Uzasadnienie
Po rozpatrzeniu wniosku z dnia 1 lutego 2001 r. Miasta K. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w K. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2002 r., na podstawie art. 106 § 5 kpa oraz art. 40 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139) i art. 5, art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 lutego 1962 o ochronie dóbr kultury (Dz. U. Nr 10, poz. 48 ze zm.) - uzgodnił projekt decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na modernizacji, przebudowie i rozbudowie budynku z przeznaczeniem na cele pensjonatu przy ul. [...] w K. Jak wynika z rozdzielnika tego postanowienia, zostało ono doręczone m.in. M. B. - właścicielowi nieruchomości sąsiedniej, który w ustawowym terminie złożył od niego zażalenie.
Minister Kultury po rozpoznaniu zażalenia M. B. oraz Prowincji [...] - decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. umorzył postępowanie odwoławcze na zasadzie art. 138 § 1 pkt 3 kpa, w uzasadnieniu stwierdzając, że M. B., jaki i Prowincji [...], jako właścicielom nieruchomości sąsiednich w stosunku do nieruchomości, będącej przedmiotem niniejszego postępowania nie przysługuje prawo strony w postępowaniu w sprawie uzgodnienia w zakresie ochrony dóbr kultury decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Organ powołał się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w niepublikowanych wyrokach z dnia 13.11.1998 r. I S.A. 1264/97 i z dnia 21.XI.2001 r. IV S.A. 2025/99, że w sprawach dotyczących wyłącznie ochrony konserwatorskiej właściciele nieruchomości sąsiedniej nie są nie tylko stronami, ale również osobami zainteresowanymi.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniósł M. B., zarzucając jej naruszenie art. 28 kpa poprzez bezpodstawne pozbawienie go przymiotu strony, pomimo, że w toczącym się 1,5 roku postępowaniu przed właściwymi organami przymiotu mu tego nie odmówiono. Zdaniem skarżącego sprawa nie dotyczy wyłącznie "ochrony konserwatorskiej zabytków", gdyż planowana inwestycja doprowadzi do zmiany charakteru, a tym samym pozbawi zabytkowego charakteru obiektu usytuowanego w sąsiedztwie Wzgórza [...] i zabytku klasy O, jakim jest barokowy kościół [...], powiększy gabaryty już istniejącego obiektu, a tym samym utrudni korzystanie w sąsiedniej nieruchomości. Pozbawi obiekt charakteru zabytku. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Postępowanie odwoławcze może być wszczęte tylko w wyniku podjęcia przez uprawniony podmiot czynności procesowej, tj. wniesienia odwołania (zażalenia). W przypadku zaś, gdy środek odwoławczy wniesiony jest przez osobę, która nie spełnia przesłanek z art. 28 kpa, organ odwoławczy umarza postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa.
W sprawie niniejszej Minister Kultury uznał, że wnoszący odwołanie M. B. nie ma przymiotu strony, co spowodowało umorzenie postępowania odwoławczego.
Sąd nie podzielił tego stanowiska, uznając za słuszny zarzut skarżącego, że strony postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ wydający decyzję powinny mieć zapewniony czynny udział w postępowaniu, wszczętym przed organem współdziałającym, o którym mowa w art. 106 § 3 kpa. Takie same uprawnienia będą miały podmioty na prawach strony, biorące już udział w tym postępowaniu. Organ współdziałający (tu Wojewódzki Konserwator Zabytków) nie będzie natomiast władny dopuścić do udziału podmiotu na prawach strony, nie prowadzi on bowiem samodzielnego postępowania lecz stadium postępowania w sprawie, która ma być załatwiona przez wydanie decyzji.
Skarżący, będący współwłaścicielem nieruchomości przylegającej bezpośrednio do działki, na której realizowana ma być przedmiotowa inwestycja ma przymiot strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla tej inwestycji. Z akt sprawy wynika, że faktycznie jest on stroną tego postępowania. Kwestionowana przez skarżącego decyzja została wydana przez organ współdziałający, który jest powołany jedynie do zajęcia stanowiska w sprawie, która zawisła przed innym organem, a zajęte przez niego stanowisko zawarte w postanowieniu nie załatwia zawisłej sprawy, ponieważ nie rozstrzyga o jej istocie ani jej nie kończy.
Organ prowadzący postępowanie, zwracając się do innego organu z żądaniem podjęcia współdziałania, ma wynikający z art. 106 § 2 kpa obowiązek zawiadomienia o tym stron oraz podmiotów na prawach stron. Podmioty te mają w postępowaniu przed organem współdziałającym te same uprawnienia procesowe, które służą im w postępowaniu administracyjnym w celu czynnego udziału w postępowaniu wyjaśniającym. Mogą dochodzić swoich racji, zaskarżając postanowienie organu współdziałającego.
Postępowanie uzgadniające w zakresie ochrony konserwatorskiej nie jest więc postępowaniem samodzielnym, a jedynie częścią postępowania, kończącego się wydaniem decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Podmiot, będący stroną postępowania o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu zachowuje prawa strony w postępowaniu uzgadniającym.
Odmawiając skarżącemu przymiotu strony Minister Kultury powołał się jedynie na stanowisko NSA wyrażone w powołanych wyrokach (niepublikowanych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w obecnym składzie stanowiska tego nie podziela, uznając jako słuszne zarzuty skarżącego, że organ błędnie ocenił, iż nie ma on przymiotu strony w tym postępowaniu.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt lc ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 12710) orzekł jak w wyroku. Ponadto na podstawie art. 152 cyt. ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 i 205 § 1 cyt. ustawy w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.