Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 6 marca 1987 r., IV SA 228/86

Teza

Z mocy art. 63 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 38 poz. 230/ zakład wodociągowo-kanalizacyjny jest zobowiązany do budowy i utrzymywania urządzeń zabezpieczających wody przed zanieczyszczeniem, przy czym oczekiwanie na zbudowanie nowej oczyszczalni ścieków nie zwalnia takiego zakładu z obowiązku utrzymywania w należytym stanie wykorzystywanych urządzeń, ich ulepszenia i modernizacji.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę L-kiego Przedsiębiorstwa Komunalnego w L. na decyzję Ministra - Kierownika Urzędu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z dnia 24 grudnia 1984 r. w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej za wprowadzenie do wód ścieków nie odpowiadających wymaganym warunkom.

Uzasadnienie

Minister - Kierownik Urzędu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej decyzją z dnia 24 grudnia 1984 nr OUW-IV-9612/117 350m/84, wydaną na podstawie par. 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 listopada 1975 r. w sprawie klasyfikacji wód, warunków, jakim powinny odpowiadać ścieki, oraz kar pieniężnych za naruszenie tych warunków /Dz.U. nr 41 poz. 214/ nie uwzględnił wniosku L-kiego Przedsiębiorstwa Komunalnego w L. o umorzenie łącznej kary pieniężnej w wysokości 1.165.750 zł, wymierzonej decyzją Wojewody L-kiego z dnia 11 kwietnia 1984 nr OBKS/OP/051/17/84 za wprowadzenie przez Oddział Przedsiębiorstwa w Ś do wód rzeki Z. ścieków na odpowiadających wymaganym warunkom za okres od dnia 6 października 1983 r. do dnia 31 grudnia 1983 r. W uzasadnieniu swej decyzji Minister wskazał, że miasto Ś. nie ma oczyszczalni ścieków, a działający poniemiecki 3-komorowy osadnik, spełniający rolę oczyszczalni, od wielu lat nie pozwala na uzyskanie wymaganej redukcji zanieczyszczeń w odprowadzanych ściekach. Od czasu objęcia kontrolą Oddziału w Ś. stwierdzono zaniedbania w eksploatacji i utrzymaniu urządzeń ściekowych we właściwym stanie, a kontrola przeprowadzona w dniu 6 listopada 1983 r. wykazała poważne uszkodzenia betonowej obudowy osadnika, zanieczyszczenie nadmierną ilością osadu jego dna i rowu odprowadzającego ścieki, znaczne ilości odpadów stałych na kracie wylotowej, hamujących swobodny odpływ, oraz zamulenie osadem studzienek kanalizacyjnych. Dotychczas nie podjęto działań zmierzających do budowy niezbędnej oczyszczalni ścieków dla miast Ś., ze względu więc na ewidentne zaniedbania w eksploatacji urządzeń i brak perspektywy szybkiego rozwiązania problemu oczyszczania ścieków w mieście umorzenie kary byłoby niezgodne z celem systemu kar pieniężnych ustanowionego przez prawo wodne, który ma mobilizować zakłady do porządkowania gospodarki ściekowej i utrzymania działających urządzeń do oczyszczania ścieków w stanie sprawności technicznej.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję L-kie Przedsiębiorstwo Komunalne wniosło o jej uchylenie w celu ponownego rozpatrzenia sprawy przez naczelny organ administracji państwowej ponieważ jakiekolwiek prace konserwacyjne w poniemieckim betonowym osadniku nie wpłyną na jakość odprowadzanych ścieków. Bez wybetonowania urządzeń służących do oczyszczania ścieków przedsiębiorstwo nie może mieć wpływu na jakość ścieków miejskich, a nie ma też wpływu na wybudowanie odpowiednich urządzeń oczyszczających. Nałożona na przedsiębiorstwo kara jest w istocie karą wymierzoną w jego załogę. Według wojewódzkiego programu budowy i rozbudowy oczyszczalni ścieków zakłada się budowę oczyszczalni ścieków w Ś. po 1987 r.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie. Obowiązek wybudowania oczyszczalni ścieków miejskich w Ś, ciąży na skarżącym przedsiębiorstwie, które z chwilą przejęcia ścieków do urządzeń kanalizacyjnych pozostających w jego zarządzie ponosi odpowiedzialność prawną za należyte ich oczyszczanie i odprowadzenie do wód w sposób nie powodujący nadmiernego ich zanieczyszczenia. Interes społeczny wymaga przyspieszenia działań mających na celu wyposażenie wszystkich jednostek organizacyjnych wprowadzających ścieki do wód w urządzenia do ich oczyszczania, a w Ś. skutecznych działań w tym kierunku dotychczas nie podjęto. Umorzenie kary utwierdziłoby skarżące przedsiębiorstwo w przekonaniu, że nie do niego należy troska o wybudowanie oczyszczalni w Ś. i prowadziłoby do utrwalenia złego stanu gospodarki ściekowej w mieście zwłaszcza że stwierdzono brak staranności ze strony skarżącego przedsiębiorstwa w utrzymaniu urządzeń gospodarki ściekowej w Ś. w należytym stanie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Decyzja wydana na podstawie par. 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 listopada 1975 r. w sprawie klasyfikacji wód, warunków, jakim powinny odpowiadać ścieki, oraz kar pieniężnych za naruszenie tych warunków /Dz.U. nr 41 poz. 214 ze zm./ jest decyzją uznaniową. Minister może umorzyć w całości lub w części karę pieniężną, jeżeli oceni, że zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony względami technicznymi, ekonomicznymi lub społecznymi. W niniejszej sprawie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odpowiadającemu wymaganiom art. 107 par. 3 Kpa, wskazano przyczyny, z powodu których organ uznał, że takie wyjątkowe okoliczności nie zachodzą.

W ramach kontrolowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem brak jest podstaw do zakwestionowania zasadności takiej oceny. Treść skargi nie tylko nie podważa tej zasadności, lecz wręcz potwierdza słuszność stanowiska zajętego w zaskarżonej decyzji, skoro stan działającego od kilkudziesięciu lat, przestarzałego technicznie osadnika, jest tak dalece niezadowalający, że nie może on spełniać roli oczyszczalni ścieków, przy czym poza tym jednym urządzeniem nie wykonano dotychczas żadnych innych urządzeń, które zmierzałyby do poprawienia gospodarki ściekowej w tym mieście. Tymczasem każdy zakład wprowadzający ścieki do wód lub do ziemi, a więc także zakład wodociągowo-kanalizacyjny, jest z mocy art. 63 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 38 poz. 230 ze zm./ obowiązany do budowania i utrzymywania urządzeń zabezpieczających wody przed zanieczyszczeniem. Obowiązek ochrony wód przed zanieczyszczeniem wynika także z art. 64 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. nr 3 poz. 6/. Oczekiwanie zatem na zabudowanie nowej oczyszczalni ścieków nie może zwalniać skarżącego przedsiębiorstwa z obowiązku utrzymywania w należytym stanie działających urządzeń, ich ulepszenia i modernizacji.

Skoro więc zaskarżona decyzja mieści się w granicach prawa, to skarga niniejsza podlega oddaleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 Kpa.