Uzasadnienie
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. utrzymał w mocy zakwestionowaną we wniosku J. T. o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzję z dnia [...] kwietnia 2002 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] listopada 1982 r. i utrzymanego nim w mocy orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1982 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w P. z dnia [...] maja 1979 r. orzekającej o przejęciu na rzecz Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego o pow. 9,78 ha położonego we wsi L. stanowiącego własność J. L. (ojca J. T.). W uzasadnieniu tej decyzji podano, że w sprawie spełnione zostały przesłanki określone w przepisie art. 2 ust. 1 obowiązującego wówczas dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym w brzmieniu nadanym ustawą a dnia 13 lipca 1957 r. (Dz, U. Nr 39 poz 174).
Zgodnie z tym przepisem przejęcie gospodarstwa Rolnego w tym trybie możliwe było wtedy, gdy w gospodarstwie nie mieszkali właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice i gospodarstwo w całości lub co najmniej w większej części nie było uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela zarządcę lub dzierżawcę.
Postępowanie poprzedzające wydanie decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego J. L. wykazało, że na dzień wydania decyzji gospodarstwo to było opuszczone - nikt w nim nie mieszkał, a grunty, "odłogowały". Fakty te były podstawą do uznania, że gospodarstwo to było opuszczone i podlegało przejęciu na własność państwa. Dlatego - decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa nie może być oceniana jako dotknięta wadą nieważności.
W skardze na tę decyzję J. T. zarzuca, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem
1) prawa materialnego - (przepisów pow. ustawy z dnia 13 lipca 1957 r.) polegającym na przyjęciu, że gospodarstwo J. L. nie było uprawiane i leżało odłogiem, pomimo odmiennych twierdzeń (skarżącej) popartych " ew. postępowaniem dowodowym".
2) prawa procesowego - art. 7, 10 i 12 kpa polegającym na rażącej opieszałości postępowania toczącego się od 1997 r. i niepodjęciu "kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i uniemożliwienia czynnego udziału (skarżącej) w gromadzeniu dowodów w sprawie"
Skarżąca twierdzi, że gospodarstwo nie pozostawało odłogiem, uprawiali je synowie J. L. i jego zięć, m. in. Zawarli umowę kontraktacji. 1/3 gruntów stanowił las, o którym trudno mówić, że nadawał się do uprawy. Organ prowadzący postępowanie nieważnościowe nie przeprowadził dowodów, jakie skarżąca mogłaby wskazać, gdyby ją do tego wezwano. W odpowiedzi na skargę organ naczelny wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie może być uwzględniona, ponieważ brak jest podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza prawo.
Przede wszystkim należy wyjaśnić, że decyzja Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] listopada 1982 r. utrzymująca w mocy decyzję wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1982 r. -jest decyzją ostateczną. Stosownie do art. 16 § 1 kpa statuującego zasadę trwałości decyzji ostatecznych - wzruszenie takich decyzji może nastąpić tylko w trybach szczególnych przewidzianych w kpa i w przypadkach przewidzianych w przepisach. Zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wymaga ścisłego przestrzegania granic rozpoznania sprawy dla konkretnego, przewidzianego przez kpa trybu eliminacji z obrotu prawnego ostatecznej decyzji.
W postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności decyzji organ ma obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 kpa, to znaczy nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym. Działanie organu w tym trybie zasadniczo różni się od postępowania zwykłego. Obowiązkiem organu jest wyłącznie ocena kwestii ściśle prawnych: ustalenie, czy kwestionowana decyzja dotknięta jest którąś z wad, wymienionych w art.. 156 § 1 kpa, przy czym. taka ocena dokonywana jest w oparciu o stan faktyczny i prawny z daty wydania kwestionowanej decyzji.
Organ nadzoru dokonuje oceny zgodności z prawem decyzji, nie jest natomiast uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń dotyczących stanu faktycznego.
Oznacza to, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy.
Zarzuty skargi wniesionej w sprawie niniejszej wskazują na niedostrzeganie przez skarżącą różnicy pomiędzy postępowaniem nadzorczym, a postępowaniem w trybie zwykłym (odwoławczym) i na bezzasadnym traktowaniu trybu nadzorczego jako " trzeciej instancji" rozpatrującej sprawę co do istoty. Treść skargi, w szczególności zawarte w niej zarzuty dotyczące nie przeprowadzenia postępowania dowodowego w postępowaniu nadzorczym rozminęła się więc z argumentacją, która mogłaby mieć wpływ na wynik sprawy.
Podnoszone w skardze szczególnie przewlekłe załatwianie sprawy jest niewątpliwie naganne, jednakże ta okoliczność nie ma związku z oceną, czy zaskarżona decyzja jest wadliwa czy prawidłowa. Przewlekłość załatwienia sprawy może być przedmiotem skargi, przewidzianej w art. 227 kpa, wnoszącej do organu, wskazanego w art. 229 kpa właściwego do rozpatrywania petycji, skarg i wniosków.
Zarzut natomiast braku przesłanek do przejęcia gospodarstwa rolnego na podstawie przepisów pow. ustawy o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną: osadnictwem rolnym nie znajduje oparcia w aktach sprawy.
Jest w sprawie okolicznością niesporną, że J. L. od 1955 r. nie mieszkał w L. W 1975 r. J. L. wystąpił o przejecie gospodarstwa przez Państwo wzamian za rentę. W skład gospodarstwa wchodziły użytki rolne o pow. 7,68 ha oraz grunty leśne o pow. 2,10 ha. Z zeznań świadków (w tym brata) wynika, że jedynie działka o pow. 1,55 ha była użytkowana (posadzono porzeczki). Z oświadczenia świadków nie wynika, że zagospodarowanie tej części gospodarstwa dokonane zostało przed wydaniem decyzji o przejęciu gospodarstwa na rzecz Państwa. Zakładając jednak nawet, że zasadzenia zostały dokonane przed wydaniem decyzji o przejęciu gospodarstwa, to w dacie wydania tej decyzji większa część tego gospodarstwa nie była uprawiana (działka ta oraz tereny leśne obejmowały łącznie 3,60 ha, a więc była to mniejsza część gospodarstwa niż część pozostająca odłogiem). W myśl zaś § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39 poz. 198) za gospodarstwo rolne opuszczone uważa się gospodarstwo, na którym nie zamieszkuje właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice a przy tym gospodarstwo to nie jest w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela albo dzierżawcę.
Decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1979 r. o przejęciu gospodarstwa rolnego jako opuszczonego — była więc prawidłowa, bowiem nie było podstaw do uznania, że orzeczenie to dotknięte jest wadą nieważności wskazaną w art. 156 § 1 pkt 1 kpa, co podnosił wnioskodawca.
Zgłoszone więc w sprawie niniejszej żądanie stwierdzenia nieważności tej decyzji nie mogło być uwzględnione, bowiem decyzji tej nie można skutecznie przypisać którejś z wad wskazanych w art. 156 § 1 kpa.
Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) skargę oddalił