Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] października 2002 r. nr [...] stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy Z. z dnia [...] kwietnia 1998 r. znak: [...], ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu, polegające na rozbudowie i modernizacji ubojni drobiu na działce nr [...] w K. uznając, iż planowane zamierzenie inwestycyjne jest sprzeczne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Z. W rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. rozstrzygnięciem z dnia [...] grudnia 2002 r. znak: [...] utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2002 r.
W dniu [...] lutego 2003 r. W. N. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy Z. z dnia [...] czerwca 1998 r. w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę ww. obiektu, powołując się na okoliczność, że unieważnienie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu powoduje - w stosunku do pozwolenia budowlanego - sytuację opisaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2003 r. znak: [...] stwierdził nieważność wymienionej wyżej decyzji Wójta Gminy Z. z dnia [...] czerwca 1998 r., uznając, że kwestionowane pozwolenie na budowę zostało wydane z naruszeniem art. 33 ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2000 Nr 106 poz. 1126 z późn. zm.).
Powyższe rozstrzygnięcie zostało zaskarżone do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego przez pełnomocnika inwestora, który zarzucił obrazę art. 156 przez przyjęcie, że zaistniały przesłanki wymienione w tym przepisie, gdy tymczasem, jego zdaniem, zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Powołano się przy tym na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 1996 r. sygn. akt III ARN 21/96, nadto wskazano, że zachodzi również przesłanka do zawieszenia postępowania, gdyż decyzja SKO została zaskarżona do Sądu.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, podzielając argumentację Wojewody [...] utrzymał jednak w mocy jego decyzję, przyjmując, że wyeliminowanie z obiegu prawnego decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji stwarza sytuację, iż decyzja Wójta Gminy Z. z dnia [...] czerwca 1998 r., zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca P. Sp. z o. o. pozwolenia na rozbudowę i modernizację ubojni drobiu, w sposób rażący narusza art. 33 ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
P. Sp. z o. o. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tę decyzję, ponawiając argumenty przytaczane we wcześniejszych pismach, podobnie jak w załączniku do protokołu złożonym na rozprawie, organ zaś w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko zajęte w decyzjach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Skargę należało uwzględnić, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo.
Przede wszystkim wskazać trzeba, że sprawa niniejsza, na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, gdyż zgodnie z treścią tego przepisu sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Stosownie do treści art. 3 § 1 i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie są przy tym związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Jedyną przesłanką, którą organy przyjęły na stwierdzenie nieważności pozwolenia budowlanego jest okoliczność unieważnienia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Unieważnienie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu przesądza co prawda o eliminacji tej decyzji z obrotu prawnego, wbrew jednak poglądowi Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wyrażonego w zaskarżonej decyzji, nie stanowi przesłanki opisanej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. lecz przesłankę ujętą w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. i w tym zakresie należało podzielić wywody skargi.
Pogląd taki prezentowało już wcześniej orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (m. in. przywołany wcześniej wyrok SN, publ. w OSNP 1997/3/32 a także wyroki NSA np. z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt IV SA 238/97, czy też z dnia 16 maja 2003 r., sygn. akt IV SA 99/02). Nie ma też powodów, aby od tej linii orzeczniczej odstępować, skoro zważyć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, a także poglądami doktryny te same przesłanki nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności decyzji. Skoro zaś istnieje przepis art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. zawierający przesłankę wznowienia postępowania w sytuacji, gdy decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję, którą następnie wyeliminowano z obrotu prawnego to ten waśnie przepis należy stosować w sytuacjach odpowiadających jego dyspozycji.. To prawda, że omawiany przepis mówi o decyzji, która została uchylona lub zmieniona, a nie której nieważność stwierdzono.
Pogłębiona analiza tego przepisu połączona z dostrzeżeniem zmiany treści art. 156 k.p.a. (w brzmieniu sprzed nowelizacji kodeksu dokonanej w 1980 r.), który jako art. 137 § 1 k.p.a. brzmiał "Podlega uchyleniu jako nieważna decyzja...", prowadzi jednak do wniosku, że ustawodawca traktował przesłankę zawartą w art. 145 § 1 pkt 8 w funkcjonalnym związku z treścią art. 156 (dawniej 137) k.p.a. Z tego zaś tylko powodu, że podczas nowelizacji nie zmieniono treści przepisu art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. nie wynika jeszcze, że zmianie uległa norma prawna zawarta w tym przepisie. Przeciwnie, przytaczane wcześniej orzecznictwo potwierdza, że art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. znajduje zastosowanie również dla przypadków wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji na skutek stwierdzenia jej nieważności.
Trudno też obecnie (po usunięciu z kodeksu art. 160) twierdzić, że dla zastosowanych podstaw eliminacji z obrotu prawnego, kwestie odszkodowawcze będą miały istotne znaczenie. Obecnie odszkodowań i to w pełnym zakresie (również w odniesieniu do utraconych korzyści) można dochodzić przed sądem powszechnym w każdym przypadku bezprawnego działania organów państwa.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) uchylił zarówno decyzję organu II instancji jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.