Uzasadnienie
7/IV SA 2264-2267/03
Uzasadnienie
H. P., J.W., M. i J. P., K. L., A.L. wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003 r. stwierdzające na podstawie art. 134 kpa w zw. z art. 129 § 2 kpa uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] października 2002 r. udzielającej pozwolenia na użytkowanie zespołu handlowo- usługowego "[...]" w [...].
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ stwierdził, że decyzja pozwalająca na użytkowanie stała się ostateczna w dniu [...] listopada 2002 r. a odwołujący się wnieśli odwołanie w dniu 27 listopada 2002 r. a zatem gdy była już ostateczna.
W skardze na postanowienie Wojewody [...] skarżący podnieśli, że w dniu [...] października 2002 r. Burmistrz Miasta [...] wydał decyzję zezwalającą na użytkowanie zespołu handlowo- usługowego [...] przy ul. T. w [...]. Przedmiotowa decyzja nie została im doręczona. Otrzymali ją dopiero w dniu 20 listopada 2002 r. od Starosty Powiatowego w [...]. Po jej otrzymaniu wnieśli w dniu 21 listopada 2002 r. odwołanie podnosząc zarzuty merytoryczne. Twierdzili, że decyzja nie mogła być wydana, ponieważ inwestor nie przedstawił kompletu dokumentów koniecznych do stwierdzenia zgodności wykonania obiektu z warunkami pozwolenia na budowę jak i dokumentów stwierdzających brak sprzeciwu ze strony organów wymienionych w art. 56 Prawa budowlanego – przede wszystkim organów inspekcji sanitarnej.
Ponadto skarżący zarzucili postanowieniu z dnia [...] maja 2003 r. brak dokładnego wyjaśnienia podstaw prawnych wydanego rozstrzygnięcia. Skoro Burmistrz od początku odmawiał skarżącym przymiotu strony w postępowaniu o pozwolenie na użytkowanie to zdaniem skarżących Wojewoda powinien na podstawie art. 138 § 1 kpt 3 kpa umorzyć postępowanie odwoławcze, a nie stwierdzać uchybienie terminu do jego wniesienia. Zdaniem skarżących termin prekluzyjny określony w art. 129 § 2 kpa nie dotyczy tych podmiotów którym decyzja nie została doręczona.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna. Nie ulega wątpliwości, że w toku postępowania prowadzonego w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie zespołu handlowo – usługowego wraz z infrastrukturą "[...] " w [...] stroną postępowania nie byli skarżący mimo, że domagali się udziału w nim. Nie była im również doręczona decyzja z dnia [...] października 2002 r. kończąca to postępowanie. Mimo to w dniu 21 listopada 2002 r.(data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżących w ich imieniu wniósł odwołanie od decyzji zezwalającej na użytkowanie obiektu.
W tym stanie faktycznym skarżący zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego mogli wnieść odwołanie ale dopóki decyzja nie stała się ostateczna.
W wyroku NSA z dnia 29 września 1999 r. sygn. IV SA 1758/97, LEX 47876 wskazano " strona, która została pozbawiona udziału w postępowaniu w pierwszej instancji, ma możliwość złożenia odwołania, z tym że termin do jego wniesienia dla takiej strony liczy się od dnia doręczenia (ogłoszenia) decyzji stronie, która brała udział w postępowaniu."
Natomiast w wyroku NSA z dnia 16 lipca 2002 r. sygn. II SA 2230/00 - pub. M. Prawniczy 2002/20/916 Sąd stwierdził, że " stronie która nie brała udziału w postępowaniu I – instancyjnym, przysługuje prawo do wniesienia odwołania wówczas, gdy podmiot ten, któremu organ nie doręczył ani nie ogłosił decyzji (a jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa) wnosi odwołanie w terminie przewidzianym dla pozostałych stron postępowania, którym decyzję doręczono. Po upływie tego terminu stronie przysługuje jedynie wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa."
Powołanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia okoliczności, że decyzja pozwalająca na użytkowanie była prawomocna, nie przesądza jednak o prawidłowości rozstrzygnięcia. Należy bowiem zwrócić uwagę,że w przytoczonych orzeczeniach chodzi o podmiot któremu przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa. Natomiast w przedmiotowym postępowaniu organ I instancji nie uznawał skarżących za strony postępowania o udzielenie pozwolenia na użytkowanie.
Uzasadnienie zaskarżonego postanowienie nie odnosi się do tego zagadnienia w żaden sposób.
Kontrola zgodności z prawem zaskarżonego postanowienie jest niemożliwa wobec braku ustalenia czy organ odwoławczy mimo odmiennego poglądu Burmistrza Miasta [...] uznał skarżących za strony czy też nie.
Przepis art. 134 kpa nie stanowi bowiem podstawy rozstrzygnięcia o odmowie uznania za stronę. Jeżeli zatem w wyniku rozpoznania odwołania organ stwierdzi, że podmiot je wnoszący nie ma w danej sprawie indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku, wydaje wówczas decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego stosując przepis art. 138 § 1 pkt 3 kpa (wyrok NSA w Warszawie 1998.04.02 IV SA 1643/97, LEX nr 45643)
Zagadnienie to dotyczy legitymacji procesowej. Osoba, która nie jest stroną postępowania nie może skutecznie wnieść odwołania. Nie znaczy to jednak, że w takim przypadku można zastosować w sprawie art. 134 kpa. Interes prawny /art. 28 kpa/ wynika z prawa materialnego. Skoro więc jest to przesłanka materialnoprawna a nie procesowa jedynie, to konieczne jest przeprowadzenie postępowania dla wykazania czy osoba wnosząca odwołanie legitymuje się takim interesem prawnym czy nie. W razie uznania, że wnoszący odwołanie interesu prawnego w rozpoznawanym odwołaniu nie ma, organ odwoławczy opiera swoje rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa i umarza postępowanie.
W tej sytuacji wobec braku dostatecznie wyjaśnionych motywów zaskarżonego postanowienia co narusza przepis art. 107 § 3 kpa w stopniu mającym wpływ na wynika sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie.
Ponadto na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt II wyroku.