Uzasadnienie
Iwona B. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Prezydenta Miasta R. i Wojewodę M. w sprawie z wniosku strony skarżącej z dnia 6 sierpnia 1998 r. dotyczącego samowoli budowlanej popełnionej przez Mieczysława i Rajmunda Z. na nieruchomości nr 78a położonej w R. przy ul. L. W skardze podnosi się, iż Urząd Miejski, do którego z wnioskiem zwróciła się skarżąca, pismem z dnia 10 sierpnia 1998 r. wezwał skarżącą do udokumentowania interesu prawnego, co skarżąca odebrała jako brak dobrej woli. Urząd jest bowiem zobligowany do ścigania samowoli budowlanej z urzędu.
W piśmie z dnia 31 sierpnia 1998 r. skarżąca wskazała, w czym upatruje swój interes prawny w sprawie, pomimo to ponownie wezwano ją do określenia jej interesu prawnego, co dla skarżącej jest niezrozumiałe. W związku z tym skarżąca wniosła zażalenie do Wojewody R., który wydał postanowienie z dnia 21 października 1998 r. (...) wyznaczające dodatkowy termin jednego miesiąca na załatwienie sprawy. Skarżąca nie doczekała się jednak postanowienia o wszczęciu postępowania, wyznaczenia wizji lokalnej oraz decyzji rozstrzygającej sprawę.
W odpowiedzi na skargę udzielonej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. wnosi się o oddalenie skargi wyjaśniając, iż po otrzymaniu postanowienia Wojewody R. z dnia 21 października 1998 r. wyznaczającego dodatkowy termin do załatwienia sprawy organ pierwszej instancji wydał:
- - postanowienie z dnia 20 listopada 1998 r. (...) zobowiązujące właściciela nieruchomości przy ul. L. 78a Rajmunda Z. do przedłożenia inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej wraz z oceną stanu technicznego magazynu mebli i klatki schodowej przy budynku mieszkalnym oraz
- - decyzję z dnia 20 listopada 1998 r. nakazującą Rajmundowi Z. przedłożenie inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej wraz z oceną stanu technicznego zakładu tapicerskiego na nieruchomości przy ul. L. 78a w R. Ponadto w toku postępowania skarżącą dwukrotnie wezwano do wskazania swojego uzasadnionego interesu prawnego wynikającego z prawa materialnego, udzielając odpowiedzi powołała się ona jedynie ogólnikowo na art. 28 Kpa. Z wypisu z rejestru gruntów znajdującego się w aktach sprawy wynika, że skarżąca nie jest ani współwłaścicielką ani władającą nieruchomością przy ul. L. 78a jak też działek bezpośrednio sąsiadujących z tą nieruchomością.
W ocenie organu skarżąca żądając zarówno we wniosku z dnia 6 sierpnia 1998 r. jak i w skardze skierowanej do Sądu udziału w postępowaniu administracyjnym poprzez udział w oględzinach oraz doręczeniu decyzji nie stała się stroną postępowania administracyjnego, lecz jest osobą zainteresowaną, albowiem na podstawie Prawa budowlanego, nie mogła uzyskać konkretnych korzyści /uprawnień/ ani zostać obciążona obowiązkiem /nakazem/. Z uwagi na powyższe skarżąca nie była wzywana do udziału w postępowaniu, zawiadamiana o oględzinach oraz nie doręczono jej decyzji i postanowienia wydanych w toku postępowania. Została natomiast w dniu 6 kwietnia 1999 r. przez organ pisemnie poinformowana o sposobie załatwienia sprawy samowoli budowlanej popełnionej przez Rajmunda Z. Wojewoda M. w odpowiedzi na skargę wnosząc o jej oddalenie wyjaśnił, że zostało wydane postanowienie z dnia 21 października 1998 r. wyznaczające organowi pierwszej instancji dodatkowy termin do załatwienia sprawy.
Ponownie w tej sprawie skarżąca nie zwracała się do Wojewody. Tym samym w ocenie organu wojewódzkiego nie można uznać, aby ten organ dopuścił się uchybień procedury administracyjnej przy załatwianiu zażalenia skarżącej. Właściwym do załatwienia sprawy jest natomiast organ pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Nie jest w sprawie sporne, że skarżąca powiadomiła właściwy organ administracji publicznej o popełnionej samowoli budowlanej, w wyniku czego zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne. W postępowaniu tym organ pierwszej instancji wydał cytowane wyżej postanowienie i decyzję. Skarżąca nie została w tym postępowaniu potraktowana jako strona w rozumieniu art. 28 Kpa, bowiem pomimo żądania organu, aby wykazała, w czym upatruje swój interes prawny wyjaśniła, że nie ma takiego obowiązku, gdyż stosownie do art. 28 Kpa każdy może żądać wszczęcia postępowania, natomiast organ powinien prowadzić sprawę z urzędu.
Nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, iż w każdym wypadku żądania wszczęcia postępowania organ administracji publicznej jest obowiązany traktować wnioskodawcę jako stronę postępowania powiadamiając o każdej podejmowanej w sprawie czynności oraz doręczać orzeczenia zapadłe w sprawie /postanowienia, decyzje/. Przewidziany w art. 10 Kpa obowiązek organu zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania dotyczy tylko tych podmiotów, które wykazały swój interes prawny w sprawie. Osoba, która jedynie powiadomiła w interesie publicznym o popełnieniu samowoli budowlanej nie ma natomiast interesu prawnego w sprawie a tym samym nie może żądać dopuszczenia do udziału w każdej czynności podejmowanej przez organ w sprawie likwidacji samowoli budowlanej.
Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, iż osoba nie dopuszczona do udziału w postępowaniu, przekonana o tym, że ma interes prawny w sprawie, wynikający z przepisów prawa materialnego, w razie wydania rozstrzygnięć /postanowień, na które służy zażalenie lub decyzji administracyjnych/ bez jej udziału, może żądać wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa.
Mając na uwadze powyższe, a w szczególności fakt, że w sprawie samowoli budowlanej zgłoszonej przez skarżącą zostały wydane orzeczenia administracyjne, Naczelny Sąd Administracyjny uznając, iż nie zachodzą warunki do uznania bezczynności zarówno Prezydenta Miasta R. jak i Wojewody M., orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.