Uzasadnienie
7/IVSA 3494/03
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...].12.2002r., na podstawie art. 40 ustawy – prawo budowlane z 1974 roku, nakazał S. M. – wykonanie prac remontowych, pawilonu powstałego w wyniku zabudowy prześwitu bramowego w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. O.[...], niezbędnych do doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami wg. zaleceń zawartych w opinii technicznej opracowanej przez rzeczoznawcę budowlanego mgr inż. L. W. – w terminie dwóch miesięcy od uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Wszczęcie postępowania nastąpiło na wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej " G.", która załączyła decyzję nr [...] z [...].06.2000r. Wojewody [...] orzekającą w sprawie samowolnie zabudowanego prześwitu bramowego przy ul. O. w W. Inwestor dokonał zabudowy samowolnie, bez uzyskania pozwolenia na budowę. Postanowieniem z [...].11.2001r. wydanym na podstawie przepisów prawa budowlanego z 1974 roku, zobowiązano inwestora do wykonania dokumentacji inwentaryzacyjno – budowlanej, geodezyjnej, ekspertyzy stanu technicznego obecnego obiektu i oceny określającej wpływ zabudowy na możliwości komunikacyjne budynku.
W ocenie rzeczoznawcy zabudowa prześwitu wykonana w stanie surowym – zamkniętym jest zgodna ze sztuką budowlana i nie powoduje zagrożenia dla życia i bezpieczeństwa. Ze względu na pokrycie dachu płytą falistą azbestowo – cementową, zabronioną przepisami, PINB postanowieniem z [...]06.2002r. nałożył na inwestora obowiązek oceny stanu możliwości bezpiecznego użytkowania wyrobów zawierających azbest. Z przedstawionej oceny nie wynika konieczność natychmiastowej wymiany pokrycia.
W celu przywrócenia obiektu do właściwego stanu technicznego, niezbędnym jest zdaniem organu, wykonanie prac remontowo – budowlanych zawartych w opracowaniu.
Odwołanie od tej decyzji złożył Zarząd Spółdzielni Mieszkaniowej " G" w W. Zdaniem odwołującej Spółdzielni rozpatrując sprawy samowoli budowlanej należy ustalić, czy przedmiotowy obiekt stanowi obiekt budowlany w rozumieniu ustawy – prawo budowlane z 1994 roku. Ponadto w zaskarżonej decyzji nie określono, czy zaistniały przesłanki z art. 37 prawa budowlanego z 1974 roku. Wydana przez organ administracyjny decyzja nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 kpa, a także niezgodnie z art. 3 pkt. 11 ustawy z 1994r. – sankcjonuje samowolę budowlaną nie uwzględniając, iż inwestor nie dysponował gruntem na cele budowlane.
Nieruchomość na której zrealizowana została inwestycja stanowi zaś przedmiot wieczystego użytkowania Spółdzielni.
Przedmiotowa zabudowa prześwitu nie spełnia wymogów – ochrony interesów osób trzecich – określonych w art. 5 ust. 2 ustawy, spowodowała bowiem nadmierne zagęszczenie budowy, ograniczenie dopływu światła dziennego oraz zaburzenie cyrkulacji powietrza. Skutkowało to negatywnie na mieszkańców bloku przy ul. O..
[...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzja nr [....] z dnia [...].07.2003r., utrzymał w mocy zaskarżona decyzję.
Zdaniem organu odwoławczego inwestor wykonał obowiązek nałożony postanowieniem z [...].11.2001r. tj. inwentaryzację budowlaną, geodezyjną, ekspertyzę techniczną oraz ocenę wpływu zabudowy na możliwości komunikacyjne w budynku.
Ponieważ w omawianym przypadku nie zachodzą przesłanki z art. 37 prawa budowlanego z 1974 roku, właściwym było wydanie decyzji z art. 40 tej ustawy. Zarzuty podniesione w odwołaniu nie wpływają na zmianę podjętego rozstrzygnięcia.
