Uzasadnienie
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 22.01.2002 r. stwierdził nieważność decyzji Starosty M. z dnia 6.03.2001 r. o pozwoleniu na budowę wskazując na rażące naruszenie dyspozycji przepisu § 12 ust. 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa (Dz. U. Nr 15 póz. 140 z 1999 r. ze zm.) w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Naruszenie przepisu polegało na zatwierdzeniu projektu budowlanego stanowiącego integralną część decyzji o pozwoleniu na budowlę, w którym okap został wysunięty licząc od ściany budynku o 0,6 metra.
W związku z powyższym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. po wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie przebudowy z rozbudową budynku handlowego przy ul. "[...]"w M. wydał decyzję z dnia 7.06.2002 r. na podstawie art. 51 ust. l pkt 2 ust. 4 i art. 83 ust. l ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane nakazująca W. G. wykonanie w terminie do dnia 30.09.2003 r. czynności polegających na zmniejszeniu okapu budynku do wielkości 0,50 metra.
Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpoznaniu odwołania inwestora W. G. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.. Organ ten stwierdził, że w świetle § 12 ust. 5 cyt. rozporz. Okapy i gzymsy nie mogą pomniejszać odległości od granicy działki budowlanej o więcej niż 0,5 m. nakaz rozbiórki części okapów mający na celu doprowadzenie okapów do stanu zgodnego z prawem uniemożliwia inwestorowi inne rozwiązanie, które mogłoby być zgodne z prawem. Zatem sposób doprowadzenia okapów do stanu zgodnego z prawem powinien zależeć od zobowiązanego decyzją a nie od organu nadzoru budowlanego. Wobec czego decyzję Powiatowego Inspektora uchylono.
Ponadto organ II instancji mając na uwadze fakt wstrzymania z urzędu wykonalności decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego stwierdzającej nieważność decyzji dotyczącej pozwolenia na budowę, którego konsekwencją jest, iż w obiegu prawnym ponownie funkcjonuje decyzja Starosty o pozwoleniu na budowę, uznał za zasadne umorzenie postępowania wszczętego w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Skargę na powyższą decyzję wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego właściciele nieruchomości graniczącej z nieruchomością, na której rozbudowano budynek handlowy. T. i R. N. wnosząc o uchylenie tej decyzji w całości lub w części, w której umorzono postępowanie przed organem I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie prawa materialnego przez błędną jego interpretację i niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w naruszeniu art. 138 § l pkt z KPA poprzez wydanie decyzji, która umorzyła postępowanie przed organem I instancji w sytuacji, w której nie było merytorycznych ku temu podstaw.
W ocenie skarżących organ II instancji może umorzyć postępowanie tylko wówczas, jeżeli zachodzą przesłanki do jego umorzenia, czyli gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe.. A z przedmiotowością postępowania mamy do czynienia tylko, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W przedmiotowej sprawie wszczęto postępowanie o wydanie decyzji o rozbiórce, postępowanie toczyło się w związku z decyzją GINB o stwierdzeniu nieważności decyzji starosty. W tym stanie rzeczy skarżący stwierdzają, że koniecznym jest przeprowadzenie postępowania przed organem nadzoru budowlanego w sprawie wydania ewentualnej decyzji o rozbiórce lub o odmowie wydania takiej decyzji. Nie ma jednak jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, iż w sprawie zachodzi oczywisty brak prawnej i faktycznej podstawy do merytorycznego rozpoznania sprawy. Organ II instancji powinien uchylić decyzję I instancji i orzec, co do istoty sprawy albo przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Organ II instancji po rozpoznaniu odwołania inwestora przede wszystkim uchylił decyzję organu I instancji wydaną na podstawie art. 51 ust. l pkt 2 i ust. 4 Prawa budowlanego, który stanowi, że okapy i gzymsy nie mogą pomniejszać odległości od granicy działki budowlanej o więcej niż 0,5 m. I tu słusznie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że organ I instancji faktycznie nakazał inwestorowi rozbiórkę części okapów, mającą doprowadzić okapy do stanu zgodnego z prawem, czym uniemożliwił mu tym samym zastosowanie innego rozwiązania, które mogłoby być zgodne z prawem.
Sąd podziela pogląd organu drugiej instancji, co do tego, ze sposób doprowadzenia okapów do stanu zgodnego z prawem powinien zależeć od zobowiązanego decyzją, a nie od organu nadzoru budowlanego. Wobec czego słusznie organ ten uchylił decyzję organu I instancji. Decyzja w tej części nie została też zakwestionowana przez inwestora ani przez T. i R. N. Skarżący nie zgodzili się jednak z umorzeniem postępowania przed Organem I instancji. Ich stanowisko zasługuje na uwzględnienie. Jedyną podstawą umorzenia postępowania w zaskarżonej decyzji (co wynika z jej uzasadnienia) było wstrzymanie z urzędu wykonania decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22.01.2002 r. co spowodowało, że aktualna i ważna stała się decyzja o pozwoleniu na budowę. Na tej podstawie organ II instancji uznał, że dalsze prowadzenie postępowania administracyjnego wszczętego z uwagi na stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę było bezprzedmiotowe.
Organ ten nie wziął pod uwagę tego, że wstrzymanie wykonania decyzji miało jedynie charakter tymczasowy, do czasu uprawomocnienia się orzeczenia, które miał wydać sąd administracyjny w sprawie ze skargi inwestora. Nie wziął też pod uwagę przy umorzeniu faktu zakończenia robót budowlanych związanych z rozbudową i nadbudową budynku handlowego i toczącego się postępowania o uzyskanie pozwolenia na użytkowanie tegoż budynku. W tych okolicznościach nie sposób stwierdzić, aby na skutek wstrzymania wykonania decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego przestał istnieć przedmiot wszczętego wcześniej postępowania prowadzonego w celu lokalizacji bądź rozbiórki rozbudowanej i nadbudowanej części budynku.
Organ II instancji jako podstawę umorzenia postępowania wskazał art. 138 § l pkt 2 kpa. Jednak, co słusznie zarzucają skarżący, organ ten mógł umorzyć postępowanie przed organem pierwszej instancji tylko wówczas, jeżeli zachodzą przesłanki do jego umorzenia, czyli gdy to postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania (art. 105 kpa) mamy do czynienia tylko wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (tak NSA w wyrokach pub: w ONSA 1996/2 póz. 80, Monitor Podatkowy 1996/4 str. 114, Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 1997/5 póz. 151). W niniejszej sprawie nie było jakiejkolwiek podstawy do stwierdzenia, iż w sprawie zachodzi oczywisty brak prawnej i faktycznej podstawy do merytorycznego rozpoznania sprawy. Także w obecnym stanie faktycznym po oddaleniu przez NSA w Warszawie skargi inwestora w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zezwalającej na przebudowę wraz z rozbudową budynku "[...]", nie może być mowy o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego będącego przedmiotem skargi w niniejszej sprawie. Na potwierdzenie powyższego stanowiska skarżący przytoczyli w skardze szereg orzeczeń NSA, których powtarzanie tu jest w tej sytuacji zbędne.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że organ pierwszej instancji zobowiązany jest podjąć dalsze czynności zmierzające do legalizacji bądź rozbiórki nadbudowanej i rozbudowanej części budynku handlowego. I wobec tego, ze zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem wyżej cytowanych przepisów prawa, Sąd na podstawie art. 145 § l pkt la i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 z 2002 r. póz. 1270) uchylił te decyzje i na podstawie art. 200 tej ustawy orzekł o zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżących.