Uzasadnienie
Decyzją z dnia 26 września 1996 r. Wojewoda T. uchylił w całości decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w B. i na podstawie art. 138 par. 1 pkt 2 Kpa orzekł, co do istoty sprawy zobowiązując Krzysztofa B. do przywrócenia do stanu poprzedniego stosunków wodnych na gruncie na nieruchomości nr 420 w miejscowości L.-G. poprzez wykonanie określonych w tej decyzji robót i stosowanie zabiegów dla osiągnięcia tego celu. NSA po rozpoznaniu skargi na tę decyzję wniesionej przez Krzysztofa B. skargę oddalił.
W dniu 20 sierpnia 1998 r. Krzysztof B. wystąpił do Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa o stwierdzenie nieważności tej decyzji, twierdząc, że zalecony roboty są technicznie niewykonywalne, ponieważ w miejscowości gdzie miałoby być "uwrocie" o szerokości 3 m na całej długości wzdłuż ogrodzenia bezpośrednio przy granicy z działką Juliana D. rosną drzewa i krzewy, znajduje się ogrodzenie i słupy telefoniczne uniemożliwiające wykonanie orki do drogi. Zarzucał także, iż wykonanie orki w sposób określony w decyzji nie doprowadzi do przywrócenia stosunków wodnych do stanu poprzedniego.
Minister Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa decyzją z dnia 17 marca 1999 r. podtrzymaną decyzją z dnia 11 maja 2000 r. wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy odmówił stwierdzenia nieważności omawianej decyzji. W uzasadnieniu podano, że wyrok Sądu Administracyjnego wiąże organy i skoro Sąd nie dopatrzył się, aby decyzja ta naruszała przepisy prawa materialnego lub procesowego w stopniu niekwalifikowanym, to tym bardziej nie ma podstaw do stwierdzenia, że narusza przepisy w stopniu rażącym.
W dniu 7 lutego 2001 r. Bożena Sz.-B., żona Krzysztofa B. i współwłaścicielką nieruchomości, której dotyczy decyzja z dnia 26 września 1996 r. wystąpiła o stwierdzenie nieważności tej decyzji zarzucając, że nie została powiadomiona przez Wojewodę ani o postępowaniu poprzedzającym wydanie tej decyzji ani o jej treści. Decyzją tą nakazano Krzysztofowi B. wykonanie czynności na terenie ich wspólnej nieruchomości na co Bożena Sz.-B. nie wyraża zgody, a wcześniej nie miała możliwości zaprezentowania swojego stanowiska.
Minister Środowiska decyzją z dnia 12 maja 2001 r. odmówił wszczęcia postępowania nieważnościowego w opisanej sprawie. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że skoro Minister Środowiska decyzją z dnia 11 maja 2000 r. podtrzymał swoją decyzję z dnia 17 marca 1999 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności omawianej decyzji, to obecnie Minister ten nie może wszcząć postępowania w tej samej sprawie tj. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 26 września 1996 r., ponieważ orzeczenie wydane w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną dotknięte byłoby wadą nieważności wskazanego w art. 156 par. 1 pkt 3 Kpa.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy w trybie art. 127 Kpa Minister Środowiska utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 12 maja 2001 r. powtarzają argumentację przytoczoną w motywach tej decyzji, a dodatkowo wskazał, że nawet gdyby wszczęte zostało na wniosek Bożeny Sz.-B. postępowanie nieważnościowe, to w postępowaniu tym nie mogłoby być stwierdzenia nieważności omawianej decyzji, ponieważ fakt pominięcia przez Wojewodę w postępowaniu w sprawie zmiany stanu wód na gruncie współwłaścicielki nieruchomości nie jest przesłanką wskazaną w art. 156 Kpa zawierającą zamknięty katalog wód powodujących nieważność decyzji administracyjnych.
Skargę na tę decyzję wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Bożena Sz.-B. którą zarzuca, że fakt, iż na żądanie innej strony było prowadzone postępowanie nieważnościowe pozbawia jej prawa do zgłoszenia żądania stwierdzenia nieważności omawianej decyzji z innych przyczyn, niż podawane w żądaniu stwierdzenia nieważności zgłaszanych przez Krzysztofa B. W ocenie skarżącej wydanie decyzji z dnia 26 września 1996 r. bez jej udziału stanowi rażące naruszenie prawa w szczególności art. 28, art. 10 par. 1 i art. 109 par. 1 Kpa, co nawet w sytuacji uznania, że skarżącej nie przysługują uprawnienia przewidziane, w art. 157 par. 2 Kpa - powinno skutkować wszczęciem z urzędu postępowania nieważnościowego lub też, jeśli w ocenie organu nie było podstaw do wszczęcia postępowania w trybie nieważnościowym to organ nadzoru powinien potraktować wniosek skarżącej jako złożony w trybie art. 145 par. 1 pkt 4 i przekazać sprawę do rozstrzygnięcia według właściwości.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i dodatkowo wskazał, że wniosek Bożeny Sz.-B. z dnia 7 lutego 2001 r. nie zawierał żądania potraktowania go również jako wniosku o wznowienia postępowania i dlatego - nie został mu nadany tryb dla tego rodzaju postępowań.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest bezzasadna.
Wzruszenie decyzji administracyjnej w trybie stwierdzenia jej nieważności może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy decyzja ta dotknięta jest którąś z wad wyliczonych w art. 156 par. 1 Kpa, zawierających zamknięty katalog wad dających podstawę do wzruszenia decyzji administracyjnej w tym trybie. Wady decyzji wymienione w tym przepisie tkwią w samej decyzji i mają charakter materialnoprawny. Nie są to wady o charakterze proceduralnym, gdyż dla uznania takich wad kodeks postępowania administracyjnego przewiduje inny nadzwyczajny tryb weryfikacji decyzji administracyjnych, jakim jest wznowienie postępowania.
W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ocenie podlega sama decyzja i jej skutki prawne, a niepoprzedzające ją postępowanie. Skoro więc strona podnosi zarzut naruszenia jej uprawnień procesowych w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją polegającą na pozbawieniu jej udziału w tym postępowaniu, to zarzut taki może uzasadniać tylko żądanie wznowienia postępowania, nie może natomiast prowadzić do wszczęcia postępowania nieważnościowego i stwierdzenia nieważności decyzji jako rażąco naruszającej prawo /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/.
Bezzasadny jest także zarzut skargi, że skoro organ nadzoru stwierdził, że nie ma podstaw do wszczęcia postępowania w trybie nieważnościowym, to powinien przekazać sprawę właściwemu organowi do rozpoznania w trybie wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 147 Kpa wznowienie postępowania z przyczyny określonej, w art. 145 par. 1 pkt 4 tj. w sytuacji gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu następuje wyłącznie na żądania strony. Bożena Sz.-B. takiego żądania nie zgłosiła. We wniosku z dnia 7 lutego 2001 r. skierowanym do Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa jednoznacznie określiła swoje żądanie jako żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody T. z dnia 26 września 1996 r.
Minister obowiązany był zatem rozpoznać żądanie zgodnie z jego treścią. Przekazanie sprawy Wojewodzie celem rozpatrzenia w trybie wznowienia postępowania byłoby niedopuszczalnym - w świetle praw art. 147 Kpa - działaniem organu z urzędu.
Biorąc powyższe pod uwagę - Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.