Uzasadnienie
Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego został wydany w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powołaniu na przepis art. 134 Kpa postanowieniem orzekające o pozostawieniu bez rozpoznania odwołania wniesionego przez stronę skarżącą od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, z uchybieniem terminu.
W uzasadnieniu ww. postanowienia podano, iż termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 11 kwietnia 2001 r. zaś odwołanie zostało nadane w Urzędzie Pocztowym w dniu 25 kwietnia 2001 r.
W skardze na powyższe postanowienie strona skarżąca podniosła, iż wraz z odwołaniem, które istotnie zostało złożone z uchybieniem terminu, wniosła o przywrócenie terminu. Przed rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu organ odwoławczy nie mógł wydać zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę organ orzekający wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga jest zasadna.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że aktualnie obowiązujące przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują, iż organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, przy czym postanowienie to jest ostateczne /art. 134 Kpa/.
Powyższe orzeczenie jest jednak wydawane wówczas, gdy strona, która odwołanie wniosła po upływie ustawowego terminu, nie skorzystała z przewidzianego w art. 58 par. 1 Kpa środka, jakim jest prośba zainteresowanego o przywrócenie uchybionego terminu. Stosownie do cytowanego przepisu, w razie uchybienia terminu należy termin ten przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy /par. 1/. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin /par. 2/. O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpoznania odwołania /art. 59 par. 2 Kpa/.
Z powyższego wynika, iż nie powinno być na podstawie art. 134 Kpa wydane postanowienie o pozostawieniu bez rozpatrzenia odwołania wniesionego z uchybieniem terminu wówczas, gdy strona złożyła prośbę o przywrócenie terminu i jednocześnie wniosła odwołanie, co uruchamia tryb postępowania określony art. 58 i art. 59 Kpa.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika natomiast, że organ orzekający jako wyłączną przyczynę jego wydania uznał niesporny w sprawie fakt wniesienia odwołania po upływie ustawowego terminu, nie uwzględniając podniesionej przez stronę okoliczności, a to złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu.
Należy zauważyć, iż ostateczne /prawomocne/ orzeczenie o odmowie przywrócenia uchybionego terminu czyni bezprzedmiotowym wydanie na podstawie art. 134 Kpa postanowienia o niedopuszczalności odwołania oraz uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Niedopuszczalne natomiast jest wydanie takiego postanowienia w razie orzeczenia o przywróceniu uchybionego terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie wypada podkreślić, że stosownie do art. 58 Kpa, prośbę o przywrócenie terminu wnosi się w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie uchybionego terminu jest przy tym niedopuszczalne.
Na podstawie art. 134 Kpa postanowienie o niedopuszczalności odwołania oraz o uchybieniu terminu do jego wniesienia należy natomiast wydać wówczas, gdy odwołanie wniesiono po upływie ustawowego terminu a strona nie skorzystała z przewidzianego przepisem art. 58 Kpa prawa do złożenia prośby o przywrócenie terminu.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.
Komentarz sędzi Plucińskiej-Filipowicz Alicji
Z przedstawionego wyżej wyroku wynika, że instytucja procesowa stwierdzenia niedopuszczalności odwołania /zażalenia/ oraz przywrócenia uchybionego bez winy strony terminu, ciągle jeszcze powoduje szereg niejasności.
W rozpoznawanej sprawie właśnie organ wojewódzki jednym postanowieniem orzekł na podstawie art. 134 Kpa o niedopuszczalności odwołania i uchybieniu terminu do jego wniesienia i to postanowienie zostało zaskarżone do NSA, zaś drugim /odrębnym/ postanowieniem orzekł o nie uwzględnieniu wniosku strony o przywrócenie uchybionego terminu /na podstawie art. 59 Kpa/.
Sąd uchylając postanowienie wydane na podstawie art. 134 Kpa wskazał właśnie, iż w razie wniesienia o przywrócenie uchybionego terminu, orzeka się tylko w tej kwestii, bezprzedmiotowe jest natomiast sięganie również do przepisu art. 134 Kpa. Gdyby bowiem uchybiony termin został ostatecznie przywrócony a jednocześnie pozostałoby wobec jego nie zaskarżenia do NSA, lub oddalenia przez Sąd skargi, postanowienie stwierdzające wniesienie odwołania z uchybieniem terminu /wydane w oparciu o art. 134 Kpa/, to istniałyby dwa orzeczenia pozostające ze sobą w sprzeczności. Wymagałoby to poszukiwania środków umożliwiających doprowadzenie do usunięcia tej kolizji /wznowienie postępowania, wygaszenie postanowienia/. Wykładnia przyjęta w omówionym wyroku NSA uwzględnia przede wszystkim zasadę, że przepisy proceduralne mają służyć załatwieniu sprawy, a nie utrudniać czy komplikować jej załatwienie.