Uzasadnienie
Zaskarżonym do sądu administracyjnego postanowieniem z dnia [...] lipca 2003r. Wojewoda [...] w wyniku rozpatrzenia zażalenia A. w G. od postanowienia Starosty Powiatu [...] z dnia [...] czerwca 2003r. odmawiającego na wniosek wyżej wymienionego stowarzyszenia wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] grudnia 2001r. – na wydobywanie piasku z rzeki Wisły- utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że Starosta Powiatu [...] odmawiając wszczęcia postępowania podniósł, iż kwestie dotyczące zagrożenia bezpieczeństwa mieszkańców L. wykraczają poza cele statutowe skarżącego stowarzyszenia.
Ustosunkowując się do zarzutów zażalenia kwestionującego brak zgodności celów statutowych A. w G. z przedmiotem postępowania, o którego wszczęcie ono wnioskowało (w potencjalnym terenie zalewowym znajduje się bowiem wiele cennych ostoi prawnie chronionych ptaków oraz rezerwat przyrody) Wojewoda [...] stwierdził, iż wydobywanie piasku z rzeki Wisły ma na celu pogłębienie koryta rzeki w celu zapobiegnięcia klęski żywiołowej – powodzi "co jest zgodne z wielokrotnie wyrażonym stanowiskiem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. oraz działa na korzyść lokalnej społeczności poprzez zmniejszenie zagrożenia dla lokalnej społeczności poprzez zmniejszenie zagrożenia dla wału przeciwpowodziowego...".
Organ II instancji podważył też zasadność wniosków zawartych w opinii prof. dr hab. inż. W.B. (dołączonej do wniosku stowarzyszenia o wszczęcie postępowania) wskazujących, że pobór kruszywa na łuku wklęsłym rzeki – przebiegającym w pobliżu niezabezpieczonego przed erozją brzegu Wisły, może spowodować podmycie lewego wału przeciwpowodziowego.
W złożonej skardze A. w G. zarzuciło, iż w zaskarżonym postanowieniu winna być rozstrzygnięta kwestia zasadności odmowy wszczęcia postępowania określonego w żądaniu stowarzyszenia.
Zagadnienie oceny stanowiska zaprezentowanego w opinii, na którą powołał się wniosek o wszczęcie postępowania mieści się natomiast w kwestii, czy przedmiotowe pozwolenie wodnoprawne należy cofnąć, czy też nie. Badanie zaś tej kwestii dozwolone byłoby dopiero po wszczęciu postępowania, a nie w sytuacji odmowy wszczęcia postępowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, iż podzielił on pogląd Starosty Powiatu [...] odnośnie braku zgodności celów statutowych stowarzyszenia z przedmiotem postępowania, którego wszczęcia się ono domagało. W ocenie Wojewody [...] konkretne roboty pogłębiarskie "zmniejszają zagrożenie przeciwpowodziowe tego rejonu, a nie mają wpływu na ochronę ptaków gniazdujących w tym rejonie". Cele statutowe stowarzyszenia odnoszą się wyłącznie do ochrony ptaków, a nie zagrożenia bezpieczeństwa mieszkańców L. Zważyć też należy na "odrzucenie" opinii prof. dr hab. W. B. w świetle argumentów podanych przez administratora rzeki.
O oddalenie skargi wniosła też Sp. z o.o. P. w W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co, co następuje.
Skarga prowadzi do uchylenia zaskarżonego postanowienia organu I instancji z niżej podanych względów.
Zgodnie z art. 31 § 1 pkt 1 kpa organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania, jeżeli jest to uzasadnione (1) celami statutowymi tej organizacji i gdy (2) przemawia za tym interes społeczny. Zgodzić się należy zatem ze stroną skarżącą, iż badanie łącznego występowania obu tych przesłanek, a nie merytoryczna ocena żądania zawartego we wniosku organizacji społecznej i przedstawionych przez nią dowodów ma znaczenie na gruncie rozstrzygania o potrzebie wszczęcia postępowania z inicjatywy organizacji społecznej, w świetle powołanego wyżej przepisu.
