Postanowienie NSA w Warszawie (przed reformą) z 29 kwietnia 1994 r., IV SA 342/93

Teza

Jeżeli przepis ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 34 poz. 198 ze zm./ nie wskazują podmiotu właściwego do realizacji kompetencji /w szczególności wydania decyzji administracyjnej/ wynikającej z przepisów prawa materialnego, a przed reformą administracji publicznej z 1990 r. przypisanej ówczesnemu terenowemu organowi administracji państwowej, to właściwy w sprawie staje się podmiot, w którego zakresie działania pozostają zadania wymagające realizacji tej kompetencji.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniosek Piotra M. o rozpatrzenie sporu o właściwość i na podstawie art. 216 b par. 2 Kpa wyznaczył Prezydenta Miasta W. do załatwienia sprawy odszkodowania za straty powstałe w wyniku awarii rurociągu.

Uzasadnienie

W związku z awarią rurociągu wody pitnej w dniu 13 kwietnia 1989 r. pismem z dnia 10 maja tego roku Piotr M. zwrócił się do Kierownika Urzędu Rejonowego w W. o wydanie decyzji ustalającej odszkodowanie za szkody powstałe w wyniku awarii w jego gospodarstwie rolnym. Kierownik Urzędu Rejonowego uznał się niewłaściwym i pismem z dnia 9 czerwca 1993 r. przekazał sprawę do załatwienia Urzędowi Miejskiemu w W. Prezydent Miasta W. postanowieniem z dnia 9 sierpnia 1993 r. uznał się również "niewłaściwym do rozstrzygnięcia w drodze decyzji wniosku o wydanie decyzji ustalającej odszkodowanie za straty wynikłe na skutek awarii rurociągu wody pitnej, powstałej 13 kwietnia 1989 r. w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy". W uzasadnieniu podał, że brak jest przepisu prawa materialnego, upoważniającego organy gminy do ustalenia odszkodowania za szkody spowodowane eksploatacją urządzeń zaopatrzenia w wodę i urządzeń kanalizacyjnych stanowiących mienie komunalne po dniu 27 maja 1990 r., bez względu na datę powstania szkody.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Do dnia 27 maja 1990 r., to jest do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /Dz.U. nr 16 poz. 95/, ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej /Dz.U. nr 21 poz. 123/ oraz ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 34 poz. 198/ decyzje o przyznaniu odszkodowań za szkody wyrządzone w związku z wykonywaniem, utrzymaniem i eksploatacją urządzeń zaopatrzenia w wodę i urządzeń komunalizacyjnych, stanowiących własność Państwa, wydawał terenowy organ administracji państwowej o właściwości szczególnej do spraw gospodarki komunalnej lub rolnictwa stopnia podstawowego. Czynił to na podstawie par. 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1986 r. w sprawie urządzeń zaopatrzenia w wodę i urządzeń kanalizacyjnych oraz opłat za wodę i wprowadzanie ścieków /Dz.U. nr 47 poz. 234/. Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie upoważnienia zawartego w art. 107 ust. 3 pkt 1-3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 38 poz. 230 ze zm./ i nie utraciło mocy prawnej. Oznacza to, że w dalszym ciągu decyzje o przyznawaniu odszkodowania za szkody wyrządzone eksploatacją urządzeń zaopatrzenia w wodę pozostają w gestii organów administracji publicznej.

Uwzględniając konstytucyjnie ukształtowaną i znajdującą konkretyzację w przepisach ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym /art. 6/ zasadę domniemania właściwości organów samorządu we wszystkich sprawach o znaczeniu lokalnym, nie zastrzeżonych ustawami na rzecz innych podmiotów /administracji rządowej/, a także regulację zawartą w art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie terytorialnym, zaliczającą expressis verbis sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę do sfery zadań własnych gminy, należy przyjąć, że podmiotem właściwym do rozstrzygania o odszkodowaniu za szkodę wyrządzoną wskutek awarii rurociągu wody pitnej jest gmina. Potwierdza to fakt, że na mocy przepisów art. 5 i 8 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./ urządzenia zaopatrzenia w wodę oraz urządzenia kanalizacyjne położone na obszarze gminy stały się mieniem komunalnym, a przedsiębiorstwa eksploatujące te urządzenia - przedsiębiorstwami komunalnymi.

Co prawda, przepisy te nie przesądzają wprost o kompetencjach gminy /stanowią o jej zadaniach/, ale założenie racjonalności działań ustawodawcy zobowiązuje do domniemania, że śladem zadań idą kompetencje /środki prawne niezbędne do realizacji zadań/. Jeżeli zatem przepisy ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 34 poz. 198 ze zm./ nie wskazują podmiotu właściwego do realizacji kompetencji /w szczególności wydania decyzji administracyjnej/ wynikającej z przepisów prawa materialnego, a przed reformą administracji publicznej z 1990 r. przypisanej ówczesnemu terenowemu organowi administracji państwowej, to właściwy w sprawie staje się ten podmiot, w którego zakresie działania pozostają zadania wymagające realizacji tej kompetencji. Inaczej rzecz ujmując, jeżeli mamy do czynienia z sytuacją, w której jest przepis prawa materialnego zobowiązujący /upoważniający/ do rozpatrzenia i załatwienia sprawy w drodze administracyjnoprawnej, lecz brak jest wskazania organu, jako właściwy należy traktować organ tej części administracji publicznej, w której zakresie działania pozostają zadania wymagające realizacji.

W świetle powyższych stwierdzeń w przedstawionej sprawie za właściwą należy uznać gminę. Jeżeli się uwzględni z kolei regulację zawartą w art. 43 cytowanej ustawy o podziale zadań i kompetencji (...) oraz przepis art. 39 ustawy o samorządzie terytorialnym, określający organ właściwy do rozstrzygania spraw indywidualnych z zakresu administracji publicznej, to właściwy w spornej sprawie jest Prezydent Miasta W. Wskazanie Prezydenta Miasta W. jako organu właściwego do załatwienia sprawy nie oznacza, iż jest on zwolniony od obowiązku oceny przesłanek wyłączenia się od załatwienia sprawy w myśl art. 27 a par. 1 Kpa.