Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 roku, Nr [...], Prezydent Miasta S. zatwierdził projekt budowlany i udzielił Spółce Akcyjnej "B." z siedzibą w S. przy ul. [...] [...] pozwolenia na budowę budynku wielorodzinnego z usługami i garażem podziemnym, przyłącza kanalizacji sanitarnej, przyłącza wodociągowego, kanalizacji deszczowej, zjazdu z ulicy [...] na działkach o nr. geod. [...] i [...] przy ul. [...] w S. Od powyższej decyzji odwołanie złożyli [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa, G. K., T. S. oraz I. i J. G. Decyzją z dnia [...] maja 2003 roku Nr [...] ([...] Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wyżej wymienionej decyzji Wojewoda [...] wskazał na następujące uchybienia:
- 1) Projekt budowlany w części dotyczącej wysokości zabudowy w pierzei ulicy [...] jest niezgodny z pkt. 3 ustaleń decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, który stanowi, iż maksymalna wysokość zabudowy w pierzei ulicy [...] na odcinku od [...] do ul. [...] wynosi 3 kondygnacje (obie pierzeje) – zaprojektowano natomiast budynek o wysokości 5 kondygnacji.
- 2) Decyzja zatwierdzająca projekt budowlany nie obejmuje przyłączy: energetycznego i centralnego ogrzewania co jest niezgodne z art. 33 ust 1 ustawy Prawo budowlane z 1994 roku, który stanowi, iż pozwolenie na budowę dotyczy całego zamierzenia budowlanego, jednak w przypadku zamierzenia obejmującego więcej niż jeden obiekt, pozwolenie na budowę może, dotyczyć wybranych obiektów lub zespołu obiektów, mogących samodzielnie funkcjonować zgodnie z przeznaczeniem. W decyzji o pozwoleniu na budowę brak wyżej wymienionych przyłączy co jest sprzeczne z wymogami tego zapisu. Również zgodnie z ustaleniami warunków przyłączenia do sieci elektroenergetycznej Nr [...] w pkt.7.2 projekt instalacji elektrycznych wewnętrznych i zewnętrznych winien być uzgodniony z Rejonem Energetycznym, a tymczasem takiego uzgodnienia brak,
- 3) Projekt zagospodarowania terenu pod względem bilansu terenu jest niezgodny z zapisem § 39 ust 1 warunków technicznych z 1994 roku, który jednoznacznie określa minimalną powierzchnię działki budowlanej przeznaczoną na zieleń i rekreację na co najmniej 25% powierzchni dla terenów przewidzianych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę wielorodzinną. W zatwierdzonym projekcie teren ten wynosi (418,3: 2082) x 100% = 20,9%). Jednocześnie należy zaznaczyć, że w decyzji o warunkach zabudowy nie został określony inny procent udziału terenów zieleni,
- 4) Projekt zagospodarowania działki i terenu nie przewiduje placyków zabaw itp. co jest niezgodne z zapisem § 40 ust. 1 warunków technicznych z 1994 roku, który stanowi, że w zabudowie wielorodzinnej na terenach zieleni winny być przewidziane placyki zabaw dla dzieci najmłodszych, boiska i miejsca rekreacji dostępne dla osób starszych i niepełnosprawnych. W decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wyżej wymieniony program nie został ograniczony.
- 5) Projekt zagospodarowania działki i terenu oraz projekt budowlany w części opisowej nie przewiduje miejsc postojowych dla samochodów okresowo przebywających co jest niezgodne z zapisem § 18 ust 1 warunków technicznych z 1994 roku, który stanowi, że w zagospodarowaniu działki budowlanej należy zapewnić stosownie do jej przeznaczenia i sposobu zabudowy odpowiednią liczbę miejsc postojowych dla samochodów użytkowników stałych i przebywających okresowo, w tym również dla samochodów, z których korzystają osoby niepełnosprawne; zaprojektowane 23 miejsca postojowe dla samochodów osobowych zlokalizowanie są w części podziemnej i nie ma zapisu, iż są miejscami postojowymi ogólnodostępnymi (decyzja o pozwoleniu na budowę określa ich funkcję jako garaże podziemne).
- 6) Projekt budowlany nie zawiera indywidualnej analizy przewidywanych potrzeb co do miejsc postojowych.
- 7) Na projekcie zagospodarowania działki i terenu nie oznaczono drzew, które zgodnie z pismem Prezydenta Miasta S. z dnia [...] kwietnia 2002 roku znak [...] winny być przez Inwestora zabezpieczone przed zniszczeniem.
