Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] października 2001 r., po rozpatrzeniu wniosku Społecznego Komitetu O. – odmówił stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] lipca 2000 r. udzielającej pozwolenia na budowę budynku magazynowo-socjalnego dla wydawnictwa "W." przy ul. [...] w S. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 64 § 1 kpa w związku z art. 157 § 1 i 2 kpa na wniosek Społecznego Komitetu O. wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Kontrolując okoliczności wydania powyższej decyzji organ wskazał, iż inwestor do wniosku o pozwolenie na budowę załączył ostateczna decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wydaną przez Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2000 r. oraz dowód dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Zgodnie z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego Miasta [...] zatwierdzonym Uchwałą Rady Miejskiej w [...] nr [...] z dnia [...] listopada 1994 r., działka objęta zamierzoną inwestycją przeznaczona jest pod tereny mieszkaniowe z usługami.
Odnosząc się do zarzutu niezgodności decyzji o pozwoleniu na budowę z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w zakresie ograniczenia stopnia zainwestowania powierzchni działki, organ powołał się na funkcjonującą w obrocie prawnym ostateczna decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, która była wiążąca dla organu udzielającego pozwolenia na budowę.
Zdaniem organu w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek skutkujących stwierdzeniem nieważności, o których mowa w art. 156 § 1 kpa.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Społeczny Komitet O. oraz W.K., który ostatecznie odwołanie swoje cofnął.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. znak [...], po rozpatrzeniu odwołania Społecznego Komitetu O., działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 kpa, umorzył postępowanie odwoławcze.
W ocenie organu odwoławczego, statut komitetu nie pozwala na przyjęcie, iż podmiot ten w ramach prowadzonej działalności ma interes prawny w sprawach wynikających z ustawy Prawo budowlane. Zapisu statusu, zgodnie z którym (...) celem Komitetu jest "inicjowanie i utrwalanie proekologicznych zachowań oraz troska o zasoby przyrodnicze", nie można traktować jako uprawnienie do występowania na prawach strony w sprawach związanych z udzieleniem pozwolenia na budowę.
Organ w treści uzasadnienia odwołał się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19.03.1997 r. sygn. akt III SA 1802/95 stwierdzającego, iż w sytuacji gdy żądanie stwierdzenia nieważności decyzji zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną, następuje odmowa wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 kpa).
Skargę na powyższą decyzję wniósł [...] Klub E. jako następca prawny Społecznego Komitetu O. podnosząc, iż wbrew ustaleniom organu odwoławczego statut Komitetu i określone w nim zadania dają prawo do występowania z żądaniem dopuszczenia do udziału w postępowaniu, a nadto kwestia uprawnienia do występowania w charakterze strony została już pośrednio rozstrzygnięta przez Wojewodę [...], który nie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji w oparciu o art. 157 § 3 kpa.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy wskazać, iż w dniu 20.02.2002 r. Zarząd Okręgu [...] Klubu E. przyjął w poczet członków [...] Klubu E. wszystkich dotychczasowych członków [...] Komitetu O., tworząc mocą uchwały z dnia [...].02.2002 r. Koło Okręgu [...] w S. Z tą też datą uległo rozwiązaniu stowarzyszenie zwykłe pod nazwą [...] Komitet O.. Jednocześnie Zarząd Okręgu [...] Klubu E. upoważnił K.D. do jednoosobowego wnoszenia skarg na decyzje stanowiące w ocenie Koła zagrożenie dla środowiska naturalnego. W oparciu o powyższe upoważnienie została wniesiona skarga z dnia 22.05.2002 r.
Zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu wszczętym na wniosek skarżącego stowarzyszenia.
Po formalnym wszczęciu postępowania na podstawie art. 107 § 1 i 2 kpa w związku z art. 61 § 4 kpa, co wynika z zawiadomienia o wszczęciu postępowania z dnia 05.10.2001 r. jak i treści decyzji organu I instancji, organ wydał decyzję merytoryczną dokonując uprzednio kontroli kwestionowanej decyzji, nie kwestionując jednocześnie uprawnienia [...] Komitetu O. do żądania wszczęcia takiego postępowania.
W sytuacji, w której wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji złożył podmiot, który w ocenie organu nie ma przymiotu strony należy, zgodnie z dyspozycją art. 157 § 3 kpa, odmówić wszczęcia takiego postępowania.
Nie budzi wątpliwości, iż postępowanie nieważnościowe w sprawie niniejszej zostało wszczęte na wniosek skarżącego i to właśnie [...] Komitet O. był adresatem decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2001r.
Zgodnie z brzmieniem art. 127 § 1 kpa skarżący stał się stroną tegoż postępowania, któremu służy przewidziana prawem możliwość złożenia do organu wyższej instancji odwołania od niekorzystnej dla siebie decyzji.
Rzeczą organu I instancji było zbadanie, czy składający wniosek jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa. Analogicznie organ odwoławczy bada interes prawny wywodzący się z prawa materialnego podmiotu składającego odwołanie, jeśli nie był on stroną postępowania przed organem I instancji.
Odmiennie jednak kształtuje się sytuacja podmiotu, który był nie tylko uczestnikiem, inicjatorem, a także adresatem decyzji organu I instancji. W takim wypadku umorzenie postępowania odwoławczego prowadziłoby do pozbawienia strony ustawowego prawa do kontroli zaskarżonej decyzji i naruszałoby przewidzianą w art. 15 kpa zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Wniesienie odwołania przez [...] Komitet O. obligowało organ II instancji do jego rozpatrzenia i wydania rozstrzygnięcia w oparciu o art. 138 § 1 kpa.
Nie przesądzając o wyniku ponownego rozpatrzenia odwołania należy wskazać, iż organ odwoławczy, który stwierdził, iż postępowanie przed organem I instancji toczyło się z wniosku podmiotu, który nie ma przymiotu strony, winien na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie przed tym organem. Umorzenie postępowania (art. 105 § 1 kpa) w przypadku bezprzedmiotowości jego prowadzenia, jest rozstrzygnięciem procesowym, które kończy postępowanie w danej instancji. W przypadku odmiennych ustaleń organu II instancji, należy wydać rozstrzygnięcie merytoryczne albo utrzymujące w mocy decyzję I instancji, albo je uchylające i przekazujące do ponownego rozpatrzenia.
Z tych wszystkich względów należy uznać, iż zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 3 kpa w związku z art. 127 § 1 kpa i art. 15 kpa w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). rozstrzygnięcie w pkt II wyroku oparto na treści art. 152 cytowanej ustawy.