Uzasadnienie
Decyzją z dnia 26 maja 1998 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w K., działając na podstawie art. 104 Kpa i art. 151 par. 1 Kpa odmówił wznowienia postępowania w sprawie wydanych decyzji o pozwoleniu na budowę obiektów budowlanych na działce nr 240/8 w U. gmina M., stanowiących własność Jerzego i Wandy O. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli Ryszard K. i Julian K. Przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy, organ ten zawiadomił pismem z dnia 15 lipca 1998 r. odwołujących się o możliwości zapoznania się z całością akt oraz pouczył o treści art. 10 Kpa.
Odwołujący się Ryszard K. i Julian K. "zażądali udostępnienia akt sprawy poprzez nadesłanie uwierzytelnionych odpisów całości akt sprawy".
Postanowieniem z dnia 30 lipca 1998 r. Wojewoda K. powołując się na art. 74 par. 2 i art. 73 par. 2 Kpa odmówił uwierzytelnienia i wydania wszystkich dokumentów dotyczących sprawy wznowienia postępowania w sprawie wydania przedmiotowych pozwoleń na budowę.
Postanowienie zawierało pouczenie, "że jest ostateczne i przysługuje od niego prawo wniesienia skargi bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego -Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie".
W tej sytuacji Julian i Ryszard K. bez wyczerpania trybu zażaleniowego z art. 74 par. 2 Kpa w zw. z art. 73 par. 2 Kpa wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a ten postanowieniem z dnia 13 stycznia 2000 r. skargę odrzucił /SA/Sz 1550/98/. Ponieważ z akt sprawy wynikało, że strona skarżąca nie została pouczona o prawie złożenia zażalenia do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W., a siedmiodniowy termin do złożenia zażalenia upłynął, pouczono stronę skarżącą o możliwości wystąpienia w terminie 7 dni od dnia otrzymania orzeczenia sądowego do Wojewody Z. z żądaniem przywrócenia uchybionego terminu, co z kolei skarżący zrobili, a Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 11 maja 2000 r. przywrócił Julianowi K. i Ryszardowi K. termin do wniesienia zażalenia na kwestionowane przez nich postanowienie Wojewody K. z dnia 30 lipca 1998 r.
Po rozpatrzeniu ww. zażalenia Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2000 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, uzasadniając to brakiem ze strony skarżących ważnego interesu strony w rozumieniu przepisów. Kpa w sytuacji gdy skarżący powołali się na "brak zaufania do Urzędów Państwowych i istotne interesy prawne".
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego i poprzedzające je postanowienie; Wojewody K. wnieśli Julian i Ryszard K. Wnosząc o uchylenie rozstrzygnięcia zarzucili Wojewodzie K. zamiar "ukrycia samowoli budowlanej", a żądając uwierzytelnionych odpisów dokumentów wykazywali swój ważny interes /bezpieczeństwo pożarowe/.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi z uzasadnieniem jak w zaskarżonym postanowieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Co prawda uregulowania zawarte w art. 73 i art. 74 Kodeksu postępowania administracyjnego ustanawiają uniwersalną zasadę jawności akt sprawy administracyjnej, ale jest to jawność względna, bowiem prawo dostępu do akt służy stronie, a nadto dostęp ten jest zróżnicowany, obejmując z jednej strony możliwość przeglądania akt oraz sporządzania z nich notatek i odpisów, z drugiej zaś możliwość żądania uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania z tych akt uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. I właśnie na tę ostatnią regulację, zawartą w art. 73 par. 2 Kpa dorozumianie powołała się strona skarżąca, żądając pismem z dnia 18 lipca 1998 r., od ówczesnego Wojewody K. "uwierzytelnienia wszystkich dokumentów i materiałów biorących udział w postępowaniu", a nadto o "wykaz wszystkich dokumentów, które przez Urząd zostały uwierzytelnione", a to wszystko w celu "zapoznania się z dowodami i materiałami w temacie odmowy wznowienia postępowania".
Już te sformułowania pisma skarżących z dnia 18 lipca 1998 r. świadcząc tym, iż celem żądanego uwierzytelnienia całości akt sprawy wznowienia postępowania zakończonego decyzjami o pozwoleniu na budowę kwestionowanych obiektów było zapoznanie się z całością akt sprawy. Świadczy o tym w szczególności stwierdzenie z ww. pisma, iż po otrzymaniu ww. uwierzytelnionych akt sprawy skarżący zajmą stanowisko na piśmie przed wydaniem stosownej decyzji. Jeżeli tak to środkiem prawnym prowadzącym do osiągnięcia tego celu jest regulowana art. 73 par. 7 Kpa możliwość przeglądania akt sprawy w celu zapoznania się z jej stanem. Żądanie przekazania uwierzytelnionych odpisów całości akt sprawy, w szczególności gdy obejmuje ona pokaźny pakiet dokumentów, nie mieści się w dyspozycji przepisu art. 73 par. 1 Kpa. Przepis ten zobowiązuje do umożliwienia stronie zaznajomienia się ze wszystkimi materiałami, które znalazły się w aktach sprawy. Czym innym jest natomiast uzyskiwanie przez stronę uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, mających walor dokumentu. Te pozostają pod kontrolą organu administracji publicznej, wymagając - w myśl regulacji art. 73 par. 2 Kpa - wskazania ważnego interesu strony. To zaś oznacza, że nie można traktować zamiennie obowiązku organu administracji publicznej umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, łącznie z utrwalaniem ich na własny użytek strony /notatki i odpisy/ oraz obowiązku organu wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów w przypadku gdy jest to uzasadnione ważnym interesem strony. I aczkolwiek ważny interes strony nie może być traktowany zawężające, to podzielić trzeba stanowisko organów orzekających w sprawie, że ogólnie sformułowany, bez bliższego uzasadnienia, zarzut braku zaufania do urzędów państwowych nie może być traktowany jako przesłanka zobowiązująca do wydania uwierzytelnionych odpisów całości akt sprawy.
Mając to wszystko na uwadze orzeczono jak w sentencji, z mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.