Uzasadnienie
IV SA 3156/03
Uzasadnienie
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2002 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] nałożył na Panie H. M. i U.J. obowiązek przedstawienia w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego [...] oceny określającej przyczyny powstania nieprawidłowości i uszkodzeń w lokalu nr [...] Z. w W. wykonanej przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane. Postanowienie to doręczono adresatkom w dniu 5 listopada 2002 r. co wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru dołączonych do postanowienia
Na postanowienie to Panie H. M. i U. J. wniosły zażalenie opatrzone datą 14 kwietnia 2003 r., które wpłynęło do organu w dniu 22 kwietnia 2003 r. (data prezentaty na piśmie). W piśmie przekazującym zażalenie do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, organ I instancji nie znalazł podstaw do jego zmiany a także podkreślił, iż wniesiono je po terminie.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2003 r. ([...]) utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W skardze na to postanowienie Panie H. M. i U. J. wniosły o uchylenie decyzji przytaczając obszerną argumentację co do niesłuszności orzeczenia organu I instancji.
W sprawie niniejszej strony zgłosiły wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, wyznaczono zatem posiedzenie niejawne, którego celem było rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym w składzie jednego sędziego. Tryb ten ma zastosowanie jedynie w przypadkach określonych w art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm. Zgodnie z przepisem sprawa może być w tym trybie rozpoznana na wniosek strony, jeżeli pozostałe strony nie zażądają w terminie 14 dni przeprowadzenia rozprawy (pkt 2 art. 119). Sprawa taka może być również rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli "decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania" (pkt 1 art. 119).
W sprawie niniejszej, do dnia posiedzenia niejawnego nie wpłynął wniosek którejkolwiek ze stron o wyznaczenie rozprawy. Nie mniej jednak tryb uproszczony w tej sprawie ma zastosowanie również ze względu na zacytowany wyżej przepis art. 119 pkt 1, niezależnie od wniosków stron.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Sąd skargę uwzględnił, lecz z przyczyn innych niż w niej podane.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) sąd rozstrzyga bowiem w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Jak zaś wynika z zestawienia dat doręczenia zaskarżonej decyzji I instancji i zażalenia wniesionego na to postanowienie nastąpiło ono z uchybieniem terminowi określonemu w art. 141 § 2 k.p.a. Strony wraz z opóźnionym środkiem odwoławczym nie złożyły wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Wprawdzie w treści zażalenia powołały się na nieformalne wcześniejsze działania, jednak działania takie, nie mogą zastąpić prawem przewidzianych procedur należących do drogi odwoławczej.
Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego organ II instancji uzyskuje właściwość do rozpoznania sprawy dopiero wówczas, gdy przeprowadzi formalne badanie prawidłowości wpływu środka odwoławczego i stwierdzi, że środek wpłynął w zakreślonym przez prawo terminie. W innym przypadku organ odwoławczy winien na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. stwierdzić jedynie uchybienie terminu oraz niedopuszczalność odwołania. Takie rozstrzygnięcie formalne przesądza o tym, że staje się ostateczne orzeczenie I instancji, a jego ewentualne wzruszenie może nastąpić w drodze procedur o charakterze nadzorczym. W żadnym zaś razie organ II instancji rozpoznając środek odwoławczy złożony z uchybieniem terminu, wobec którego niemożliwe było przeprowadzenie procedury przywrócenia tego terminu ze względu na brak stosownego wniosku, nie jest uprawniony do merytorycznego rozpoznania zażalenia, gdyż w ogóle nie doszło do wszczęcia postępowania odwoławczego.
Organ II instancji merytorycznie zaś rozpoznał zażalenie do czego nie miał żadnego umocowania. O uzyskaniu właściwości do załatwienia sprawy przez organ odwoławczy decyduje bowiem ocena formalna złożonego środka odwoławczego, a przede wszystkim stwierdzenie, iż wnosząca je strona nie uchybiła zawitemu terminowi określonego przepisami prawa dla dokonania czynności procesowej. Tymczasem organ II instancji badania takiego nie przeprowadził, pominął też ważny sygnał zawarty w piśmie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wskazującego na przekroczenie terminu przez strony i pomimo braku właściwości instancyjnej merytorycznie rozpoznał zażalenie.
Naruszenie zaś właściwości każdego rodzaju w postępowaniu administracyjnym skutkuje nieważnością decyzji niezależnie od jej treści czy słuszności. Stan taki wyczerpuje bowiem przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) uwzględniając skargę na zaskarżone postanowienie stwierdził jego nieważność w całości.