marian B. wzniósł w granicach działki obiekt przeznaczony na zakład stolarski. Budynek o wysokości prawie 6 m zajął całą długość działki.
Właścicielka sąsiedniej posesji, Wacława G., podjęła różne działania interwencyjne, wskazując, że obiekt ten został wzniesiony na terenach nie przeznaczonych dla tego rodzaju zabudowy oraz nie zachowano przewidzianych przepisami odległości. Nadto - jej zdaniem - budynek stwarza niebezpieczeństwo pożaru i jest uciążliwy dla otoczenia.
W odpowiedzi Naczelnik Dzielnicy wyjaśnił, iż obiekt jest oddalony od budynku mieszkalnego zainteresowanej o 36 m i jest wybudowany zgodnie z otrzymanym pozwoleniem. Wspomniane interwencje powodowały także liczne wizje lokalne. W trakcie jednych oględzin stwierdzono, że ściana graniczna obiektu jest wyposażona w otwory zabudowane cegłami szklanymi w celu naświetlenia pomieszczeń budynku.
Stwierdzenie to stało się dla organu I instancji podstawą wezwania Mariana B. do zamurowania owych otworów jako naruszających przepisy o warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki.
W odwołaniu od tej decyzji Naczelnika Dzielnicy Marian B. powołał się na to, że przepisy prawa budowlanego nie zabraniają zabudowania ściany cegłami szklanymi.
Argumentacja ta została odrzucona przez organ odwoławczy, który utrzymał w mocy orzeczenie I instancji, decyzją z dnia 30 grudnia 1985 r.
W skardze do sądu administracyjnego Marian B. powtórzył swoje argumenty z odwołania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy powołał się na to, że cegły szklane i luksfery należą do jednej grupy materiałów budowlanych. W praktyce orzeczniczej sądu administracyjnego luksfery zostały uznane za nieodpowiednie do budowy ściany oddzielenia przeciwpożarowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie objętej skargą Mariana B. stanowi art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 38 poz. 229 ze zm./. Na podstawie tego przepisu organ może wydać decyzję nakazującą wykonanie w obiekcie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.
Istota sporu między organami a stroną skarżącą sprowadza się do tego, czy wybudowany przez Mariana B. obiekt magazynowowarsztatowy zapewnia odpowiednie zabezpieczenie przed pożarem i czy nie narusza uzasadnionych interesów sąsiadki - Wacławy G. Wyjaśnienia tych kwestii poszukiwać należy w rozporządzeniu Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki /Dz.U. nr 17 poz. 62/.
Przepis par. 13 ust. 1 tego rozporządzenia dopuszcza sytuowanie bezpośrednio przy granicy działki budynku gospodarczego ze ścianami z materiałów niepalnych i z dachem o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych, jeżeli nie utrudni to prawidłowej zabudowy działki sąsiedniej. W takich wypadkach ściany budynku gospodarczego, graniczące z działką sąsiednią, nie powinny mieć okien i drzwi /par. 13 ust. 2 rozporządzenia/.
Rozstrzygnąć zatem należy, czy sporna ściana obiektu, usytuowana w granicy działki z posesją Wacławy G. jest zbudowana z materiałów niepalnych. Przepisy cytowanego rozporządzenia nie pozostawiają pod tym względem wątpliwości. W par. 17 stwierdza się, że materiały budowlane dzielą się na materiały niepalne, do których zalicza się naturalne lub sztuczne materiały nieorganiczne oraz materiały palne do których zalicza się materiały pochodzenia organicznego lub uzyskane z nich przeróbki. Zarzut postawiony skarżącemu sprowadza się do twierdzenia, że w spornej ścianie, zgodnie zresztą z dokumentacją zatwierdzoną i mającą akceptację straży pożarnej, umieścił cegły szklane służące naświetleniu wnętrza magazynu. Otóż tworzywo szklane niewątpliwie należy zaliczyć do materiałów niepalnych, ponieważ jest ono pochodzenia nieorganicznego. Tak więc w świetle obowiązujących przepisów prawa budowlanego sporna ściana obiektu wzniesionego przez Mariana B. została zbudowana w całości z materiałów niepalnych.