- 8) Dostarczona analiza zacieniania winna obejmować również budynki mieszkalne [...] Spółdzielni Mieszkaniowej zlokalizowane na wysokości ul. [...] [...] w głębi działki. Niewystarczające jest przyjęcie, jako podstawy do przeprowadzenia analizy zacieniania tak jak dla zabudowy plombowej, stwierdzenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, iż przedmiotowy obiekt jest obiektem o charakterze plombowym. Takie rozwiązanie może być uwzględnione tylko dla części budynku 5-kondygnacyjnego zlokalizowanego w pierzei ulicy [...], zaś pozostała części obiektu budowlanego winna być analizowana na zasadach przewidzianych w §13 ust. 1 pkt l warunków technicznych z 1994 roku.
- 9) W punkcie 7 opisu technicznego do projektu budowlanego (architektura) zawarty jest zapis, że zapewnienie dostępu dla osób niepełnosprawnych w części mieszkalnej umożliwia pochylnia przy pierwszej klatce zaś przy następnych klatkach schodowych będą zastosowane dźwigi platformowe, na rzucie parteru (architektura) brak jest przy pierwszej klatce schodowej takiej pochylni.
- 10) Brak uzgodnień w zakresie możliwości włączenia projektowanego ciągu komunikacji wewnętrznej do istniejącego układu dróg wewnętrznych na działce sąsiedniej.
Na powyższą decyzję Wojewody [...] skargę do Sądu Administracyjnego wnieśli M. i K. R. oraz Spółka Akcyjna "B.".
M. i K. R. podnieśli zarzut, iż Wojewoda [...], nie doręczył im decyzji z dnia [...] maja 2002 roku jak również uniemożliwił im udział w postępowaniu odwoławczym co miało wpływ na treść orzeczenia, gdyż zamierzali oni w postępowaniu przed organem II instancji zgłosić wniosek dowodowy o przeprowadzenie wizji lokalnej.
Spółka Akcyjna "[...]" poniosła natomiast zarzuty, iż:
- 1. budynek ma wprawdzie 5 kondygnacji, ale nie narusza to ustaleń decyzji o warunkach zabudowy, gdyż zgoda konserwatora uzyskana została na pierwszym etapie (postanowienie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w S. Nr [...] z dnia [...] czerwca 2001 roku dotyczące decyzji o warunkach zabudowy) później natomiast Wojewódzki Konserwator Zabytków w S. wydał postanowienie z dnia [...] stycznia 2002 roku Nr [...] zatwierdzające projekt budowy domu, z którym to projektem się zapoznał,
- 2. odnośnie braku przyłączy energetycznego i centralnego ogrzewania to zdaniem skarżącego §26 warunków technicznych mówi tylko o tym by działki budowlane przewidziane pod zabudowę miały zapewnioną możliwość przyłączenia uzbrojenia działki lub bezpośrednio budynku do zewnętrznej sieci wodociągowej, kanalizacyjnej i energoelektrycznej oraz scentralizowanego zaopatrzenia w ciepło; możliwość taka istnieje, gdyż:
- a) na wniosek P. Sp. z o.o. w S. Prezydent S. wydał decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu Nr [...] z dnia [...] marca 2002 roku dla inwestycji: budowa przyłącza sieci cieplnej w technologii preizolowanej do budynku mieszkalnego wielorodzinnego projektowanego na działkach znajdujących przy ul. [...] (w głębi);
- b) skarżący poczynił uzgodnienia z Rejonem Energetycznym odnośnie przyłączy natomiast ich projektowanie odbywa się na etapie późniejszym, jest bardzo kosztowne, a nieudzielanie pozwolenia na budowę powoduje, że poniesione koszty pójdą na marne natomiast Rejon Energetyczny oświadczył, że zasilenie elektryczne budynku zostanie wykonane przez ZE S. w ramach zawartej umowy;
- 3. odnośnie zarzutu nie przeznaczenia wystarczającej ilości terenu na zieleń skarżący stwierdził, że przy bilansie terenu nie wzięto pod uwagę, iż chodniki i pieszo – jezdnie zostaną wykonane w formie płyt ażurowych z trawą,
- 4. nietrafny zdaniem skarżącego jest zarzut, iż w projekcie brak jest placyków zabaw, gdyż w bezpośrednim sąsiedztwie budynku znajduje się duży osiedlowy plac zabaw, a skarżący przeprowadził rozmowy dotyczące korzystania z placu przez mieszkańców bloku w zamian za modernizację jego urządzeń,
