Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 22 lutego 1999 r., IV SA 347/97

Rozpoznanie

w

Sprawa

sprawy ze skargi (...) Spółki Węglowej S.A. Kopalnia Węgla Kamiennego "G." na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 15 stycznia 1997 r. (...) w przedmiocie kary łącznej za odprowadzenie zasolonych wód kopalnych do odbiornika - uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; (...).

Teza

Przepis art. 130 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne /Dz.U. nr 38 poz. 230 ze zm./ nie odnosi się do kwestii niedopełnienia przez zakład wymogu uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

(...) Spółka Węglowa S.A. Kopalnia Węgla Kamiennego "G." wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 15 stycznia 1997 r. (...) utrzymującą w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w K. z dnia 6 lutego 1996 r. (...) w sprawie ustalenia kary pieniężnej za odprowadzanie ścieków do wód powierzchniowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.

W skardze na ww. decyzję zarzuca się naruszenie prawa materialnego poprzez nałożenie na skarżącą kary pieniężnej bez Wykazania wyczerpania przez stronę znamion wykroczenia, czy przestępstwa i z pominięciem faktu nałożenia na stronę obowiązku uiszczenia opat z tytułu odprowadzania ścieków tych samych podziemnych wód słonych w ich naturalnej postaci i za ten sam okres decyzją z dnia 20.11.1996 r., czyli podwójnego ukarania za to samo "przewinienie". Tym samym zaskarżona decyzja narusza art. 130 Prawa wodnego. Do zarzutu tego, podniesionego już w odwołaniu od decyzji organu I instancji nie odniósł się organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji. Strona skarżąca do materiałów mających wpłynąć na uwzględnienie jej stanowiska dołączyła "opinię prawniczą" sporządzoną przez prof. dr hab. Wojciecha Radeckiego opowiadającą się za brakiem podstaw do jednoczesnego obciążania karą pieniężną oraz opłatą za ten sam ładunek zanieczyszczeń zawarty w zasolonych wodach kopalnianych wprowadzonych do rzeki. W odpowiedzi na skargę wnosi się o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie orzekającego w niniejszej sprawie składu Naczelnego Sądu Administracyjnego sprawa powinna być poddana ponownej analizie w następującym zakresie:

Strona skarżąca powołuje się na wyrażone w opinii prof. dr hab. Wojciecha Radeckiego stanowisko, iż strona nie powinna być obciążona za ten sam ładunek zanieczyszczeń opłatą oraz karą. Sąd podziela wyrażony w ww.. opinii pogląd, iż opłata nie jest karą, jest natomiast pewnym ekwiwalentem za korzystanie z wód. Znane prawu są sytuacje, kiedy pobiera się opłatę ustaloną za korzystanie np. ze środowiska a ponadto powiększa się tą opłatę za nie przestrzeganie wymogów ustawowych, co ma charakter sankcyjny np. w art. 86b ust. 7 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska /Dz.U. 1994 nr 49 poz. 196/ stanowi się, iż jednostki organizacyjne nie posiadające decyzji o dopuszczalnej emisji zanieczyszczeń /art. 30/ ponoszą opłatę za wprowadzanie zanieczyszczeń do powietrza podwyższoną o 100 procent. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należałoby poddać ponownej analizie kwestię dopuszczalności wymierzania opłaty i jednocześnie kary za ten sam ładunek zanieczyszczeń.

Mająca zastosowanie w niniejszej sprawie ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne /Dz.U. nr 38 poz. 230 ze zm./ w przepisie art. 130 ust. 1 stanowi ponadto, iż "Zakładom wymierza się karę pieniężną za wprowadzanie do wód lub do ziemi ścieków nie odpowiadających wymaganym warunkom". W myśl art. 18 ust. 1 pkt 1 ustawy do zasolonych wód kopalnianych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące ścieków. A zatem ścieki /w niniejszej sprawie zasolone wody kopalniane/ muszą nie odpowiadać wymaganym warunkom aby była podstawa do orzeczenia o karze pieniężnej. Warunki wymagane dla ścieków określa rozporządzenie wykonawcze do ustawy - Prawo wodne z dnia 21 grudnia 1991 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszanie warunków, jakim powinny odpowiadać ścieki wprowadzane do wód lub do ziemi /Dz.U. nr 125 poz. 557/.

Zastrzeżenia co do zgodności z upoważnieniem ustawowym zawartym w art. 130 ust. 1 i 6 Prawa wodnego budzi natomiast przepis par. 2 pkt 1 cyt. rozporządzenia z 1991 r., stanowiący iż karę dla zakładów nie posiadających pozwolenia wodnoprawnego ustala się za cały ładunek zanieczyszczeń. Wprawdzie w ust. 6 art. 130 Prawa wodnego mowa jest o tym, iż Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia, zasady i tryb ustalania kar pieniężnych, jednakże może to nastąpić tylko w granicach przewidzianych przez ustawę i nie może prowadzić do zmiany jej postanowień. Skoro ustawodawca w ust. 1 art. 130 Prawa wodnego stanowi, iż karę wymierza się za wprowadzenie do wód lub do ziemi ścieków nie odpowiadających wymaganym warunkom, to w rozporządzeniu wykonawczym nie jest możliwe dokonanie zmiany tej zasady. Cytowane rozporządzenie z 1991 r. stanowiąc, iż w razie braku pozwolenia wodnoprawnego karę ustala się za cały ładunek zanieczyszczeń, bez względu na to, czy odpowiada on czy też nie odpowiada wymaganym warunkom, w istocie zmienia postanowienie ustawy zawarte w art. 130 ust. 1 jak też czyni to bez upoważnienia ustawowego brak jest bowiem w ustawie postanowienia upoważniającego do dokonania w akcie wykonawczym zmiany treści ustawy. Użyte w art. 130 ust. 6 określenie "zasady i tryb ustalania kar pieniężnych" odnosi się do bardziej szczegółowego, niezbędnego do wykonania ustawy, ustalenia kwestii wiążących się z ustalaniem kar za ścieki /zasolone wody kopalniane/ nie odpowiadające wymaganym warunkom. To ścieki /wody kopalniane/ mają nie odpowiadać wymaganym warunkom. Przepis art. 130 zgodnie z jego treścią nie odnosi się natomiast do kwestii nie dopełnienia przez zakład wymogu uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.

W podanym wyżej zakresie Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone w cyt. opinii prawniczej prof. W. Radeckiego powołującej się ponadto na analogiczny pogląd wyrażony w opracowaniu "Opłaty i kary pieniężne w ochronie środowiska". Komentarz, pod red. J. Sommera - Wrocław 1993 r.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku uznając, iż sprawa powinna zostać ponownie rozważona przez organ pierwszej instancji z uwzględnieniem powołanej przez stronę skarżącą opinii oraz oceny prawnej wyrażonej w niniejszym wyroku. Podstawę prawną do wydania wyroku stanowi przepis art. 22 ust. 1 pkt 1 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.