Uzasadnienie
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2003r., po rozpatrzeniu wniosku F. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2003r., którą odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1960r. utrzymującego w mocy orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w C. z dnia [...] listopada 1960r. o przejęciu na podstawie art. 9 ust.l i 3 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz.
- na własność Państwa nieruchomości rolnej o pow. 34,1282 ha, położonej w S., pow. C., stanowiącej własność L. i T. małż. W..
W uzasadnieniu decyzji podano, że Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w C. w zaświadczeniu z dnia [...] stycznia 1957r. stwierdziło, że nieruchomość położona w S. o pow. 43,1282 ha oznaczona w KW S. tom I, karta 26 na podstawie art.2 ust.l lit. b dekretu z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 3, poz. 13 z 1945r.) została przeznaczona cele reformy rolnej. W rozumieniu cyt. przepisu nieruchomości ziemskie będące własnością obywateli Rzeszy Niemieckiej nie - Polaków i obywateli polskich narodowości niemieckiej z dniem wejścia w życie tegoż dekretu przechodziły z mocy prawa i bez odszkodowania na własność Skarbu Państwa. Pokreślono, że wprawdzie T. W. na mocy wyroku Sądu Grodzkiego C. z dnia [...] października 1946r. został zrehabilitowany, a przedmiotowa nieruchomość zwolniona " spod zajęcia dozoru zarządu i zajęcia", to jednak majątek nie został zwrócony. T. W. od zakończenia wojny nie posiadał nigdy tej nieruchomości, gdyż znajdowała się ona w posiadaniu Państwa i została oddana w użytkowanie repatriantom: K. P., A. S. oraz J. B.. Ponieważ w dniu 5 kwietnia 1958r. - tj. w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (jedn. tekst z 1989r. Dz. U. Nr 58, poz. 348) przedmiotowa nieruchomość była nadal we władaniu Skarbu Państwa, to na podstawie art. 16 ust. 1 (poprzednio art. 9 ust.
- tej ustawy dokonano jej przejęcia na własność Skarbu Państwa. W uzasadnieniu podniesiono, że Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 20 lutego 1991r. (Dz. U. Nr 20, poz.88) dokonał wykładni przepisu art. 16 ust.l cyt. ustawy, w której przyjął, iż o przejęciu na własność Państwa tych nieruchomości decydowały wyłącznie przesłanki wymienione wyżej wymienionym przepisie, bez względu na okoliczności, w jakich doszło do objęcia nieruchomości przez Państwo. W ocenie Ministra, w niniejszej sprawie zostały spełnione do przejęcia nieruchomości w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958r.
W skardze na powyższą decyzję F. B. podniosła, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1960r. o przejęciu na Skarb Państwa nieruchomości stanowiącej własność jej rodziców L. i T. W. jest wynikiem rażącego naruszenia prawa przez ówczesne urzędy administracji państwowej. Podniosła, że nieruchomość jej rodziców została przejęta w 1945 roku pod zarząd Państwa pod nieprawdziwym zarzutem zdrady Państwa Polskiego. Ówczesne władze, pomimo zrehabilitowania jej ojca – T. W. i zwolnienia spod zajęcia, nie zwróciły nieruchomości, ale przekazały ją w użytkowanie innym osobom. Z tych też powodów wnosi o uwzględnienie skargi.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany własnej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn wskazanych przez skarżącą.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów, przy czym stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) nie jest związany zarzutami i granicami skargi. Oznacza to, że Sąd w dokonując kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego z urzędu bierze pod uwagę także okoliczności nie podniesione w skardze.
W ocenie Sądu obie decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Należy podnieść, że według art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie zaś do art. 61 § 4 kpa o wszczęciu każdego postępowania administracyjnego, czy to z urzędu, czy na żądanie strony organ obowiązany jest zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. W myśl art. 28 kpa strona jest nie tylko ten, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, lecz także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Te zasady określone w przepisach art. 61 § 4 i art. 28 kpa obowiązują również w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, o którym mowa w art. 127 kpa.
Z powyższych przepisów wynika również, że stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, ale także jej następcy prawni, lecz również każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki ewentualnego stwierdzenia nieważności. Zważywszy na powyższe stwierdzić należy, że o wszczęciu przedmiotowego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powinni być powiadomieni spadkobiercy byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości, jak też aktualni jej użytkownicy.
Z materiału dowodowego sprawy jednoznacznie wynika, że nieruchomość rolna o pow. 34,1282 ha położona w S. gm. C., stanowiła własność L. i T. małż. W. (vide - odpis z księgi wieczystej Kw. numer S. tom I karta 26, sporządzony przez Sąd Rejonowy w T. w dniu [...] stycznia 2000r.).
Oznacza to, że orzekający w sprawie organ nadzoru zobowiązany był ustalić krąg spadkobierców zarówno po L. W., jak też po T. W..
Tymczasem Minister ustalił tylko spadkobierców po T. W., przy czym nie wszystkim zapewnił udział w postępowaniu o stwierdzenie nieważności wszczętym na wniosek F. B., będącej jednym ze spadkobierców po ojcu –T. W. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej stwierdził, że F. B. przed organami administracyjnymi prowadziła sprawę w imieniu wszystkich spadkobierców, to jednak w aktach sprawy nie ma dokumentu potwierdzającego, że pozostali spadkobiercy po T. W.: L. W., F. W. i E. W. udzielili skarżącej pełnomocnictwa do ich reprezentowania.
Poza tym zauważyć należy, że organ nadzoru nie tylko nie ustalił kręgu spadkobierców po L. W. - drugim współwłaścicielu omawianej nieruchomości rolnej, ale również nie ustalił aktualnych użytkowników tej nieruchomości, a konsekwencją tego było niezapewnienie im udziału w tym postępowaniu.
Przedstawione wyżej braki w zakresie określenia stron, które powinny brać udział w niniejszej sprawie są takimi wadami postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1960 r., które prowadzą do konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] maja 2003r. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Zważywszy, iż w myśl art. 145 § 1 pkt 4 kpa przesłanką wznowienia postępowania administracyjnego jest okoliczność, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie cyt. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) - orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 209 w zw. z art. 210 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.