Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 13 kwietnia 1995 r., IV SA 2085/93

Sprawa

sprawy ze skargi Zarządu Miasta O. na decyzję Wojewody O. z dnia 12 października 1993 r. (...)/ w przedmiocie odszkodowania za grunt wydzielony pod budowę ulic z nieruchomości objętej podziałem - oddala skargę.

Teza

1. W sytuacji gdy nieruchomość została objęta podziałem na działki budowlane, dokonanym w oparciu o art. 10 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /t.j. Dz.U. 1991 nr 30 poz. 127 ze zm./, to utraciła ona charakter gruntu rolnego.
2. Stosownie do art. 56 ust. 1 powyższej ustawy odszkodowanie za grunty przejęte pod ulice powinno odpowiadać wartości wywłaszczonej nieruchomości, winno zatem odpowiadać cenie, jaką można byłoby uzyskać przy sprzedaży danej nieruchomości /przejęcia w trybie art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r./.

Pominięcie tej zasady równałoby się naruszeniu nie tylko art. 56 ust. 1 omawianej ustawy ale i art. 7 Przepisów Konstytucyjnych stanowiącego, że wywłaszczenie jest dopuszczalne za słusznym odszkodowaniem.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Wojewoda O. decyzją z dnia 12 października 1993 r., opartą na art. 10 ust. 5 i art. 56 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, utrzymał w mocy zakwestionowaną w odwołaniu Zarządu Miasta O. decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia 1 kwietnia 1993 r. orzekającą od Miasta O. na rzecz Jadwigi W. odszkodowanie w kwocie 17.803.000 zł tytułem przejęcia na własność Miasta gruntu o powierzchni 166 m oznaczonego jako działka nr 850/4 pod budowę ulic w wyniku podziału nieruchomości zatwierdzonego decyzją Urzędu Miejskiego z dnia 24 kwietnia 1990 r. W uzasadnieniu tej decyzji zostało stwierdzone, że teren ulegający podziałowi w trybie art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z chwilą przeznaczenia go pod budowę ulic w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego utracił charakter rolny i należne za niego odszkodowanie winno zostać ustalone na podstawie art. 56 ust. 3 i 4 ustawy, a co za tym idzie odszkodowanie to winno odpowiadać wartości wywłaszczonej nieruchomości. W niniejszej sprawie wysokości odszkodowania została ustalona na podstawie opinii uprawnionego biegłego. Wskazana w jego operacie cena 1 m2 gruntów jest znacznie niższa od cen działek budowlanych utworzonych w wyniku podziału.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tę decyzję Zarząd Miasta O. domaga się jej uchylenia. Skarżący zarzucił, iż odszkodowanie za przejęty grunt winno zostać ustalone w odniesieniu do wartości gruntu rolnego. Na terenie miasta O. wysokość odszkodowań za grunty przeznaczone pod drogi kształtowała się w granicach 7 do 10 tysięcy zł za 1 m2, a w niektórych przypadkach przekazywano grunt nieodpłatnie, bowiem właściciele rekompensowali sobie stratę przez sprzedaż po cenach komercyjnych uzyskanych w wyniku podziału działek budowlanych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

W treści przepisu art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości zawarte są następujące konsekwencje prawne:

• po pierwsze, że właściciel nieruchomości objętej podziałem traci z mocy prawa własność części tej nieruchomości wydzielonej pod budowę ulic,
• po drugie, że z tytułu utraty własności tej części nieruchomości należy mu się odszkodowanie, ustalone według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości oraz
• po trzecie, że obowiązanym do wypłaty tego odszkodowania jest podmiot, na rzecz którego przeszła własność nieruchomości wydzielonej pod budowę ulic.

O ile chodzi o odszkodowanie to jest ono konsekwencją odjęcia prawa własności nieruchomości dotychczasowemu właścicielowi i w związku z tym jest wierzytelnością nie obwarowaną żadnymi dodatkowymi warunkami, w szczególności należne jest także wówczas, gdy były właściciel odnosi korzyści z faktu budowy ulicy. Brak jest także podstaw do zarzutu o jego nadmiernej wysokości, a zwłaszcza do zarzutu przyjęcia niewłaściwych kryteriów przy jego ustalaniu.

Przede wszystkim za pozbawione podstaw należy uznać twierdzenie strony skarżącej, iż przedmiotowa nieruchomość winna być oszacowana jako grunt rolny. O normatywnym charakterze nieruchomości w momencie wydania decyzji odszkodowawczej decyduje bowiem nie jej dotychczasowy sposób użytkowania lecz przeznaczenie tej nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W sytuacji gdy nieruchomość została objęta podziałem na działki budowlane, dokonanym w oparciu o art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, to jest oczywiste, że utraciła ona charakter gruntu rolnego i wchodziła w skład kompleksu działek budowlanych.

Winna zatem zostać oszacowana według wartości odnoszącej się do działek budowlanych, nie zaś ulicy, która nie posiada wartości rynkowej. Stosownie do art. 56 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości odszkodowanie powinno odpowiadać wartości wywłaszczonej nieruchomości, winno zatem odpowiadać cenie, jaką można byłoby uzyskać przy sprzedaży danej nieruchomości, gdyby nie wywłaszczenie /przejęcie w trybie art. 10 ust. 5/.

Pominięcie tej zasady równałoby się naruszeniu nie tylko art. 56 ust. 1 omawianej ustawy, ale i konstytucyjnej normy /art. 7 zd. 2 Konstytucji RP/, iż wywłaszczenie jest dopuszczalne za słusznym odszkodowaniem.

Ponieważ tym zasadom czyni zadość rozstrzygnięcie sprawy, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny z mocy art. 207 par. 5 Kpa, orzekł jak w sentencji.