- 5. nietrafny jest również zarzut, że brak jest ogólnodostępnych miejsc postojowych dla pojazdów gdyż 23 miejsca postojowe dla samochodów osobowych zlokalizowane w części podziemnej są miejscami ogólnie dostępnymi,
- 6. brak jest również zdaniem skarżącego podstaw do zobowiązywania inwestora do oznaczania drzew które należy zabezpieczyć przed zniszczeniem na projekcie zagospodarowania działki, albowiem decyzja o warunkach zabudowy określa, że wycinka drzew wymaga oddzielnego postępowania, które już przeprowadzono i określono, które drzewa należy wyciąć; brak jest zdaniem skarżącego podstaw do nakładania na Inwestora takiego obowiązku,
- 7. nietrafny jest zdaniem skarżącego zarzut, iż sporządzona analiza zacieniania jest niewystarczająca, gdyż cały budynek ma charakter plombowy i winien być analizowany na zasadach określonych w §13 ust.1 pkt.1 warunków technicznych,
- 8. nietrafny jest również zarzut o braku pochylni dla osób niepełnosprawnych, gdyż pochylnia zostanie zrealizowana poprzez ukształtowanie chodnika z uwagi na niewielką różnicę poziomu terenu,
- 9. nietrafny jest także zarzut braku uzgodnień w zakresie włączenia ciągu komunikacji wewnętrznej do istniejącego układu dróg wewnętrznych; jest to zdaniem skarżącego zarzut chybiony, gdyż to mieszkańcy sąsiednich bloków będą korzystać z projektowanego ciągu komunikacji wewnętrznej, a nie odwrotnie, nie wskazano w tym przypadku zdaniem skarżącego podstawy prawnej nałożenia takiego obowiązku.
W konsekwencji skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Słuszny jest zarzut Wojewody [...] o niezgodności projektu budowlanego z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Zgodnie z treścią art.35 ust.1 pkt.1 lit.b Ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane przed wydaniem pozwolenia na budowę lub odrębnie decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z wymaganiami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Skoro z decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wynika, że maksymalna wysokość zabudowy w pierzei ulicy [...] na odcinku od ul. [...] do ul. [...] wynosi 3 kondygnacje to projekt budowy budynku nie może zawierać 5 kondygnacji. Jeśli skarżący uważa, że na wyżej wymienionym odcinku ulicy możliwa jest budowa budynku o 5 kondygnacjach to winien wystąpić o zmianę decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Nawet akceptacja Konserwatora Zabytków projektu budynku w którym przewidziano od ul. [...] [...] kondygnacji nie zmienia faktu, iż projekt ten jest niezgodny z pkt.3 decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...] czerwca 2001 roku Nr [...].
Za trafne uznać należy stwierdzenie Wojewody [...], o braku zaznaczenia na rzucie parteru przy pierwszej klatce schodowej pochylni dla osób niepełnosprawnych. Deklaracje skarżącego, iż pochylnia zostanie wykonana poprzez odpowiednie ukształtowanie chodnika są niewystarczające. Tego typu deklaracja powinna znaleźć swoje odzwierciedlenie w projekcie budowlanym.
Trafne jest również stwierdzenie Wojewody [...] o braku analizy potrzeb w zakresie przewidywanych miejsc postojowych jak również braku analizy odnośnie miejsc postojowych dla użytkowników stałych jak i okresowych. Z projektu jednoznacznie wynika, że 23 miejsca postojowe dla samochodów osobowych zlokalizowane w części podziemnej są garażami. Garaż ze względu na swoje przeznaczenie w sposób oczywisty nie może pełnić funkcji ogólnodostępnego miejsca postojowego.
Podzielić należy pogląd Wojewody [...] wyrażony w zaskarżonej decyzji o braku placyków zabaw. Deklaracje skarżącego o podjęciu rozmów w celu wykorzystania placu sąsiedniego osiedla są niewystarczające. Dla spełnienia wymogów określonych w § 40 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U z 1995 roku Nr 10 poz.46 ze zm.), które to Rozporządzenie obowiązywało w dacie wydawania decyzji, konieczne jest przedstawienie przez inwestora konkretnej umowy pozwalającej na korzystanie z tego placu.
