Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 3 kwietnia 2000 r., IV SA 220/98

Sprawa

sprawy ze skargi Zakładów Górniczo-Hutniczych "OB" S.A w B. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 30 grudnia 1997 r. (...) w przedmiocie wymierzenia dobowej kary pieniężnej za składowanie odpadów w miejscu na ten cel nie przeznaczonym - oddala skargę.

Teza

Obowiązek likwidacji, unieszkodliwienia lub gromadzenia odpadów w miejscach wyznaczonych na ten cel w planach zagospodarowania przestrzennego, wynikający z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196 ze zm./, odnosi się nie tylko do odpadów, które ze względu na swą właściwość są w ogóle nieprzydatne gospodarczo, lecz także do substancji uciążliwych dla środowiska, nadających się do gospodarczego wykorzystania, jeżeli z określonych powodów /np. okresowego braku zapotrzebowania, braku właściwej technologii itp./ nie mogą być wykorzystywane równolegle z ich powstaniem. Teza ta ma identyczne odniesienie do odpadów nabytych przez podmiot w celu ich gospodarczego wykorzystania, jeżeli z jakichkolwiek przyczyn uczynić tego nie jest w stanie.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia 2 września 1997 r., opartą na przepisach art. 110 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska oraz par. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 1995 r. w sprawie wysokości, zasad i trybu nakładania kar pieniężnych za nieprzestrzeganie wymagań ochrony środowiska oraz współczynników różnicujących wysokość kar pieniężnych /Dz.U. nr 79 poz. 399/, wymierzył Zakładom Górniczo Hutniczym "OB" S.A. w B. dobową karę pieniężną za składowanie odpadów I grupy uciążliwości, tj. szlamów ołowionośnych w ilości 4 tys. ton na terenie byłej Kopalni "OB" w P.-Ś., jako w miejscu na ten cel nie przeznaczonym, w wysokości 8.340,00 zł poczynając od dnia 27 czerwca 1997 r.

Decyzja ta, zakwestionowana w odwołaniu Zakładów Górniczo-Hutniczych "OB" S.A. w B., została utrzymana w mocy decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 30 grudnia 1997 r. W uzasadnieniu tej decyzji zostało stwierdzone, ze w dniach 26, 27 i 30 czerwca 1997 r. przeprowadzono kontrolę w Zakładach Górniczo-Hutniczych "OB" S.A w B. W trakcie kontroli ustalono, iż tzw. szlamy legnickie składowane są od połowy 1985 r. na terenie byłej Huty "W." w P.-B. w ilości 12 tys. ton oraz na terenie byłej kopali "OB" w P.-Ś.-B., w obrębie byłego osadnika odpadów poflotacyjnych w ilości 4 tys. ton. Osady te zostały sprowadzone przez skarżące Zakłady z byłego KGH "L." i w latach 1977-1985 były wykorzystywane przez stronę skarżącą. Wojewoda K. wstrzymał możliwość przerobu szlamów z uwagi na wielokrotne przekroczenia dopuszczalnej emisji zanieczyszczeń. Od momentu wstrzymania w 1985 r. przerobu szlamów strona skarżąca nie wykorzystała zgromadzonych odpadów oraz nie zalegalizowała miejsca ich gromadzenia. Nie można zgodzić się z twierdzeniem strony, iż zgromadzenie przedmiotowych odpadów należy traktować jako tymczasowe magazynowanie odpadów nadających się do gospodarczego wykorzystania. Podstawą do wydania decyzji były ustalenia poczynione w czasie kontroli przeprowadzonej w dniach 26, 27 i 30 czerwca 1997 r. i od poczynionych ustaleń do dnia wydania decyzji nie upłynęło 5 lat. Nie wymierzenie kar pieniężnych po ustaleniach poczynionych w czasie wcześniejszych kontroli nie legalizuje składowiska odpadów. Zaprzestanie wykorzystywania przedmiotowych osadów i rozpoczęcie ich składowania, bez uzyskania wymaganych decyzji administracyjnych, nastąpiło w 1985 r. a więc pod rządem ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Zakłady Górniczo-Hutnicze "OB" S.A. w B. domagały się uchylenia decyzji organów obu instancji oraz zasądzenia na ich rzecz kosztów postępowania. Strona skarżąca zarzuciła błąd w ocenie szlamów ołowionośnych jako odpadów, gdy w istocie stanowią one surowiec przechowywany do dalszego wykorzystania. Miejsce przechowywania szlamów nie jest zatem składowaniem odpadów lecz miejscem gromadzenia surowców przeznaczonych do dalszego wykorzystania. Ponadto skarżące Zakłady zarzuciły, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, art. 9-10 i art. 77 Kpa oraz art. 110a ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga jest nieuzasadniona. Ołowionośne szlamy w sposób oczywisty wyczerpują definicję odpadów zawartą w obowiązującym w dacie orzekania art. 3 pkt 5 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. W stanie faktycznym niniejszej sprawy brak jest też podstaw do powoływania się przez stronę skarżącą na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyrokach z dnia 15 listopada 1993 r. oraz z dnia 1 kwietnia 1996 r. Skoro bowiem konsekwencją decyzji Wojewody K. z dnia 26 czerwca 1985 r. jest zakaz przerobu szlamów w celu ich gospodarczego wykorzystania to do sytuacji tej ma odniesienie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 1991 r. IV SA 1073/90 /ONSA 1992 Nr 3-4 poz. 57/, zgodnie z którym obowiązek likwidacji, unieszkodliwienia lub gromadzenia odpadów w miejscach wyznaczonych na ten cel w planach zagospodarowania przestrzennego, wynikający z art. 54 ust. 1 ustawy o ochronie środowiska, odnosi się nie tylko do odpadów, które ze względu na swą właściwość są w ogóle nieprzydatne gospodarczo, lecz także do substancji uciążliwych dla środowiska, nadających się do gospodarczego wykorzystania, jeżeli z określonych powodów /np. okresowego braku zapotrzebowania, braku właściwej technologii itp./ nie mogą być wykorzystywane równolegle z ich powstaniem. Teza ta ma identyczne odniesienie do odpadów nabytych przez podmiot w celu ich gospodarczego wykorzystania, jeżeli z jakichkolwiek przyczyn uczynić tego nie jest w stanie. W takiej sytuacji "magazynowanie odpadów w celu ich gospodarczego wykorzystania" nie ma zarówno prawnego jak i racjonalnego uzasadnienia.

Za bezzasadny należało też uznać zarzut naruszenia art. 110a ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Przewidziane w tym przepisie przedawnienie orzekania liczone jest od dnia stwierdzenia przyczyny wymierzenia kary. Oznacza to, że w niniejszej sprawie bieg 5 letniego terminu przedawnienia rozpoczął się w dniu 26 czerwca 1997 r.

Z tych przyczyn oraz z mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji.