Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 3 listopada 1987 r., IV SA 372/87

Teza

Jeżeli nieruchomość została wywłaszczona w celu budowy osiedla, użycie jej na budowę urządzeń infrastruktury osiedla jest również zgodne z celem wywłaszczenia.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę Jadwigi R. na decyzję Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 20 lutego 1987 r. w przedmiocie odmowy zwrotu działki gruntu wywłaszczonej w 1979 r.

Uzasadnienie

Dyrektor Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy, po rozpatrzeniu odwołania Jadwigi R. od decyzji nr 244/86 Naczelnika Miasta i Gminy W. z dnia 28 listopada 1986 r. o zwrocie części gruntu o powierzchni 123 m2 /działka nr ewidencyjny 4237/4/, wywłaszczonego decyzją z dnia 29 listopada 1979 r., nr GT-Va/8221/8/79, dotyczącą nieruchomości o powierzchni 1869 m2 /działka nr ewidencyjny 4237/2/, położonej w W. przy ul. H., oraz o odmowie zwrotu działki nr 4237/3 o powierzchni 1746 m2, decyzją z dnia 20 lutego 1987 r., znak G-3-3/8221/631/102/86, zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu swej decyzji Dyrektor Wydziału wskazał, że działka nr 4237/2 o powierzchni 1869 m2 została wywłaszczona w 1979 r. pod budowę osiedla mieszkalnego w W. i łącznie z innymi gruntami oddana w wieczyste użytkowanie Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego w W. na mocy decyzji z dnia 17 grudnia 1981 nr 102/81. Spółdzielnia zrezygnowała z gruntu o powierzchni 123 m2 pochodzącego z tej działki i w odniesieniu do tej części /oznaczonej jako działka nr 4237/4/ decyzja o oddaniu gruntu w wieczyste użytkowanie mogła zostać zmieniona, a tym samym powstały warunki do orzeczenia o zwrocie części wywłaszczonego gruntu właścicielowi. Natomiast pozostały grunt o powierzchni 1746 m2, oznaczony jako działka nr 4237/3, znajduje się nadal w wieczystym użytkowaniu Spółdzielni, która wybudowała na nim stację transformatorową, parking osiedlowy oraz uzbrojenia podziemne /linie kablowe, kanalizacja sanitarna i deszczowa, przyłącza gazu/, co potwierdziła wizja lokalna przeprowadzona w dniu 7 stycznia 1987 r. Pozostała część działki została zagospodarowana - jak stwierdziła Spółdzielnia - zgodnie z jej przeznaczeniem w planie zagospodarowania osiedla. Te okoliczności, a mianowicie prawne przekazanie działki w wieczyste użytkowanie Spółdzielni i faktyczne zagospodarowanie jej przez Spółdzielnię, nie pozwalają na uznanie, że stała się ona zbędna na cel uzasadniający wywłaszczenie. O zwrocie wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 74 ustawy z dnia 22 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 22 poz. 99/ orzeka właściwy organ administracji państwowej, toteż powoływane przez odwołującą się pismo Dyrekcji Rozbudowy Miasta z dnia 12 lipca 1985 nr E-3/6k/233/85 nie spowodowało żadnych skutków.

