Uzasadnienie
Zaskarżoną do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzją z dnia 5 września 2001 r. - Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w wyniku rozpoznania odwołania Wojciecha P. od decyzji Wojewody D. z dnia 9 lipca 2001 r., odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty K. z dnia 14 lipca 2000 r. o udzieleniu Małgorzacie i Mirosławowi G. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego z pokojami agroturystycznymi, budynku garażowego oraz zbiornika na ścieki na działce nr 12/3 w S. - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił pogląd, iż Wojciech P. wnioskując o stwierdzenie nieważności wskazanego pozwolenia na budowę nie wykazał przymiotu strony w rozumieniu art. 28 Kpa. Jego nieruchomość nie sąsiaduje bowiem bezpośrednio z działką objętą pozwoleniem na budowę. Interes prawny nie może być zaś w konkretnym przypadku wyprowadzany ze służebności korzystania przez skarżącego z wodociągu przebiegającego przez działkę inwestorów.
W złożonej skardze Wojciech P. podniósł, iż jako mieszkaniec wsi S. zaangażowany w tworzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i zachowanie klimatu wsi sudeckiej, a także właściciel i użytkownik wodociągu przebiegającego przez działkę 12/3, stara się o stwierdzenie nieważności opisanego pozwolenia na budowę wydanego w jego ocenie z rażącym naruszeniem prawa.
Skarżący potwierdził, iż należąca do niego nieruchomość nie graniczy bezpośrednio z terenem objętym pozwoleniem na budowę /oddalona jest około 20 m/. Zaakcentował natomiast, że wodociąg przebiegający przez działkę inwestorów został w trakcie prowadzenia prac budowlanych zniszczony i tylko prowizorycznie naprawiony.
Ponadto, jak zauważył skarżący każde postępowanie musi być zakończone decyzją załatwiającą sprawę co do istoty lub kończącą postępowanie w danej instancji. W Kodeksie postępowania administracyjnego nie ma zaś przepisu dającego podstawę do osobnego orzekania czy dany podmiot jest stroną.
W końcu według skarżącego jeden z dokumentów powołanych w zaskarżonej decyzji zawiera nieprawdziwe informacje.
Odpowiadając na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego orzekł o jej oddaleniu.
Podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację orzekający w sprawie organ centralny zakwestionował trafność wywodów skarżącego w zakresie procedury administracyjnej i zwrócił uwagę na brak precyzji zarzutów ujętych w skardze.
Skarżący uzupełniając swą wypowiedź w piśmie procesowym z dnia 4 marca 2003 r. podniósł w szczególności, iż nieprawdziwe informacje /co do daty ustanowienia służebności/ zawierało pismo Burmistrza S.-Ś. z dnia 12 kwietnia 2001 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważyły, co następuje:
Skarga jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu, albowiem zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu wadliwością który nakazywałby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ zasadą jest, iż Sąd sprawuje kontrolę pod względem zgodności z prawem.
Przedmiotem oceny legalności dokonywanej w niniejszej sprawie była odmowa /w związku z wnioskiem złożonym przez Wojciecha P./ wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 14 lipca 2000 r. udzielonego Małgorzacie i Mirosławowi G. przez Starostę K. Zgodnie z art. 157 par. 3 Kpa odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności następuje w drodze decyzji. Z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż przyczyną odmowy wszczęcia tego rodzaju postępowania jest między innymi zgłoszenie żądania przez podmiot nie będący stroną /por. wyrok NSA z dnia 8 listopada 1995 r. III SA 182/95 - ONSA 1996 nr 4 poz. 167 i wyrok NSA z dnia 9 stycznia 1996 r. SA/Wr 1541/95 - nie publ./.
W ujęciu art. 28 Kpa stroną jest każdy czyjego, interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Status strony postępowania administracyjnego wynikać musi z przepisu prawa materialnego, dającego określonemu podmiotowi uprawnienie lub nakładającego obowiązek. Wymaga zatem zawsze ustalenia związku między normą prawną a sytuacją konkretnego podmiotu. Interes prawny jest kategorią zobiektywizowaną i musi się łączyć z wykazaniem potrzeby realnie istniejącej, w danej sprawie ochrony prawnej. Jeżeli akt stosowania prawa w sprawie nie wywiera bezpośredniego skutku na sytuację danego podmiotu nie można mówić o jego interesie prawnym i tym samym statusie strony /por. wyroki NSA z dnia: 14 kwietnia 2000 r. III SA 1876/99, z dnia 26 października 1999 r. IV SA 1639/97, z dnia 9 marca 1999 r. I SA 627/98 i wiele innych/.
W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy administracji publicznej trafnie przyjęły, iż skarżący nie wykazał aby dysponował interesem prawnym w zgłoszeniu żądania stwierdzenia nieważności decyzji Starosty K. z dnia 14 lipca 2000 r., co w konsekwencji oznaczało konieczność odmowy wszczęcia postępowania nadzorczego zgodnie z art. 157 par. 3 Kpa.
Przede wszystkim podnieść trzeba na wstępie, iż bez wpływu na wynik sprawy pozostaje akcentowanie przez skarżącego zaangażowania w tworzeniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i dbałości o klimat wsi sudeckiej. Te okoliczności świadczyć mogą, że skarżący zamierzał działać tak jak to w jego ocenie - wymagał interes publiczny.
Działanie zaś w interesie publicznym nie może być zaś utożsamiane z wymogiem wykazania własnego interesu prawnego przez podmiot, który chce być uznany za stronę postępowania administracyjnego.
W sferze łączącej się natomiast z sytuacją skarżącego, przesądzające znaczenie w zaakceptowaniu poglądu o braku jego statusu strony postępowania mają następujące argumenty.
Po pierwsze nieruchomość skarżącego istotnie nie graniczy z działką inwestorów.
Po drugie inwestycja w ujęciu przedmiotowego pozwolenia na budowę w ogóle nie koliduje z wodociągiem przebiegającym przez działkę nr 12/3 i samo udzielenie tego pozwolenia nie narusza jakichkolwiek uprawnień przysługujących skarżącemu co do tego wodociągu.
Po trzecie odróżnić trzeba treść udzielonego pozwolenia na budowę od kwestii realizacji robót budowlanych.
Uszkodzenie wodociągu w trakcie prowadzenia robót budowlanych nie pozbawia skarżącego prawa zgłaszania roszczeń na tym tle w postępowaniu cywilnym, o których zasadności rozstrzygać może jedynie sąd powszechny. Nie jest jednak okolicznością, z której możnaby wywodzić istnienie interesu prawnego skarżącego w domaganiu się stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę.
Przytoczone w skardze poglądy literatury prawniczej i orzecznictwa wbrew oczekiwaniom skarżącego nie prowadzą do podważenia legalności zaskarżonej decyzji.
Przedmiotowe postępowanie administracyjne zakończyło się bowiem w sposób przewidziany przez samego ustawodawcę, czyli decyzją o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji /art. 157 par. 3 Kpa/.
Brak przymiotu strony co do skarżącego, który zgłosił żądanie wszczęcia postępowania nadzorczego został zaś trafnie wskazany w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji, jako przesłanka podjęcia takiego rozstrzygnięcia.
Wpływu na wynik sprawy nie miały zastrzeżenia skarżącego co do nieścisłości uzasadnień decyzji organów obu instancji, skoro podnoszone w tym zakresie okoliczności nie rzutują na ocenę zgodności z prawem rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania nadzorczego.
Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji z mocy art. 27 par. 1 powołanej już ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.