Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2001 r. nr [...] Wojewoda M. zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na budowę- przebudowę skrzyżowania dróg wojewódzkich nr [...] i nr [...], w liniach rozgraniczających dróg w m. K., wraz z towarzyszącymi urządzeniami budowlanymi.
Wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji złożyła spółka jawna "[...]" H., U. W. Z. i N. F. Decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 157 § 3 kpa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody M. nr [...] z dnia [...] października 2001 r.
W uzasadnieniu stwierdził, że stosownie do treści art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. O tym, kto może być uznany za stronę postępowania administracyjnego, rozstrzyga przepis art. 28 kpa.
Wnioskodawca, jak wynika z akt sprawy, jest użytkownikiem obiektu handlowego znajdującego się na sąsiadującej z inwestycją nieruchomości pozostającej w użytkowaniu wieczystym Gminnej Spółdzielni "[...]". Sam fakt zainteresowania przedmiotową sprawą, z uwagi na wystąpienie okoliczności powodujących obawę o trwałość konstrukcji drewnianego obiektu, nie jest tożsame z posiadaniem prawnej legitymacji strony.
Natomiast podniesiony zarzut braku udziału w postępowaniu administracyjnym użytkownika wieczystego nieruchomości bezpośrednio sąsiadujący z inwestycją stanowić może dla właściwego organu przesłankę wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 kpa.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła spółka jawna "[...]" H., U. W. Z. i N. F. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2002 r.
W uzasadnieniu stwierdził, że wnioskodawca nie posiada prawnej legitymacji strony w rozumieniu art. 28 kpa.
Jak wynika z akt sprawy, wnioskodawcy w ramach łączącej go umowy dzierżawy z użytkownikiem wieczystym działki sąsiadującej z terenem inwestycji, przysługują prawa obligacyjne do pawilonu handlowego zlokalizowanego na tej nieruchomości. Mając to na uwadze podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności należy postrzegać jedynie w kategoriach jego interesu faktycznego.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła "[...]" spółka jawna W. Z. i N. i F. wnosząc o uchylenie obu decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zasądzenia kosztów postępowania.
Skarżący podali, że został naruszony art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 157 § 2 i art. 28 kpa. We wnioskach do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego twierdzili, że ich interes prawny, jako przesłanki uczestniczenia w postępowaniu wypełnia hipotezę art. 5 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 pkt 1, 2, 3, 4 Prawa budowlanego. Usytuowanie jezdni wojewódzkiej drogi publicznej w odległości 1,55m od frontu pawilonu, którego pomieszczenia najmują na prowadzenie działalności gospodarczej utrudni korzystanie z tak wąskiego chodnika, zwłaszcza przez klientów niepełnosprawnych, hałas i wibracje tak blisko ruchu pojazdów zagrażać będą zawaleniem się konstrukcji/pawilonu, spaliny z pojazdów mechanicznych zagrażać będą zdrowiu personelu i klientów pawilonu, nowa konstrukcja skrzyżowania dróg powoduje znaczne zmniejszenie obrotów i prowadzić może nawet do bankructwa firmy.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. u. nr 153 poz. 1271 z późn. zm.).
Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżonej decyzji nie można zasadnie postawić zarzutu naruszenia prawa.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i doktryny prawa odmowa wszczęcia postępowania nieważnościowego następuje w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez podmiot nie będący strona w rozumieniu art. 28 kpa (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 1999 r. sygn. akt IV SA 2152/97, Lex nr 47902, wyrok NSA z dnia 4 grudnia 1998 r. sygn. akt I SA 382/98, Lex nr 44550).
Zgodnie z art. 157 § 2 kpa wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej następuje na żądanie strony lub z urzędu, podobnie jak w art. 61 § kpa. zanim zostanie więc wszczęte postępowanie administracyjne, na żądanie strony, należy ustalić, kto jest stroną postępowania w danej sprawie. Nie zawsze bowiem podmiot żądający wszczęcia postępowania administracyjnego w świetle prawa jest stroną. O tym kto może być uznany za stronę postępowania administracyjnego rozstrzyga przepis art. 28 kpa., który stanowi, że "stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek".
