Uzasadnienie
Postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. Nr "[...]" z dnia 2 kwietnia 2002 roku, na podstawie art. 97 § l pkt. 4 Kpa: "po rozpatrzeniu sprawy zabudowy działki Nr 262/8 przy ul. "[...]" w M. gm. O. - zawieszono z urzędu postępowanie administracyjne w/w sprawie. W uzasadnieniu postanowienia powołano się na wizję lokalną, przeprowadzoną w dniu 30 11 2001 r., w czasie której stwierdzono, że na działce nr 262/8, stanowiącej własność A. M., znajdują się następujące budynki: hala tartaczna (obiekt A), hala do obróbki tarcicy (obiekt B) oraz wiata magazynowa (obiekt C), w stosunku do której w 2001 r. orzeczono nakaz rozbiórki. Obiekt oznaczony literą B powstał 6 lat temu i został dobudowany do istniejącego obiektu A (zakupionego wraz z nieruchomością przez aktualnego właściciela w 1998 roku) zaś aktualnie obiekty A i B stanowią jedną całość, zarówno funkcjonalną jak i konstrukcyjną.
W ocenie organu I instancji nie są wiarogodne twierdzenia Państwa W. dotyczące daty popełnienia samowoli budowlanej, natomiast skoro samowola ta miała miejsce ponad 5 lat temu organ nadzoru budowlanego zobowiązany był zawiesić postępowanie administracyjne i przekazać sprawę do właściwego organu administracji architektoniczne budowlanej w celu wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu.
Postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 maja 2002 roku, po rozpatrzeniu zażalenia W. i U. W., na w/w postanowienie z dnia 2 kwietnia 2002 roku o zawieszeniu postępowania - umorzono postępowanie zażaleniowe. W motywach tego postanowienia podniesiono, że samowola budowlana, będąca przedmiotem tego postępowania, nie narusza przepisu prawa materialnego, który stwarzałby dla skarżących legitymację procesową. Sam skarżący jest tego świadomy co potwierdził w swoim piśmie z dnia 13 listopada 2001 r. Skoro zatem skarżący nie posiadają przymiotu strony postępowanie zażaleniowe należało umorzyć.
W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący U. i W. W. domagali się uchylenia zaskarżonego postanowienia. Według twierdzeń skarżących samowola budowlana (uruchomienie tartaku w bezpośrednim sąsiedztwie i zbliżeniu działalności produkcyjnej do ich granicy), spowodowała straty w prowadzonej hodowli drobiu na kwotę około 60.000,00 zł. Jednocześnie błędne a zarazem celowe jest ustalenie organu co do tego, że nie są stroną w postępowaniu, gdyż w sposób oczywisty ich interes prawny został naruszony. Skarżący zakwestionowali również stanowisko organu co do treści ich pisma z dnia 13 listopada 2001 roku. Wskazali na niezgodne z prawem działania inwestora, który po wydaniu nakazu rozbiórki popełnił kolejna samowolę budowlaną, uruchomił spalarnię odpadów zaś dymy stały się przyczyną padnięć inwentarza, co doprowadziło do likwidacji hodowli. Wszystkie te względy, w ocenie skarżących, uzasadniają wniesienie skargi jak również zgłoszony wniosek o wydanie nakazu wstrzymania działalności tartaku.
Powyższa skarga, w związku z reformą sądownictwa administracyjnego, podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U Nr 153 póz. 1271 ze zm./.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga jest uzasadniona. Skarżący skutecznie podważają stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu co do tego, że samowola budowlana, będąca przedmiotem postępowania, jakoby nie narusza przepisu prawa materialnego, który stwarzałby dla skarżących legitymację procesową oraz ustalenie, iż sam skarżący jest tego świadomy (o braku przymiotu strony), co potwierdził w swoim piśmie z dnia 13 listopada 2001 r. Wprawdzie treść pisma skarżącego z dnia 13 listopada 2001 r istotnie mogłaby sugerować, że skarżący w tym piśmie złożył określone oświadczenie woli (co do posiadania przymiotu strony), jednakże treści tego oświadczenia przeczą kolejne pisma skarżącego a przede wszystkim sam fakt wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Co jednak istotniejsze o legitymacji procesowej strony nie decydują oświadczenia woli lecz interes prawny znajdujący oparcie w przepisach prawa materialnego.
Jeśli więc, jak twierdzą to skarżący, a których to okoliczności nie rozważał organ odwoławczy, nieruchomość stanowiąca własność skarżących przylega do nieruchomości inwestora, na której wzniesiono sporne obiekty, które w określony sposób oddziaływują na sąsiednią działkę, wydaje się oczywistym, że można i należy mówić o posiadaniu przez skarżących interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa. Co więcej, interes ten można wyprowadzić z samego sąsiedztwa nieruchomości skarżących i inwestora, jeśli nawet pominąć zgłaszane roszczenia odszkodowawcze pod adresem inwestora. Stąd też nie do zaakceptowania jest pogląd, przedstawiony w zaskarżonej decyzji, jakoby skarżący nie posiadali przymiotu strony, tak zresztą jak przyjął to organ I instancji. Rzeczą zatem organu odwoławczego było merytoryczne rozpatrzenie zażalenia skarżących.
Z tych też względów zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu na podstawie art. 145 par. l pkt. l lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U Nr 153 póz. 1270/.
Już na marginesie dotychczasowych rozważań wskazać należy na odbiegające od precyzji oznaczenie przedmiotu sprawy jako "sprawy zabudowy działki Nr 262/8 przy ul. "[...]" w M. gm. O", gdy w istocie wszczęto postępowanie w sprawie samowoli budowlanej i wydania nakazu rozbiórki w odniesieniu do konkretnego obiektu. Należy bowiem mieć na uwadze, jak to podniósł organ I instancji, że w odniesieniu do jednego obiektu wydano już nakaz rozbiórki. Organ odwoławczy, rozpoznając zarzuty merytoryczne, powinien również odnieść się do podnoszonych przez skarżących, twierdzeń o popełnieniu przez inwestora kolejnej samowoli budowlanej, po uprzednim wydaniu nakazu rozbiórki. W związku z tym otwarta kwestią będzie ocena czy uzasadnione było podjęcie postanowienia o zawieszeniu postępowania.
Nie mogły natomiast odnieść zamierzonego skutku wnioski skarżących, zgłoszone na rozprawie w dniu 13 lutego 2004 roku, postulujące wydanie przez sąd nakazu wstrzymania działalności tartaku, jako zagrażające środowisku i bezpośrednio skarżącym. Należy przypomnieć, że sąd administracyjny nie zastępuje organów administracji publicznej (do których należy wydawanie stosownych zakazów zagrażających środowisku) a poza tym w niniejszej sprawie sąd związany był przedmiotem zaskarżenia obejmującego jedynie umorzenie postępowania zażaleniowego.
Z powyższych przyczyn i na podstawie powołanych powyżej przepisów orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia przepis art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.