Uzasadnienie
Stan faktyczny sprawy, w której sąd wydął powyższy wyrok, byt następujący. Zaskarżoną do NSA decyzją generalny konserwator zabytków orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji wojewódzkiego konserwatora zabytków w L., nakładającej na skarżącego obowiązek przywrócenia do stanu poprzedniego budynku mieszkalnego, poprzez usunięcie ze ścian zewnętrznych okładziny typu siding. Podstawę prawną orzeczenia stanowił przepis art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury /Dz.U. nr 10 poz. 48 ze zm./. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że jak wynika z materiałów dowodowych, dom mieszkalny jest objęty ochroną konserwatorską poprzez wpisanie go do rejestru zabytków decyzją wojewódzkiego konserwatora zabytków w L. Stwierdzone prace prowadzone były natomiast bez wymaganego zezwolenia organu właściwego w sprawach ochrony dóbr kultury, a zatem prawidłowo został w ocenie organu odwoławczego zastosowany przepis art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie dóbr kultury.
W związku z podniesioną przez stronę skarżącą kwestią kosztów poprawienia obiektu, w zaskarżonej decyzji zauważa się, że nie może to w odniesieniu do obiektu zabytkowego być dokonywane "najtańszym i najszybszym sposobem", bowiem prace polegające na wyrównaniu ścian oraz ociepleniu budynku muszą być podporządkowane wartości historycznej budynku. Jako niesłuszny organ II instancji uznał zarzut strony skarżącej, że wojewódzki konserwator zabytków stawia zbyt duże wymagania formalne w sprawie uzyskania zezwolenia na prace, gdyż w przypadku remontu elewacji budynku nie jest potrzebna pełna dokumentacja budowlana. Konieczne natomiast jest określenie zakresu robót i ich technologii, nie tylko w celu uzyskania zezwolenia organu ochrony zabytków, ale także pozwolenia właściwego organu budowlanego, stosownie do art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./. Roboty tego typu wpływają bowiem w sposób istotny na wygląd budynku zabytkowego.
W skardze na tę decyzję zarzucono, iż wobec szeregu przeróbek budynku nie ma on już obecnie charakteru zabytku. Skarżący ponadto, ze względu na potrzebę zachowania substancji budynku i dla dobra jego mieszkańców, byt zmuszony wykonać roboty budowlane, o których mowa w zaskarżonej decyzji. Powodem tego był również brak środków na bardziej kosztowną budowę.
Na rozprawie skarżący przyznał, iż wiedział o zabytkowym charakterze budynku mieszkalnego, jednak ze względów ekonomicznych oraz z uwagi na potrzebę szybkiego docieplenia prace budowlane wykonał bez wcześniejszego uzyskania zgody organu właściwego w sprawach ochrony dóbr kultury.
Sąd uznał, iż skarga nie jest zasadna.
W jego ocenie, organy obu instancji prawidłowo, orzekając w sprawie, powołały się na przepis art. 27 ust. 1 cyt. ustawy o ochronie dóbr kultury Stanowi on bowiem, że bez zezwolenia właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków nie wolno zabytków przerabiać, odnawiać, rekonstruować, konserwować, zabudowywać, odbudowywać, zdobić, uzupełniać, rozkopywać ani dokonywać żadnych innych zmian. Tak sformułowany zakaz, a w szczególności użycie określenia "ani dokonywać żadnych innych zmian", powoduje, że faktycznie każda zmiana w obrębie zabytku bez zgody właściwego organu narusza cytowany przepis.
Konsekwencją niezachowania powyższego przepisu jest uprawnienie przewidziane dla wojewódzkiego konserwatora zabytków w art. 28 ust. 1 ww. ustawy, do orzeczenia /decyzją administracyjną/ o:
- wstrzymaniu wszelkich czynności podjętych bez zachowania przepisów art. 27,
- nakazaniu przywrócenia zabytku lub jego otoczenia do poprzedniego stanu; obowiązek ten jest nakładany na osobę, która naruszyła przepisy art. 27.
Nie jest również w sprawie sporne, że okładzina budynku została wykonana bez uprzedniego uzyskania zgody wymaganej przepisem art. 27 ust. 1 cytowanej ustawy o ochronie dóbr kultury. W ocenie sądu, nie może też budzić wątpliwości, że zastosowanie w zabytkowym obiekcie okładziny typu siding nie tylko wpływa na jego wygląd, ale również w istotnym stopniu narusza jego wartość historyczną.
Skoro zatem zaskarżona decyzja została oparta na przepisach ustawowych, jak też zaistniały określone w tych przepisach przesłanki, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi jako niezasadnej. Przepisy te, a zwłaszcza art. 28 ustawy nie daje, w ocenie sądu, możliwości pozostawienia omawianej okładziny, wykonanej bez zgody organu właściwego w sprawach ochrony dóbr kultury, na obiekcie zabytkowym tylko z tego względu, że inwestor kierował się względami ekonomicznymi.