Znacznie poważniejsze wątpliwości może budzić kwestia, czy postawiony budynek nie utrudni prawidłowej zabudowy działki sąsiedniej. Wątpliwości tych organy prowadzące postępowanie administracyjne w sprawie nie rozstrzygnęły. Wprawdzie w toku rozprawy Wacława G. oświadczyła, że w okresie dającym się przewidzieć nie zamierza w granicy działki budować jakiegokolwiek obiektu, a skarżący okazał dokumentację projektową, z której wynika, że ewentualne plany dobudowania przez Wacławę G. budynku wziął pod uwagę w ten sposób, iż rozmieścił w ścianie otwory wypełnione cegłą szklaną na znacznej wysokości, co umożliwia takie dobudowanie praktycznie w każdym czasie, jednakże możliwość ograniczenia praw zainteresowanej, obiektywnie rzecz biorąc, nadal występuje i nie została rozpoznana jego skala.
Na tle zastrzeżenia zawartego w par. 13 ust. 2 powołanego rozporządzenia, że ściany budynku gospodarczego, graniczące z działką sąsiednią, nie powinny mieć okien i drzwi, wyłania się zagadnienie, czy ściana zbudowana z materiału niepalnego może mieć otwory na stałe wypełnione innym materiałem niepalnym.
Zdaniem sądu, ściana zbudowana z materiału niepalnego odpowiada warunkowi par. 13 ust. 2 rozporządzenia także wówczas, gdy w płaszczyźnie ściany pozostawiono w materiale podstawowym otwory, które następnie na stałe wypełniono innym materiałem niepalnym, w tym na przykład cegłą szklaną, w celu przepuszczenia światła dziennego do pomieszczeń. Gdyby nawet przyjąć kryteria dotyczące ściany oddzielenia przeciwpożarowego, to zgodnie z par. 203 rozporządzenia dopuszcza się możliwość wypełnienia płaszczyzn ściany luksferami lub cegłą szklaną na powierzchni nie większej niż 10 procent ściany, przy czym ogólna powierzchnia otworów zamykanych i wypełnianych tymi materiałami nie może przekraczać 25 procent powierzchni ściany. A zatem samo wykonanie otworów nie pozbawia ściany oddzielenia przeciwpożarowego jej charakteru; decyduje o tym dopiero wielkość płaszczyzn, jaką te otwory zajmują w stosunku do całej powierzchni ściany.
Kwestii tych nie wyjaśniono w toku postępowania administracyjnego, przy czym - wydając decyzję nakazującą zamurowanie otworów wypełnionych cegłą szklaną - organy nie wypowiedziały się co do tego, czy ścianę od strony działki Wacławy G. traktują jako ścianę oddzielenia przeciwpożarowego, a jeśli tak czy powierzchnia wypełniona szklaną cegłą przekracza dopuszczalną dla ścian oddzielenia przeciwpożarowego miarę.
W trakcie badania dokumentacji projektowej okazało się także, iż sporna ściana jest zaopatrzona w kratki wentylacyjne. Jednakże postępowanie administracyjne nie wyjaśniło, czy kratki te można zakwalifikować jako otwory, o których mowa w par. 13 rozporządzenia lub przepisach związanych z ochroną przeciwpożarową.
Tak więc należy stwierdzić, że w postępowaniu nie podjęto wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli /art. 7 Kpa/. Nie został w sposób wyczerpujący zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy /art. 77 par. 1 Kpa/. Niedopełnienie obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego w sprawie stanowi wadę postępowania wpływającą w sposób istotny na wynik sprawy i stanowi podstawę uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.
Ponieważ wada ta wiąże się ponadto ściśle z błędną interpretacją przepisów prawa materialnego, na zasadzie art. 207 par. 1 i 2 pkt 1 i 3 Kpa decyzję organów obu instancji uchylono, orzekając o kosztach zgodnie z art. 208 Kpa.