W przypadku, gdy podmiot składający żądanie w trybie art. 61 § 3 kpa nie ma przymiotu strony, lecz treść żądania uprawdopodabnia określoną w art. 156 § 1 kpa wadliwość konkretnej decyzji administracyjnej, to stosownie do art. 157 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji powinno zostać wszczęte z urzędu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 1995 r. sygn. akt IV SAB 88/94, nie publikowany).
I tak w niniejszej sprawie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2002 r. stwierdzającą z urzędu nieważność decyzji Wojewody M. z dnia [...] października 2001 r. nr [...] (sygn. akt VII SA/Wa 1559/04).
Interes prawny, o którym stanowi art. 28 kpa, to interes chroniony przez normy prawa. Treścią interesu prawnego są uprawnienia i obowiązki oparte na prawie. Źródłem interesu prawnego są przepisy prawa materialnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego dnia 8 października 1987 r. sygn. akt IV SA 498/87, GAP 1988, nr 16). Cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie. Osoba domagająca się uznania jej przez organ administracji publicznej za stronę, jeżeli decyzja nie dotyczy bezpośrednio jej, powinna wykazać, iż uzyskanie przez inną osobę żądanego rozstrzygnięcia powoduje równocześnie ograniczenie lub zniesienie prawa jej przysługującego.
Pojęcie obowiązku, o którym stanowi art. 28 kpa, należy rozumieć jako powinność zachowania się określonego nakazem lub zakazem, którego źródłem również są przepisy prawa materialnego. Obowiązek, podobnie jak interes prawny, powinien mieć charakter indywidualny, konkretny, aktualny i obiektywnie sprawdzalny.
W niniejszej sprawie skarżący nie wykazali, że decyzja z dnia [...] października 2001 r. nr [...] Wojewody M. zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę – przebudowę skrzyżowania dróg wojewódzkich nr[...] i nr [...] w liniach rozgraniczających dróg w m. K., naruszyła ich – skarżących interes prawny lub obowiązek.
Jest w sprawie bezsporne, że skarżący nie są właścicielami nieruchomości, której w/w decyzja dotyczyła, ani też właścicielami bądź użytkownikami wieczystymi sąsiedniej nieruchomości. Skarżący są jedynie użytkownikami obiektu handlowego, znajdującego się na sąsiadującej z inwestycją nieruchomości pozostającego w użytkowaniu wieczystym innego Podmiotu – Gminnej Spółdzielni "[...]".
Fakt ten ma istotne znaczenie w sytuacji, kiedy interes prawny wynika z prawa własności bądź innego prawa rzeczowego, którego źródłem są przepisy prawa cywilnego. Należy również zwrócić uwagę, że decyzja – pozwolenie na przebudowę skrzyżowania dróg wojewódzkich nie rodziła prawa do gruntu, ani nie naruszała praw osób trzecich. Fakt, że skarżący są użytkownikami obiektu handlowego położonego na działce sąsiadującej z działką należącą do adresatów decyzji pozwalającą na budowę, nie zmienia uprawnień skarżących w świetle cytowanego przepisu art. 28 kpa.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, jak i istniejącym w tym zakresie orzecznictwem, o charakterze strony nie może decydować jedynie sama wola osoby zainteresowanej, która najczęściej kieruje się w swoim postępowaniu interesem faktycznym. Interes faktyczny może zaś być chroniony tylko do granic kolizji z interesem prawnym strony postępowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 1989 r. sygn. akt IV SA 1254/88, nie publikowany).
To co podnoszą w skardze skarżący "[...]" spółka jawna W. Z. i N. F., iż nowa konstrukcja skrzyżowania dróg spowoduje znaczne zmniejszenie obrotów i prowadzić może nawet do bankructwa firmy jest niewątpliwie wyłącznie interesem faktycznym.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r., a następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. trafnie uznał, że skarżącym nie służył przymiot strony w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] października 2001 r., jak również nie mogą być uznani za stronę w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności tej decyzji. Dlatego domaganie się przez skarżących stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 2001 r. nr [...] Wojewody M. nie mogło skutkować wszczęciem postępowania nieważnościowego "na żądanie strony".
Mając powyższe na uwadze i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w wyroku.