Merytoryczna ocena postulatów zgłoszonych przez organizację społeczną oraz przedstawionego przez nią materiału dowodowego jest bowiem możliwa tylko po wszczęciu postępowania, nie zaś w przypadku odmowy wszczęcia postępowania. W zaskarżonym postanowieniu brak jest w szczególności odniesienia się do zarzutów zażalenia polemizującego ze stanowiskiem organu I instancji o braku zgodności złożonego przez A. w G. wniosku o wszczęcie postępowania z jego celami statutowymi.
W tym zakresie występujące w sprawie stowarzyszenie zaakcentowało okoliczność, iż potencjalny teren zalewowy obejmuje ostoje prawnie chronionych ptaków i negatywne skutki powodzi w okresie lęgowym.
Do argumentów tych w ogóle nie odniósł się organ II instancji wydając zaskarżone postanowienie, poprzestając jedynie na wskazaniu potrzeby wydobywania piasku przez Spółkę z o.o. P. na podstawie określonego pozwolenia wodnoprawnego z uwagi na eliminacje zagrożenia przeciwpowodziowego oraz zakwestionowaniu zgodności przedstawionej przez skarżące stowarzyszenie opinii.
W istocie zatem Wojewoda [...] w świetle wywodów uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie zajął się w ogóle zbadaniem argumentów przedstawionych przez podmiot składający zażalenie i tym samym naruszył regułę ogólną procedurę administracyjną wynikającą z art. 7 kpa, a także zasadę określaną w art. 11 kpa. Odnośnie braku zbadania przez organ wydający zaskarżone postanowienie zgodności celów statutowych organizacji społecznej wnioskującej o naruszenie postępowania z jego przedmiotem wypada na marginesie wskazać, iż z załączonych akt administracyjnych nie wynika aby do dołączono do nich statut konkretnego stowarzyszenia.
W ocenie Sądu sprawa nie została także wyjaśniona w sposób dostateczny przede wszystkim z tego względu, iż Wojewoda [...] ponownie orzekając w sprawie w II instancji nie zanalizował treści wniosku o wszczęcie postępowania zgłoszonego przez A w G., poczynając od jego początkowego fragmentu sygnalizującego, iż stowarzyszenie występowało już na prawach strony w postępowaniu o udzielenie konkretnego pozwolenia wodnoprawnego. Fakt ten potwierdza "rozdzielnik" tego pozwolenia przedstawiony przez stronę skarżącą w trakcie postępowania sądowego.
W tej sytuacji narzuca się oczywista sprzeczność w postawie organów administracji publicznej, skoro dostrzegały one zasadność występowania wskazanego stowarzyszenia na prawach strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego (w tym zdaniu przesłanką musiała być przecież również ocena celów statutowych stowarzyszenia), a kwestionują możliwość wszczęcia postępowania na żądanie wymienionego stowarzyszenia o cofnięcie tego samego pozwolenia wodnoprawnego.
Dla porządku dodać trzeba, iż dla oceny legalności zaskarżonego postanowienia nie miały wpływu wywody odpowiedzi na skargę skoro to z treści samego kwestionowanego przed sądem administracyjnym aktu jego adresat winien powziąć pełną i wszechstronną wiedzę o swej sytuacji prawnej i motywach działania organu administracji publicznej. Odpowiedź na skargę nie jest zaś uzupełnieniem zaskarżonego aktu. (por. wyrok NSA z dnia 25 maja 2001 – sygn. akt IV SA 2024/00 Pn. podat. 2002/4/69 wyrok NSA z dnia 30 października 2000 sygn. akt I SA /ŁO/588/98 Lex 4097).
Z tych wszystkich względów orzeczono, jak w sentencji z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 10 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.)