Skargę na powyższą decyzje złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa " G. – ". W skardze powtórzone zostały zarzuty uprzednio podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a więc dotyczące braku dokładnego wyjaśnienia sprawy, naruszenia art. 107 § 3 kpa, art. 3 ust. 11 i art. 5 prawa budowlanego z 1994 roku.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, wniósł o jej oddalenie, powtarzają argumentację zawarta w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada niezwiązania Sądu granicami skargi, co oznacza iż Sąd ma prawo, a nawet obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Organy administracyjne orzekając w niniejszej sprawie przyjęły, iż do powstałego samowolnie przedmiotowego obiektu budowlanego mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.).
Przypomnieć więc należy, iż w przypadku wzniesienia obiektu budowlanego bez zezwolenia, jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, organ orzekający – zgodnie z ustawą prawo budowlane z 1974 roku dysponuje wyłącznie dwoma instrumentami prawnymi:
- 1) wydaniem nakazu przymusowej rozbiórki w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 37 tej ustawy albo
- 2) legalizację samowolnej budowy, przez wydanie pozwolenia na jej użytkowanie na podstawie art. 42 prawa budowlanego, poprzedzonej ewentualnymi nakazami z art. 40 ustawy.
Organy administracyjne orzekające w niniejszej sprawie pominęły podstawowy dowód załączony do akt sprawy – decyzję Burmistrza Dzielnicy [...] z dnia [...].10.1990r. Nr [...], którą organ ten, na podstawie art. 42 prawa budowlanego z 1974 roku, zezwolił S. M. na użytkowanie samowolnie wybudowanego prześwitu bramowego przy ul. O.. Z adnotacji na tej decyzji wynika, że jest to decyzja ostateczna.
W świetle przepisów cytowanej wyżej ustawy prawo budowlane z 1974r. wydanie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego ma ten skutek, iż wcześniej popełnioną samowolę budowlaną uznaje się za niebyłą.
W przypadku istnienia pozwolenia na użytkowanie, brak jest podstaw prawnych do wydawania orzeczeń mających na celu próbę legalizacji tego samego obiektu budowlanego, a więc również wydanie decyzji w oparciu o przepis art. 40 cytowanej wyżej ustawy.
Przypomnieć należy, że prowadzone było postępowanie wznowieniowe dotyczące decyzji Burmistrza Dzielnicy [...].z [...].10.1990r. i w postępowaniu tym zapadła decyzja o uchyleniu decyzji z [...]10.1990r. oraz o odmowie pozwolenia na użytkowanie przedmiotowej inwestycji – Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...]12.1995r. oraz Wojewody [....] Nr [...] z [...].06.2000r.
Decyzje wydane w postępowaniu wznowieniowym zostały uchylone następnie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2002r. sygn. akt IVSA 1847/00.
Na skutek wyroku moc prawną odzyskała ostateczna decyzja udzielająca inwestorowi pozwolenia na użytkowanie z [...].10.1990r. i brak jest jakichkolwiek dowodów, iż decyzja ta została usunięta z obiegu prawnego.
Decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obowiązywała w dacie wydania decyzji nr [...] Powiatowego Inspektora nadzoru Budowlanego W., jak i w chwili wydania decyzji przez organ odwoławczy.
Art. 40 prawa budowlanego z 1974 roku, który był podstawą prawną zaskarżonej decyzji, może być wydany jedynie przed uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie. Ma on bowiem na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem.
Istniejące pozwolenie na użytkowanie czyni nie tylko bezprzedmiotowym postępowanie organów nadzoru budowlanego mające na celu legalizację obiektu, lecz wydane orzeczenia uznaje za zapadłe z wadliwością rażącego naruszenia prawa (art. 40 prawa budowlanego z 1974r.) – w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa.
Na marginesie należy zaznaczyć, iż Spółdzielnia Mieszkaniowa " G" na wniosek której wszczęto nowe postępowanie dotyczące samowoli budowlanej, przedstawiła organom nadzoru budowlanego decyzję Wojewody [...] nr [...] z [...].06.2000r. we wrześniu 2002r., a więc wówczas, gdy decyzja ta została już uchylona przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszym postępowaniu nie może oceniać prawidłowości decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Może być ona wzruszona jedynie w toku postępowań nadzwyczajnych.
Do chwili jednak jej obowiązywania brak jest podstaw do kwestionowania legalizacji przedmiotowego obiektu.
Z powyższych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.