Uzasadnienie
W sprawie z wniosku E. O. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy Ł. z dnia [...] maja 1976 r. orzekającej o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o pow. 11,81 ha we wsi K. - Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2002 r. na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesił z urzędu postępowanie - do czasu rozstrzygnięcia przez sąd powszechny zagadnienia wstępnego, dotyczącego kwestii własności tej nieruchomości. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że z materiałów dołączonych do akt sprawy wynika, że omawiana nieruchomość mogła przejść na własność Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit b dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej — jako nieruchomość należąca do obywatela polskiego narodowości niemieckiej bądź na podstawie art. 2 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu podstawowych gałęzi gospodarki narodowej bądź na podstawie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych lub poniemieckich.
Ponieważ, w ocenie organu orzekającego "nie sposób wyciągnąć jednoznacznych wniosków" w omawianej kwestii na podstawie materiałów sprawy, co uniemożliwia ustalenie, czy E. O. w chwili wydania decyzji z dnia 1979 r. był właścicielem przedmiotowej nieruchomości, to niezbędne jest wcześniejsze rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny "polegającego na zbadaniu stosunków własnościowych danej nieruchomości w chwili wydania decyzji przez Naczelnika Gminy w Ł. W ocenie organu - zasadność zawieszenia postępowania w sprawie niniejszej do czasu rozstrzygnięcia tego "zagadnienia wstępnego" orzeczeniem sądu potwierdza orzeczenie Kolegium Kompetencyjnego z dnia [...] listopada 1997 r. postanowienie [...] ([...]).
W wyniku zażalenia na to postanowienie przez E. O. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał w dniu [...] lipca 2003 r. decyzję utrzymującą w mocy zaskarżone postanowienie powtarzając motywy zawarte w tym postanowieniu.
Skargę na tę decyzję wniósł do sądu administracyjnego E. O., który zarzuca, że zawieszenie postępowania zostało dokonane z oczywistym naruszeniem art 97 § 1 pkt 4 kpa. Zdaniem skarżącego nie ma potrzeby uciekania się do orzeczenia Sądu powszechnego tylko dlatego, że organ administracji rządowej nie jest w stanie właściwie ocenić materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny właściwy do rozpatrzenia sprawy w związku z reformą sądownictwa administracyjnego zważył, co następuje:
W myśl art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ administracji zawiesza postępowanie administracyjne jedynie wówczas, gdy bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia materialnoprawnego przez inny organ lub Sąd wydanie decyzji nie jest możliwe. Chodzi więc o sytuację, gdy kwestia prejudycjalna jest wątpliwa i dla jej wyjaśnienia niezbędne jest przeprowadzenie postępowania przed właściwym organem.
W sprawie niniejszej taka sytuacja nie zachodzi. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że K. O. właściciel omawianej nieruchomości był obywatelem polskim narodowości niemieckiej. Nie miały więc w odniesieniu do jego majątku zastosowania przepisy dekretu z dnia 8 czerwca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13 poz. 87), bowiem nie należał on do żadnej z grup podmiotów wymienionych w art. 2 ust. 1 pow. dekretu, których mienie przechodziło z mocy samego prawa na własność Państwa na mocy tego dekretu. Nie mogło też budzić wątpliwości organu to, że nieruchomość K. O. nie przeszła na własność Państwa w trybie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3 poz. 17), skoro w aktach sprawy znajduje się postanowienie Wojewódzkiej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w Ł. z dnia [...] czerwca 1947 r. o skreśleniu Młyna " O." z wykazu przedsiębiorstw podlegających przejęciu w tym trybie — z uzasadnieniem, że młyn ten,jako obiekt poniemiecki przeszedł na własność państwa na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.
Do akt dołączono także kserokopię Ł. Dziennika [...], w którym pod pozycją [...] zamieszczone jest orzeczenie przewodniczącego Wojewódzkiej Komisji do Spraw upaństwowienia przedsiębiorstw na Województwo [...] w Ł. z dnia [...] września 1947 r. o skreśleniu z wykazu przedsiębiorstw podlegających przejęciu w trybie ustawy nacjonalizacji przedsiębiorstw. W poz. [...] tego orzeczenia wymieniony jest Młyn wodny "O." K. gm. R. W świetle tych dokumentów nie mogło budzić wątpliwości organu czy omawiana nieruchomość przeszła czy nie przeszła na własność Państwa z mocy powyższego dekretu z dnia 8 marca 1948 r. i ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. Pozostawało więc jedynie do oceny organu czy w świetle zgromadzonego w aktach materiału, i wobec unormowania zawartego w art. 2 ust. 1 lit. B dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej spadkobierca K. O. mógł być uznany za stronę uprawnioną do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] maja 1976 r.
Jeśli w ocenie organu nieruchomość w dacie wydawania tej decyzji stanowiła własność Skarbu Państwa, to nie stałoby to na przeszkodzie stwierdzenia nieważności tej decyzji z jednoczesnym potraktowaniem wystąpienia E. O. jako sygnału, obligującego organ do wszczęcia postępowania nieważnościowego z urzędu.
Nie istniały zatem uzasadnione podstawy do zawieszenia postępowania w sprawie i przerzucania na Sąd powszechny obowiązku dokonywania ustaleń w omawianej kwestii, dla dokonania których istniał wystarczający materiał w aktach administracyjnych.
Wbrew stanowisku wyrażonemu przez organ w motywach zaskarżonego orzeczenia powołane postanowienie Sądu Najwyższego z dnia [...] listopada 1997 r. [...] nie uzasadnia zawieszenia postępowania w sprawie. Dotyczy bowiem innej kwestii - ustalenia istnienia po stronie spadkobiercy osoby wymienionej w art. 2 ust. 1 lit. b dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej - interesu prawnego w ustaleniu przesz sąd nieistnienia przejścia z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości stanowiącej własność tej osoby. Należy przy tym zwrócić uwagę, że rozstrzygnięcie organu drugiej instancji nieprawidłowo wydano w formie decyzji administracyjnej. Skoro organ I instancji wydał postanowienie, na które wniesione zostało zażalenie to organ II instancji powinien wydać orzeczenie także w formie postanowienia. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję jako wydaną z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 138 § 1 kpa.