Trafny jest zarzut Wojewody [...], że bilans terenu przeznaczonego na zieleń nie spełnia wymogów §39 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U z 1995 roku Nr 10 poz.46 ze zm.). Powierzchnia przeznaczona pod zieleń jest mniejsza o 4,1% od wymaganej. Teren z płytami ażurowymi pokrytymi trawą nie może być uznany za teren czynny biologicznie.
Słuszny jest zarzut Wojewody [...] o braku uzgodnień w zakresie możliwości włączenia projektowanego ciągu komunikacji wewnętrznej do istniejącego układu dróg wewnętrznych na działce sąsiedniej. Z art.34 ust.3 pkt.1 Ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U z 1994 roku Nr 89 poz.414 ze zm.) jednoznacznie wynika, że projekt budowlany powinien zawierać projekt układu komunikacyjnego w nawiązaniu do istniejącej i projektowanej zabudowy terenów sąsiednich. Argument podnoszony przez skarżącego, że "to mieszkańcy sąsiednich bloków będą korzystać z projektowanego ciągu komunikacji wewnętrznej" nie jest argumentem merytorycznym i jako taki nie może być przedmiotem oceny Sądu.
Prawidłowe jest zalecenie Wojewody aby w projekcie zagospodarowania działki oznaczyć drzewa, które należy chronić przed zniszczeniem. Wymóg taki wynika z §8 ust.3pkt.4 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 03 listopada 1998 roku w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. z 1998 roku Nr 140 poz.906)
Zgodzić należy się z poglądem Wojewody [...], że decyzja zatwierdzająca projekt budowlany nie obejmuje przyłączy energetycznego i centralnego ogrzewania. Skoro Prezydent Miasta S. nie zatwierdził projektu całościowo lecz wymienił poszczególne projekty to nie wymienienie przyłączy energetycznego i centralnego ogrzewania prowadzi to do wniosku, że projekt budowlany w tej części nie był przedmiotem analizy i nie został zatwierdzony.
Słuszny jest również pogląd Wojewody, że projekt budynku powinien obejmować analizę skutków jakie dla nasłonecznienia sąsiedniego budynku wywoła projektowana inwestycja, którą zamierza zrealizować skarżący. Zgodnie z treścią art.5 ust1 pkt.9 ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89 poz. 414 ze zmianami) obiekt budowlany należy projektować z zachowaniem poszanowania, występujących w obszarze obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich.
Nie można zgodzić się z zarzutem skarżących M. i K. R., że poprzez nie doręczenie im decyzji Wojewoda uniemożliwił im udział w postępowaniu odwoławczym co miało wpływ na treść orzeczenia. Decyzja została doręczona Spółce Akcyjnej "B." S., której Prezesem jest K. R. Nie uniemożliwiło to skarżącym wniesienia w terminie skargi do Sądu Administracyjnego. Chybiony jest zarzut o niemożności wzięcia przez skarżących udziału w postępowaniu odwoławczym. Z chwilą bowiem wydania decyzji i jej doręczenia stronom postępowanie odwoławcze jest już zakończone. Gdyby więc decyzja została skarżącym doręczona to i tak nie mogliby oni brać udziału w tym postepowaniu.
W wyroku z dnia 27 października 1999 roku I S.A. 2127/98 (niepublikowany) Naczelny sąd Administracyjny wyraził pogląd, że "skorzystanie z uprawnień kasacyjnych przez organ odwoławczy (art. 138 § 2 k.p.a.) jest uzasadnione jedynie wówczas, gdy zachodzi konieczność usunięcia istotnych braków w przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji. Co do zasady, orzeczenie organu odwoławczego winno mieć charakter reformacyjny (art. 138 § 1 k.p.a.), zaś uprawnienia kasacyjne tego organu mają charakter wyjątkowy i nie mogą być interpretowane rozszerzająco. W sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje zatem wydanie decyzji kasacyjnej, zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające pierwszej instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym".
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie ilość uchybień dostrzeżonych przez Wojewodę [...] oraz ich rodzaj powoduje, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego znaczenie wykraczającego poza zakres uprawnień przysługujących organowi odwoławczemu. W tej sytuacji za całkowicie uzasadnione uznać należy rozstrzygnięcie Wojewody polegające na uchyleniu decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] kwietnia 2002 roku, Nr [...], do ponownego rozpoznania.
Z powyższych względów na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97§1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1271 ze zmianami) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.