Na decyzję tę Jadwiga R. reprezentowana przez pełnomocnika Zygmunta K. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o "uchylenie decyzji ustanawiającej prawo wieczystego użytkowania Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego w W. do fragmentu działki nr 4237/3 o powierzchni 225 m2, wylanego betonem pod rzekomy parking osiedlowy oraz terenów zielonych do rzekomego parkingu, zagospodarowanego przez Jadwigę R. na pas zieleni, jako sprzecznej z prawem", a nadto o dopuszczenie dowodów z przesłuchania jako świadków 3 osób wskazanych w skardze. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej wskazał na sprzeczność między uzasadnieniem decyzji z dnia 20 lutego 1987 r., w którym uznano za wiarygodne oświadczenie Spółdzielni z dnia 28 stycznia 1987 r., że działka nr 4237/3 o powierzchni 1746 m2 została zagospodarowana zgodnie z przeznaczeniem, a pismem Dyrekcji Rozbudowy Miasta z dnia 12 lipca 1985 r., w którym stwierdzono, że jest ona zbędna i podlega zwrotowi. Podkreślał, że wprawdzie wywłaszczenie gruntu nastąpiło w dniu 29 listopada 1979 r. to jednak zarówno pod rządami przepisów wywłaszczeniowych z 1958 r., jak i z 1985 r. występuje obowiązek orzeczenia o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej lub jej części za zgodą wywłaszczonego lub jego następców prawnych. Powołując się na swoje pismo z dnia 15 stycznia 1987 r., dotyczące przeprowadzonej w dniu 7 stycznia tego roku wizji lokalnej, wyrażał przypuszczenie, iż "plany zagospodarowania terenu przez Spółdzielnię Budownictwa Mieszkaniowego w W. nie były do końca sprecyzowane, mogły być korygowane i to w podstawowych założeniach". Stwierdzał nadto, że wprawdzie jest bezsporne, że Spółdzielnia otrzymała prawo wieczystego użytkowania działki nr 4237/2 na mocy decyzji z dnia 17 grudnia 1979 r., "niemniej jednak, jeżeli takie prawo posiada, to nie może czynić z niego użytku, jest to sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, co widoczne jest w kontekście zaistniałych faktów i okoliczności zawartych w piśmie Jadwigi R. z dnia 15 stycznia 1987 r. do Dyrektora Wydziału". Z tych względów pełnomocnik skarżącej wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Dyrektor Wydziału w odpowiedzi na skargę wskazał, że wprawdzie skarga została wniesiona na decyzję z dnia 20 lutego 1987 r., jednakże podniesione w niej zarzuty nie dotyczą tej decyzji, lecz decyzji Naczelnika Miasta i Gminy W. z dnia 17 grudnia 1981 nr 102/81, ustanawiającej na rzecz Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego w W. prawo wieczystego użytkowania fragmentu działki nr 4237/3 o powierzchni 225 m2, zajętego przez parking oraz terenów zielonych przyległych do parkingu. W odniesieniu do decyzji z dnia 20 lutego 1987 r. Dyrektor Wydziału przytoczył argumenty, jak w jej uzasadnieniu, i wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym skarżąca sprecyzowała skargę, wnosząc o uchylenie decyzji z dnia 20 lutego 1987 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Artykuł 74 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. nr 22 poz. 99/ stanowi, że nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela albo jego następcy prawnego, za jego zgodą, jeżeli stała się zbędna na cel uzasadniający wywłaszczenie.

Jest w sprawie bezsporne, że na mocy decyzji Naczelnika Miasta i Gminy W. z dnia 28 listopada 1986 r. skarżącej zwrócono 123 m2 gruntu z nieruchomości o powierzchni 1869 m2, wywłaszczonej w 1979 r. Jest również bezsporne, że pozostała część tej nieruchomości została użyta na cel, dla którego ją wywłaszczono, i znajduje się w wieczystym użytkowaniu Spółdzielni Budownictwa Mieszkaniowego.

Zakwestionowanie w skardze celowości użycia wywłaszczonej nieruchomości pod parking i zieleń osiedlową, a także sugestia, że plany zagospodarowania terenu przez Spółdzielnię nie były do końca sprecyzowane i mogły być przez Spółdzielnię korygowane nie mogą być rozważane w postępowaniu o zwrot nieruchomości. Przesłanką zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jej poprzedniemu właścicielowi jest wyłącznie okoliczność, że nieruchomość nie została użyta na cel, dla którego została wywłaszczona.

Skoro zaś nieruchomość wywłaszczona została na budowę osiedla, to należy przyjąć, że użycie jej na budowę urządzeń infrastruktury osiedla jest również zgodne z celem wywłaszczenia. Argument, że Spółdzielnia, która uzyskała prawo wieczystego użytkowania nieruchomości, nie może czynić z tego prawa użytku, jeżeli jest to sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, jest niezrozumiały w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, w sytuacji, gdy nieruchomość została użyta zgodnie z celem wywłaszczenia.

Skoro więc jest bezsporne w sprawie, że wywłaszczona nieruchomość została użyta na cel, dla którego ją wywłaszczono, to decyzja odmawiająca orzeczenia o jej zwrocie na rzecz byłego właściciela prawa nie narusza. Z tej też przyczyny skarga nie mogła być uwzględniona i stosownie do art. 207 par. 5 Kpa należało ją oddalić.